Dùng thuốc nhỏ mắt để nhỏ tai được không và hướng dẫn dùng đúng cách

Dùng thuốc nhỏ mắt để nhỏ tai

Dung dịch nhỏ mắt và dung dịch nhỏ tai là hai dạng thuốc dùng ngoài phổ biến, nhưng lại mang những tiêu chuẩn bào chế và đích tác dụng sinh học khác biệt. Thuốc nhỏ mắt đòi hỏi độ tinh khiết cao nhất trong các dạng thuốc dùng tại chỗ, tương đương với dung dịch tiêm truyền, nhằm bảo vệ nhãn cầu khỏi nguy cơ nhiễm trùng và kích ứng. Trong khi đó, thuốc nhỏ tai được thiết kế chuyên biệt để hoạt động trong môi trường ống tai ngoài có lớp biểu bì và độ pH hơi acid. Hiểu rõ sự tương đồng và khác biệt giữa hai dạng thuốc này giúp người bệnh sử dụng đúng mục đích, tránh nguy cơ ngộ độc tai trong hoặc tổn thương giác mạc nghiêm trọng do nhầm lẫn.

Khả năng dùng thuốc nhỏ mắt cho tai dưới góc nhìn dược lý

Trong thực hành lâm sàng, bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng đôi khi kê đơn một số loại dung dịch nhỏ mắt để điều trị bệnh lý tại tai, chẳng hạn như viêm tai ngoài hoặc viêm tai giữa có mủ. Nguyên nhân là do quy chuẩn sản xuất thuốc nhỏ mắt đòi hỏi độ vô khuẩn cực kỳ khắt khe, áp suất thẩm thấu và độ pH gần với sinh lý tự nhiên của cơ thể. Nhờ vậy, dung dịch nhỏ mắt thường có độ dung nạp rất tốt, ít gây xót rát khi tiếp xúc với niêm mạc nhạy cảm của tai.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là mọi loại thuốc nhỏ mắt đều tự ý dùng được cho tai. Việc lựa chọn hoạt chất phụ thuộc hoàn toàn vào tình trạng màng nhĩ còn nguyên vẹn hay đã bị thủng. Nếu màng nhĩ bị rách hoặc thủng, việc sử dụng các dung dịch chứa kháng sinh nhóm aminoglycoside như neomycin hay tobramycin có thể thẩm thấu qua cửa sổ tròn vào tai trong, gây độc thính giác và dẫn đến nguy cơ suy giảm thính lực không hồi phục. Vì vậy, người bệnh chỉ được dùng thuốc nhỏ mắt vào tai khi có sự chỉ định và hướng dẫn cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa.

Lý do tuyệt đối không được dùng thuốc nhỏ tai để nhỏ mắt

Mặc dù thuốc nhỏ mắt có thể dùng cho tai trong những trường hợp được bác sĩ cho phép, chiều ngược lại là điều tuyệt đối cấm kỵ. Người bệnh không bao giờ được phép lấy thuốc nhỏ tai để nhỏ vào mắt trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

Mắt là cơ quan vô cùng nhạy cảm với cấu trúc giác mạc mỏng manh. Thuốc nhỏ mắt bắt buộc phải vô trùng tuyệt đối, có độ pH trung tính từ 6,5 đến 7,5 và đẳng trương với màng phim nước mắt. Ngược lại, thuốc nhỏ tai thường được bào chế với độ pH mang tính acid nhẹ từ 3,0 đến 6,0 để ức chế sự phát triển của vi khuẩn và vi nấm trong ống tai. Ngoài ra, thuốc nhỏ tai có thể chứa các chất bảo quản nồng độ cao hoặc dung môi nhớt như propylene glycol nhằm tăng độ bám dính trên da ống tai. Nếu vô tình nhỏ những dung dịch này vào mắt, hóa chất sẽ gây bỏng rát dữ dội, kích ứng kết mạc, trợt biểu mô giác mạc và thậm chí dẫn đến mù lòa.

Quy trình thực hiện thao tác nhỏ tai đúng chuẩn y khoa

Để thuốc phát huy tác dụng điều trị tối ưu và không gây tác dụng phụ, người bệnh cần thực hiện thao tác nhỏ tai theo đúng các bước tuần tự. Trước tiên, hãy rửa sạch tay bằng xà phòng và nước sạch, sau đó lau khô bằng khăn sạch. Tiếp theo, cầm lọ thuốc và lăn nhẹ trong lòng bàn tay khoảng 1 đến 2 phút để đưa nhiệt độ dung dịch về gần với nhiệt độ cơ thể, tránh nhỏ thuốc lạnh gây kích thích tiền đình.

Người bệnh nên nằm nghiêng sang một bên hoặc ngồi nghiêng đầu sao cho tai cần nhỏ hướng lên trên trần nhà. Đối với người lớn, dùng tay kéo nhẹ vành tai lên trên và ra sau để làm thẳng ống tai; đối với trẻ nhỏ, kéo nhẹ vành tai xuống dưới và ra sau. Giữ đầu ống thuốc cách cửa tai một khoảng ngắn, bóp đúng số giọt theo chỉ dẫn vào thành ống tai, tránh để đầu ống nhỏ chạm trực tiếp vào da tai gây nhiễm khuẩn. Sau khi nhỏ, giữ nguyên tư thế đầu trong khoảng 3 đến 5 phút, có thể day nhẹ nắp bình tai để dung dịch thuốc dễ dàng chảy sâu vào bên trong.

Những sai lầm thường gặp khi dùng thuốc điều trị bệnh lý tai

Một sai lầm rất phổ biến là người bệnh tự ý mua thuốc nhỏ tai chứa kháng sinh hoặc corticoid khi thấy tai ngứa, đau hoặc chảy dịch mà chưa qua thăm khám. Tình trạng ngứa tai thường do nấm ống tai ngoài hoặc chàm da, việc lạm dụng kháng sinh nhỏ tai sẽ tiêu diệt hệ vi khuẩn có lợi và khiến nấm bùng phát dữ dội hơn. Ngược lại, nếu tai bị thủng màng nhĩ do chấn thương hoặc viêm tai giữa mạn tính, việc nhỏ các loại thuốc có độc tính trên ốc tai sẽ đe dọa trực tiếp chức năng nghe.

Bên cạnh đó, thói quen để đầu ống nhỏ chạm sát vào chất dịch trong tai làm thuốc bên trong lọ bị nhiễm khuẩn, khiến ổ viêm tái phát dai dẳng. Nhiều người còn vội vàng ngồi dậy ngay sau khi vừa bóp thuốc khiến dung dịch chảy hết ra ngoài, làm giảm hiệu quả điều trị. Việc tự ý chia sẻ lọ thuốc đang dùng dở cho người khác cũng là con đường lây truyền chéo vi khuẩn và nấm rất nguy hiểm.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý nhỏ bất kỳ loại thuốc nào vào tai khi chưa được bác sĩ nội soi kiểm tra tình trạng màng nhĩ. Không dùng lại lọ thuốc đã mở nắp quá 15 đến 30 ngày hoặc thuốc đã đổi màu, vẩn đục. Khi nhỏ thuốc, tránh đưa đầu lọ thuốc vào sâu trong lỗ tai nhằm ngăn ngừa xây xước niêm mạc và lây nhiễm vi khuẩn ngược vào lọ thuốc.

Tóm tắt

Dùng thuốc nhỏ mắt để nhỏ tai có thể áp dụng an toàn nếu có chỉ định rõ ràng từ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng, nhưng tuyệt đối không được tự ý thực hiện hay làm ngược lại. Nắm vững kỹ thuật nhỏ tai, giữ ấm dung dịch trước khi dùng và tuân thủ đúng liệu trình sẽ giúp người bệnh bảo vệ tối đa thính lực và phòng tránh biến chứng.