Dùng cốc nguyệt san có gây viêm không và cách sử dụng đúng

Cốc nguyệt san gây viêm là gì?

Cốc nguyệt san là dụng cụ dạng hình chuông mềm dẻo, được đưa vào âm đạo để hứng dịch kinh nguyệt thay vì thấm hút như băng vệ sinh hay tampon. Khác với cơ chế hút ẩm làm khô niêm mạc âm đạo, cốc nguyệt san hoạt động theo nguyên lý hứng trữ, giúp bảo tồn độ ẩm sinh lý và hệ vi sinh vật có lợi tại âm đạo.

Chất liệu chế tạo cốc nguyệt san thường là silicone y tế cao cấp, chất dẻo nhiệt TPE hoặc mủ cao su tự nhiên, có bề mặt nhẵn bóng ngăn ngừa vi khuẩn bám dính. Do đó, nếu sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và được kiểm định y tế, vật liệu này có tính trơ sinh học, không gây kích ứng mô âm đạo.

Hiện tượng viêm nhiễm chỉ xảy ra khi có sự xâm nhập của vi khuẩn ngoại lai qua bàn tay người dùng, nguồn nước rửa không đảm bảo hoặc do vi khuẩn tích tụ khi giữ cốc trong âm đạo vượt quá thời gian an toàn. Do đó, lo ngại dùng cốc nguyệt san gây viêm phần lớn bắt nguồn từ lỗi thực hành vệ sinh hơn là do bản thân dụng cụ.

Những nguyên nhân khiến việc dùng cốc nguyệt san dẫn đến viêm nhiễm

Nguy cơ viêm âm đạo khi sử dụng cốc nguyệt san thường bắt nguồn từ các sai sót trong quá trình thao tác hàng ngày. Bàn tay chứa nhiều vi khuẩn nhưng không được rửa sạch bằng xà phòng trước khi gấp hoặc đưa cốc vào âm đạo là con đường lây truyền mầm bệnh phổ biến nhất. Vi khuẩn và nấm từ môi trường bên ngoài theo ngón tay đi thẳng vào biểu mô âm đạo đang nhạy cảm trong kỳ hành kinh.

Bên cạnh đó, việc để cốc nguyệt san liên tục trong âm đạo quá thời gian tối đa từ mười đến mười hai tiếng tạo điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn kỵ khí sinh sôi trong môi trường máu kinh ứ đọng. Thói quen dùng xà phòng có độ kiềm cao hoặc dung dịch tẩy rửa mạnh có hương liệu để rửa cốc cũng có thể phá vỡ hàng rào bảo vệ tự nhiên, tiêu diệt vi khuẩn có lợi lactobacillus và gây viêm ngứa âm đạo.

Ngoài ra, móng tay dài hoặc thao tác kéo giật cốc thô bạo làm mất giác hút chân không có thể gây tổn thương, xước niêm mạc thành âm đạo, tạo cửa ngõ cho vi khuẩn xâm nhập vào các lớp mô sâu hơn.

Hướng dẫn tiệt trùng và vệ sinh cốc nguyệt san đúng quy trình y tế

Quy trình khử trùng cốc nguyệt san cần được thực hiện nghiêm ngặt ở đầu và cuối mỗi chu kỳ kinh nguyệt để loại bỏ hoàn toàn vi khuẩn, bào tử nấm. Cách đơn giản và hiệu quả nhất là đun sôi cốc trong nồi nước sạch từ ba đến năm phút, chú ý không để cốc chạm đáy nồi gây cháy méo. Ngoài ra, người dùng có thể sử dụng viên tiệt trùng chuyên dụng hoặc cốc tiệt trùng trong lò vi sóng theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.

Trong suốt những ngày hành kinh, mỗi lần lấy cốc ra để đổ dịch, người dùng chỉ cần rửa sạch cốc dưới vòi nước chảy bằng nước sạch hoặc dung dịch vệ sinh dịu nhẹ có độ pH trung tính, không chứa dầu và không hương liệu nhân tạo. Cần lưu ý làm sạch kỹ các lỗ thông khí nhỏ ở gần miệng cốc, vì cặn dịch bám đọng tại đây là nơi vi khuẩn dễ ẩn náu.

Sau khi kết thúc kỳ kinh, cốc sau khi tiệt trùng cần được lau khô bằng khăn sạch và bảo quản trong túi vải thoáng khí đi kèm, tuyệt đối không cất trong hộp kín bằng nhựa hay túi nilon ẩm ướt để tránh nấm mốc phát triển.

Kỹ thuật đặt và tháo cốc nguyệt san an toàn cho vùng kín

Để tránh tổn thương niêm mạc âm đạo và giảm nguy cơ viêm nhiễm, kỹ thuật đưa vào và lấy cốc ra cần được thực hiện nhẹ nhàng và đúng phương pháp. Trước khi đưa cốc vào, người dùng nên chọn tư thế thoải mái như ngồi xổm, gác một chân lên bệ cao hoặc ngồi trên bồn cầu, thả lỏng hoàn toàn cơ sàn chậu để âm đạo mở tự nhiên. Có thể áp dụng các kiểu gấp miệng cốc phổ biến như gấp chữ C, gấp chữ V hoặc gấp số bảy nhằm thu nhỏ diện tích tiếp xúc.

Khi đưa cốc vào âm đạo, xoay nhẹ để thân cốc bung mở hoàn toàn và miệng cốc ôm khít thành âm đạo tạo lực hút kín, ngăn rò rỉ máu kinh. Khi tháo cốc, tuyệt đối không được giật mạnh cuống cốc vì lực hút chân không chặt có thể làm căng rát và tổn thương niêm mạc.

Thao tác tháo đúng là dùng cơ bụng rặn nhẹ để đẩy cốc xuống gần cửa mình, dùng ngón tay bóp nhẹ vào đáy cốc nhằm giải phóng giác hút chân không, sau đó nhẹ nhàng nghiêng cốc đưa ra ngoài.

Dấu hiệu cảnh báo viêm nhiễm phụ khoa cần đi khám bác sĩ

Phụ nữ đang sử dụng cốc nguyệt san cần theo dõi sát sao các phản ứng của cơ thể để kịp thời phát hiện sớm bất thường đường sinh dục. Nếu vùng âm hộ và âm đạo xuất hiện cảm giác ngứa rát dữ dội, tấy đỏ, sưng đau hoặc có vết loét nhỏ, người dùng nên tạm ngưng sử dụng cốc ngay lập tức. Khí hư thay đổi bất thường về màu sắc như xanh, vàng đặc, xám đục hoặc vón cục như bã đậu kèm mùi hôi tanh khó chịu cũng là dấu hiệu rõ ràng của viêm âm đạo do nấm hoặc tạp khuẩn.

Đặc biệt, nếu xuất hiện các biểu hiện toàn thân cấp tính như sốt cao đột ngột, ớn lạnh, tụt huyết áp, nôn mửa, tiêu chảy hoặc phát ban đỏ giống như cháy nắng trên da, người bệnh cần tới ngay cơ sở y tế chuyên khoa vì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo hội chứng sốc độc, một biến chứng hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm.

Khi gặp bất kỳ triệu chứng nghi ngờ nào, phụ nữ không nên tự ý mua thuốc kháng sinh hay thuốc đặt âm đạo tại nhà mà cần thăm khám với bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa để được soi tươi dịch âm đạo và hướng dẫn phác đồ điều trị thích hợp.

Lưu ý an toàn

Cốc nguyệt san không thích hợp cho phụ nữ vừa sinh con, vừa trải qua phẫu thuật phụ khoa hoặc người đang trong giai đoạn điều trị viêm nhiễm âm đạo cấp tính. Không bao giờ sử dụng cốc nguyệt san khi quan hệ tình dục qua đường âm đạo. Tuyệt đối không vệ sinh cốc bằng cồn, giấm, oxy già, nước rửa chén hoặc bột giặt vì các hóa chất này có thể phá hủy cấu trúc silicone y tế và gây bỏng rát biểu mô âm đạo. Mọi biểu hiện ngứa rát kéo dài hay khí hư bất thường cần được thăm khám tại chuyên khoa sản phụ khoa, không tự ý dùng thuốc đặt khi chưa có chỉ định y tế.

Tóm tắt

Cốc nguyệt san là giải pháp tiện ích và an toàn cho chu kỳ kinh nguyệt nếu được lựa chọn đúng kích cỡ và sử dụng đúng quy trình y tế. Mối lo ngại cốc nguyệt san gây viêm hoàn toàn có thể phòng tránh được bằng thói quen rửa tay sạch, tiệt trùng định kỳ và thay rửa đúng giờ. Chăm sóc và bảo vệ sức khỏe phụ khoa đòi hỏi sự kiên nhẫn và tuân thủ nguyên tắc vô khuẩn trong từng thao tác nhỏ nhất.