Đục thủy tinh thể bao lâu thì mù và diễn tiến của bệnh

Đục thủy tinh thể bao lâu thì mù là gì?

Đục thủy tinh thể, dân gian thường gọi là bệnh cườm khô, là tình trạng thể thủy tinh trong suốt tự nhiên của mắt bị mờ đục do sự biến đổi cấu trúc protein và tích tụ dịch bên trong. Thể thủy tinh đóng vai trò như một thấu kính hội tụ ánh sáng lên võng mạc giúp mắt nhìn rõ vật thể. Khi thể thủy tinh mất đi độ trong suốt, hình ảnh truyền tới não bộ sẽ bị mờ nhạt, giảm độ tương phản và sai lệch màu sắc.

Quá trình này hầu hết diễn ra tự nhiên theo độ tuổi do quá trình lão hóa thoái hóa protein. Tuy nhiên, bệnh cũng có thể xuất hiện thứ phát sau chấn thương mắt, viêm màng bồ đào, biến chứng của đái tháo đường, hoặc do việc lạm dụng kéo dài các loại thuốc chứa corticoid. Nếu không được can thiệp y khoa, thể thủy tinh sẽ ngày càng đục đậm đặc, dẫn đến giảm thị lực trầm trọng và cuối cùng là mù lòa chức năng.

Thời gian tiến triển từ đục thủy tinh thể đến mù lòa

Tốc độ tiến triển của đục thủy tinh thể ở mỗi người bệnh rất khác nhau và không có một mốc thời gian cố định cho tất cả trường hợp. Thông thường, đối với dạng đục thủy tinh thể do lão hóa ở người cao tuổi, bệnh thường tiến triển chậm rãi qua nhiều năm, thậm chí từ mười đến hai mươi năm từ giai đoạn chớm đục cho đến khi thị lực suy giảm nghiêm trọng.

Tuy nhiên, có những trường hợp diễn tiến nhanh hơn đáng kể chỉ trong vài tháng đến một hoặc hai năm. Điều này thường gặp ở bệnh nhân mắc đái tháo đường kiểm soát kém, người có tiền sử chấn thương mắt, đục dưới bao sau, hoặc những người sử dụng thuốc corticoid liều cao kéo dài. Ở các đối tượng này, thể thủy tinh có thể nhanh chóng trở nên đục đặc, làm giảm tầm nhìn cấp tốc và dẫn đến mất thị lực nếu không được bác sĩ chuyên khoa mắt theo dõi sát sao.

Các giai đoạn suy giảm thị lực theo mức độ đục

Ở giai đoạn bắt đầu, các đám đục nhỏ xuất hiện ở ngoại vi thể thủy tinh nên thị lực người bệnh gần như chưa bị ảnh hưởng rõ rệt, đôi khi chỉ cảm thấy mỏi mắt hoặc hơi lóa khi lái xe vào ban đêm. Khi bệnh chuyển sang giai đoạn tiến triển, vùng đục lan rộng dần vào trung tâm trục thị giác, người bệnh sẽ cảm nhận rõ cảm giác nhìn mờ như có màn sương che trước mắt, nhìn một vật thành hai hình hoặc màu sắc trở nên ố vàng.

Đến giai đoạn đục hoàn toàn hay còn gọi là đục chín, thể thủy tinh chuyển sang màu trắng đục hoặc nâu xám, cản trở gần như toàn bộ ánh sáng. Lúc này, người bệnh chỉ còn nhận biết được ánh sáng và bóng bàn tay ở cự ly gần, mất khả năng tự sinh hoạt độc lập. Nếu tiếp tục để qua giai đoạn đục quá chín, thể thủy tinh có thể vỡ bao hoặc trương phồng, làm tăng nhãn áp cấp tính gây đau nhức dữ dội và hủy hoại dây thần kinh thị giác không hồi phục.

Yếu tố thúc đẩy đục thủy tinh thể diễn tiến nhanh hơn

Bên cạnh quy luật lão hóa tự nhiên của cơ thể, nhiều yếu tố tác động từ môi trường và bệnh lý nền có thể rút ngắn thời gian dẫn đến mất thị lực. Bệnh đái tháo đường là yếu tố hàng đầu làm biến đổi nồng độ đường trong thủy dịch, dẫn đến tích tụ sorbitol phá hủy sợi thể thủy tinh nhanh chóng. Tăng huyết áp, hút thuốc lá và tiếp xúc thường xuyên với tia cực tím trong ánh nắng mặt trời mà không có biện pháp bảo vệ mắt cũng làm gia tăng gốc tự do gây tổn thương tế bào.

Ngoài ra, thói quen tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa thành phần dexamethasone hay prednisolone để giảm ngứa hoặc đỏ mắt là nguyên nhân rất phổ biến khiến thể thủy tinh đục nhanh và gây tăng nhãn áp phức tạp. Tình trạng viêm nội nhãn tái phát hoặc cận thị nặng thoái hóa cũng là những yếu tố nguy cơ thúc đẩy bệnh nhân nhanh chóng bước vào giai đoạn mù lòa thực thể.

Giải pháp điều trị phục hồi thị lực và thời điểm can thiệp

Ở giai đoạn sớm, bác sĩ nhãn khoa có thể điều chỉnh kính gọng kết hợp cải thiện điều kiện ánh sáng sinh hoạt để hỗ trợ tầm nhìn cho người bệnh. Hiện nay, chưa có bất kỳ loại thuốc uống hay thuốc nhỏ mắt nào được chứng minh có thể làm tan biến các đám đục hoặc làm đảo ngược quá trình đục thể thủy tinh. Phẫu thuật là phương pháp điều trị duy nhất mang lại hiệu quả khôi phục thị lực hoàn toàn.

Phương pháp phổ biến và tiên tiến nhất hiện nay là tán nhuyễn thể thủy tinh bằng sóng siêu âm qua đường rạch nhỏ, sau đó đặt thể thủy tinh nhân tạo vào trong mắt. Người bệnh không nên đợi đến khi mắt hoàn toàn không nhìn thấy mới đi mổ, vì thể thủy tinh quá cứng sẽ làm tăng nguy cơ biến chứng trong phẫu thuật và kéo dài thời gian hồi phục. Thời điểm phẫu thuật thích hợp nhất là khi thị lực suy giảm gây cản trở các hoạt động sinh hoạt, lao động hàng ngày và được bác sĩ chuyên khoa mắt chỉ định.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa đại chúng, không thể thay thế cho việc thăm khám và chẩn đoán trực tiếp của bác sĩ chuyên khoa mắt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt hay truyền tai nhau các bài thuốc dân gian chưa được kiểm chứng để chữa đục thủy tinh thể. Việc trì hoãn phẫu thuật khi thể thủy tinh đã đục quá chín có thể dẫn đến biến chứng tăng nhãn áp gây mù lòa không thể phục hồi. Khi thấy mắt mờ đột ngột hoặc đau nhức, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt.

Tóm tắt

Đục thủy tinh thể là bệnh lý tiến triển chậm theo thời gian nhưng hoàn toàn có thể dẫn đến mù lòa nếu bị bỏ quên. Nhờ sự phát triển của y học hiện đại, thị lực có thể được phục hồi toàn diện thông qua phẫu thuật thay thể thủy tinh nhân tạo. Việc chủ động khám mắt định kỳ mỗi năm một đến hai lần sẽ giúp phát hiện sớm và can thiệp đúng thời điểm để bảo vệ đôi mắt sáng khỏe.