Đối tượng nào hay bị huyết áp thấp và cách nhận biết nguy cơ
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Huyết áp thấp là tình trạng trị số huyết áp giảm xuống dưới mức bình thường, khiến các cơ quan quan trọng như não, tim và thận không nhận đủ lượng máu cũng như oxy cần thiết. Nhiều người thường chỉ quan tâm đến huyết áp cao mà bỏ quên rằng huyết áp thấp cũng gây ra nhiều hệ lụy cho sức khỏe, đặc biệt là nguy cơ té ngã và suy nhược mạn tính.
Việc xác định rõ đối tượng nào hay bị huyết áp thấp giúp người bệnh và gia đình chủ động hơn trong việc theo dõi, nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo và có biện pháp chăm sóc sức khỏe phù hợp, hạn chế những rủi ro bất ngờ trong sinh hoạt hàng ngày.
Đối tượng nào hay bị huyết áp thấp là gì?
Huyết áp thấp được xác định khi chỉ số huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg hoặc huyết áp tâm trương dưới 60 mmHg. Trạng thái này có thể mang tính chất sinh lý do cơ địa tự nhiên ở những người khỏe mạnh, vận động viên rèn luyện thể lực thường xuyên mà không gây ra bất kỳ triệu chứng khó chịu nào. Tuy nhiên, ở nhiều người khác, huyết áp thấp lại là biểu hiện của một vấn đề sức khỏe tiềm ẩn hoặc do tác dụng phụ của thuốc. Khi huyết áp hạ xuống quá thấp, lưu lượng máu tưới đến các mô bị suy giảm rõ rệt, dẫn đến các cảm giác hoa mắt, chóng mặt, choáng váng khi đứng lên, mệt mỏi toàn thân, khó tập trung hoặc thậm chí ngất xỉu. Hiểu rõ các yếu tố nguy cơ và những nhóm người dễ mắc phải sẽ giúp việc quản lý sức khỏe được an toàn và hiệu quả hơn.
Người cao tuổi và người có phản xạ mạch máu lão hóa
Người cao tuổi là nhóm đối tượng rất thường xuyên gặp phải tình trạng hạ huyết áp, đặc biệt là hạ huyết áp tư thế đứng. Khi tuổi tác tăng cao, hệ thống mạch máu dần giảm độ đàn hồi, đồng thời các phản xạ thần kinh kiểm soát nhịp tim và trương lực mạch máu phản ứng chậm lại khi thay đổi tư thế từ nằm hoặc ngồi sang đứng. Ngoài ra, người lớn tuổi thường mắc nhiều bệnh lý kết hợp như đái tháo đường, suy tim, bệnh Parkinson hoặc phải dùng nhiều nhóm thuốc điều trị khác nhau, làm tăng khả năng lưu lượng máu lên não bị suy giảm đột ngột. Tình trạng này dễ khiến người già bị choáng váng, mất thăng bằng và té ngã dẫn tới chấn thương nguy hiểm.
Phụ nữ trong giai đoạn mang thai
Trong thai kỳ, sự thay đổi nội tiết tố khiến hệ thống mạch máu của người mẹ giãn nở nhanh chóng để cung cấp đủ máu và dưỡng chất nuôi dưỡng thai nhi. Điều này thường làm chỉ số huyết áp của thai phụ giảm xuống tự nhiên, nhất là trong khoảng 24 tuần đầu thai kỳ. Đa phần hiện tượng hạ huyết áp ở phụ nữ mang thai là diễn tiến sinh lý bình thường và sẽ hồi phục dần sau sinh. Tuy nhiên, việc tụt huyết áp quá mức có thể gây hoa mắt, choáng váng, làm tăng nguy cơ té ngã gây tổn thương cho cả mẹ lẫn bé. Thai phụ cần chú ý vận động nhẹ nhàng, đổi tư thế từ từ và uống đủ lượng nước hàng ngày để duy trì thể tích tuần hoàn ổn định.
Người có bệnh tim mạch, rối loạn nội tiết hoặc đang dùng thuốc điều trị
Những người mắc bệnh lý tim mạch như nhịp tim chậm, suy tim, hẹp van tim hoặc nhồi máu cơ tim có nguy cơ cao bị huyết áp thấp vì khả năng bơm máu đi nuôi các cơ quan của tim bị suy giảm. Bên cạnh đó, các rối loạn nội tiết như suy tuyến giáp, suy tuyến thượng thận mạn tính hay hạ đường huyết cũng ảnh hưởng lớn đến quá trình duy trì huyết áp ổn định. Ngoài ra, những người đang sử dụng các nhóm thuốc hạ huyết áp quá liều, thuốc lợi tiểu, thuốc chẹn beta hoặc thuốc chống trầm cảm cũng rất dễ rơi vào tình trạng huyết áp bị sụt giảm quá mức. Việc kiểm tra và điều chỉnh các thuốc này cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá cẩn thận.
Người bị mất nước, mất máu hoặc suy nhược cơ thể
Mất nước là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến huyết áp tụt giảm nhanh chóng. Những người lao động nặng ngoài trời nắng nóng, người bị sốt cao, tiêu chảy kéo dài hoặc nôn mửa nghiêm trọng mà không bù dịch kịp thời sẽ bị suy giảm thể tích tuần hoàn trong lòng mạch. Tương tự, những người ăn uống thiếu chất, thiếu vitamin B12, thiếu folate hoặc suy dinh dưỡng kéo dài khiến cơ thể không sản sinh đủ tế bào hồng cầu, gây thiếu máu mạn tính và làm giảm khả năng vận chuyển oxy cùng áp lực dòng máu. Tình trạng này thường gặp ở những người ăn kiêng quá mức, người làm việc kiệt sức hoặc suy nhược cơ thể kéo dài.
Người phải nằm điều trị lâu ngày hoặc ít vận động
Những người phải nằm bất động trên giường bệnh trong thời gian dài do phẫu thuật, tai biến hoặc chấn thương cũng là đối tượng dễ bị hạ huyết áp tư thế khi bắt đầu tập đứng dậy. Khi cơ thể bất động lâu, các cơ bắp chân bị teo nhẽo và giảm chức năng hỗ trợ bơm máu tĩnh mạch trở về tim, khiến phản xạ tự điều chỉnh huyết áp của hệ thần kinh giao cảm bị suy yếu tạm thời. Do đó, khi người bệnh hồi phục và bắt đầu vận động trở lại, cần có sự hỗ trợ của người nhà hoặc nhân viên y tế để nâng người từ từ, tránh đứng dậy đột ngột làm huyết áp tụt nhanh gây bất tỉnh.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc khám bệnh, chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của nhân viên y tế. Người có triệu chứng tụt huyết áp thường xuyên tuyệt đối không tự ý mua thuốc trợ tim, thuốc nâng huyết áp hay tự thay đổi liều lượng thuốc đang dùng khi chưa có ý kiến của bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường như ngất xỉu, khó thở hoặc đau tức ngực, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất.
Tóm tắt
Huyết áp thấp có thể xảy ra ở nhiều lứa tuổi và do nhiều nguyên nhân sinh lý hoặc bệnh lý khác nhau. Việc nắm rõ nhóm đối tượng nguy cơ cao giúp mỗi người chủ động nhận biết dấu hiệu sớm, điều chỉnh lối sống khoa học và thăm khám kịp thời để bảo vệ sức khỏe tim mạch lâu dài.
Nguồn tham khảo
- Orthostatic Hypotension in Older Adults: Epidemiology and Risk Factors Associated with Orthostatic Hypotension in Older Adults
- Annals of Palliative Medicine: Associated factors of orthostatic hypotension in the elderly essential hypertension patients and relationship between orthostatic hypotension and early renal damage
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Chỉ số huyết áp bao nhiêu thì được coi là huyết áp thấp?
Chỉ số huyết áp ở người trưởng thành thường được coi là thấp khi huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg hoặc huyết áp tâm thấu dưới 60 mmHg, đặc biệt khi đi kèm các dấu hiệu choáng váng hay mệt mỏi.
Phụ nữ mang thai có hay bị hạ huyết áp không?
Phụ nữ mang thai rất dễ bị hạ huyết áp do hệ thống mạch máu giãn nở nhanh chóng để nuôi dưỡng thai nhi. Tình trạng này thường tự ổn định sau khi sinh, nhưng vẫn cần theo dõi định kỳ để tránh nguy cơ té ngã.
Người bị huyết áp thấp có nên tự mua thuốc nâng huyết áp uống không?
Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc tăng huyết áp mà cần đến cơ sở y tế để bác sĩ chuyên khoa tim mạch kiểm tra, xác định chính xác nguyên nhân và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.
Lối sống nào giúp cải thiện tình trạng huyết áp thấp mạn tính?
Người có cơ địa huyết áp thấp nên uống đủ nước mỗi ngày, ăn uống đủ chất, không bỏ bữa, hạn chế đứng dậy đột ngột và tập thể dục nhẹ nhàng đều đặn để cải thiện lưu thông máu.
Huyết áp thấp khi nào cần đưa đi cấp cứu ngay?
Khi người bệnh choáng ngất kèm đau thắt ngực, khó thở, thở gấp, da lạnh tái nhợt hoặc mạch đập nhanh nhưng yếu, cần liên hệ cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức.
