Độ tuổi dễ mắc tay chân miệng và các biện pháp phòng ngừa cho trẻ

Độ tuổi bị tay chân miệng là gì?

Bệnh tay chân miệng xuất hiện quanh năm nhưng thường có xu hướng gia tăng vào các thời điểm chuyển mùa. Nguyên nhân chính gây bệnh là nhóm vi rút đường ruột, trong đó Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71) là hai tác nhân phổ biến nhất. Bệnh đặc trưng bởi tình trạng sốt, tổn thương rát đỏ hoặc bọng nước ở niêm mạc miệng, lòng bàn tay, lòng bàn chân và vùng mông, gối.

Dù phần lớn các trường hợp mắc bệnh ở mức độ nhẹ và có thể tự phục hồi sau 7 đến 10 ngày, một số chủng vi rút nguy hiểm như EV71 có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm về thần kinh, tim mạch và hô hấp. Vì vậy, nhận biết độ tuổi có nguy cơ cao để chủ động phòng tránh là điều vô cùng cần thiết đối với gia đình có trẻ nhỏ.

Độ tuổi có nguy cơ cao mắc bệnh tay chân miệng

Trẻ em ở độ tuổi dưới 5 tuổi là đối tượng mắc bệnh tay chân miệng chiếm tỷ lệ cao nhất. Trong đó, nhóm trẻ dưới 3 tuổi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do hệ thống miễn dịch chưa có đủ kháng thể chống lại các chủng vi rút đường ruột. Khi bước vào độ tuổi đi nhà trẻ, mẫu giáo, trẻ thường xuyên tiếp xúc gần gũi với bạn bè, dùng chung đồ chơi và chưa tự ý thức được việc giữ vệ sinh cá nhân, tạo điều kiện thuận lợi cho vi rút lây lan nhanh chóng.

Trẻ sơ sinh dưới 6 tháng tuổi ít mắc bệnh hơn nhờ nhận được lượng kháng thể thụ động chuyển từ mẹ sang trong thai kỳ. Tuy nhiên, nếu lượng kháng thể này giảm dần hoặc người mẹ chưa từng nhiễm vi rút, trẻ vẫn có nguy cơ nhiễm bệnh. Đối với trẻ lớn trên 5 tuổi và người trưởng thành, cơ thể đã phát triển hệ miễn dịch tương đối hoàn chỉnh nên tỷ lệ mắc bệnh thấp hơn đáng kể. Nếu nhiễm vi rút, biểu hiện ở người lớn thường nhẹ hoặc không có triệu chứng rõ rệt nhưng họ vẫn có thể trở thành nguồn lây truyền vi rút cho trẻ nhỏ trong gia đình.

Các con đường lây truyền vi rút tay chân miệng ở trẻ

Vi rút gây bệnh tay chân miệng có khả năng lây lan rất nhanh qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp. Nguồn lây chính xuất phát từ dịch tiết mũi họng, nước bọt, giọt bắn khi ho hoặc hắt hơi, dịch xẹp ra từ các bọng nước trên da và phân của người nhiễm bệnh. Vi rút có thể tồn tại nhiều ngày trên các bề mặt vật dụng như đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa, đồ dùng học tập hoặc quần áo.

Khi trẻ lành chạm vào các bề mặt vây bẩn vi rút rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng, vi rút sẽ xâm nhập vào cơ thể và gây bệnh. Ngoài ra, việc người chăm sóc trẻ không rửa sạch tay sau khi thay tã, vệ sinh cho trẻ bệnh hoặc trước khi chuẩn bị thức ăn cũng là nguyên nhân phổ biến khiến vi rút phát tán. Sự tập trung đông đúc tại các môi trường lớp học, khu vui chơi giải trí càng làm tăng nguy cơ bùng phát các ổ dịch trong cộng đồng.

Biện pháp vệ sinh cá nhân và môi trường phòng bệnh tay chân miệng

Hiện nay chưa có vắc xin phòng bệnh tay chân miệng phổ biến rộng rãi cho tất cả các chủng vi rút, do đó việc thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh đóng vai trò then chốt. Cha mẹ và người chăm sóc trẻ cần rèn luyện thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch dưới vòi nước chảy. Việc rửa tay cần được thực hiện trước khi chế biến thức ăn, trước khi cho trẻ ăn, trước khi bế bồng trẻ, sau khi đi vệ sinh và sau khi thay tã cho trẻ.

Bên cạnh đó, việc vệ sinh môi trường sống và vật dụng xung quanh trẻ cũng rất quan trọng. Bề mặt lớp học, bàn ghế, đồ chơi, tay nắm cửa và sàn nhà nên được lau chùi hàng ngày bằng các chất tẩy rửa thông thường hoặc dung dịch sát khuẩn phù hợp. Đảm bảo cho trẻ sử dụng riêng các vật dụng cá nhân như cốc uống nước, bát đĩa, khăn mặt, thìa ăn. Thường xuyên dọn dẹp, thông thoáng nhà cửa để hạn chế sự tồn tại của vi rút truyền bệnh.

Chăm sóc dinh dưỡng và theo dõi sức khỏe trẻ trong mùa dịch

Tăng cường sức đề kháng tự nhiên cho trẻ thông qua chế độ dinh dưỡng hợp lý là giải pháp quan trọng giúp cơ thể trẻ chống lại các tác nhân gây bệnh. Cha mẹ nên xây dựng thực đơn đa dạng, đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng bao gồm chất đạm, chất béo, bột đường, cùng các vitamin và khoáng chất từ rau xanh, trái cây tươi. Cho trẻ uống đủ nước hàng ngày, khuyến khích sử dụng thực phẩm chín và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.

Trong những thời điểm bệnh tay chân miệng gia tăng trong cộng đồng, phụ huynh cần chủ động theo dõi sát sao biểu hiện sức khỏe của trẻ mỗi ngày. Nếu phát hiện trẻ có dấu hiệu sốt, quấy khóc, biếng ăn hoặc xuất hiện các nốt rát đỏ ở lòng bàn tay, bàn chân, niêm mạc miệng, cần cho trẻ tạm nghỉ học để cách ly và đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám. Việc phát hiện sớm giúp việc theo dõi và chăm sóc trẻ đạt hiệu quả cao, hạn chế nguy cơ lây lan cho những trẻ khác.

Lưu ý an toàn

Những thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe tổng quan và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa chuyên sâu. Bệnh tay chân miệng ở mỗi trẻ có thể diễn tiến khác nhau tùy thuộc vào chủng vi rút mắc phải và thể trạng cá nhân. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị, thuốc kháng sinh hoặc áp dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng khi chưa có sự tư vấn của bác sĩ chuyên khoa Nhi.

Tóm tắt

Trẻ em dưới 5 tuổi là độ tuổi dễ bị ảnh hưởng nhất bởi bệnh tay chân miệng do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Chủ động thực hiện vệ sinh tay, làm sạch đồ dùng chơi đùa và theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe của trẻ là cách giúp phòng ngừa hiệu quả. Khi nghi ngờ trẻ mắc bệnh, việc thăm khám y tế kịp thời sẽ giúp bảo vệ an toàn cho trẻ và cộng đồng.