Chăm sóc và điều trị viêm mũi dị ứng ở trẻ em

Điều trị viêm mũi dị ứng ở trẻ em là gì?

Viêm mũi dị ứng là một trong những rối loạn hô hấp phổ biến nhất ở lứa tuổi học đường và nhà trẻ, xuất hiện do hệ miễn dịch nhận diện nhầm các hạt vô hại trong môi trường là mối đe dọa. Khi tiếp xúc với tác nhân kích thích, cơ thể trẻ giải phóng các chất trung gian hóa học, đặc biệt là histamin, gây giãn mạch, phù nề niêm mạc mũi và tăng tiết dịch nhầy.

Khác với cảm lạnh thông thường do virus kéo dài từ bảy đến mười ngày, viêm mũi dị ứng có thể kéo dài dai dẳng chừng nào trẻ vẫn còn tiếp xúc với dị nguyên hoặc thay đổi thời tiết đột ngột. Do niêm mạc mũi họng của trẻ em còn rất non nớt và dễ tổn thương, mọi biện pháp can thiệp y khoa đều cần được cân nhắc kỹ lưỡng giữa hiệu quả kiểm soát triệu chứng và độ an toàn lâu dài cho sự phát triển của trẻ.

Kiểm soát môi trường sống và cách ly các tác nhân gây dị ứng

Việc loại bỏ hoặc giảm thiểu tối đa sự hiện diện của dị nguyên trong không gian sinh hoạt là bước can thiệp đầu tiên và quan trọng nhất đối với trẻ bị viêm mũi dị ứng. Phụ huynh nên thường xuyên giặt giũ chăn ga gối, rèm cửa bằng nước nóng và phơi dưới ánh nắng mặt trời nhằm hạn chế mạt bụi nhà trú ngụ. Tránh sử dụng thảm trải sàn lông dày hoặc để nhiều thú nhồi bông trong phòng ngủ của trẻ.

Bên cạnh đó, cần giữ độ ẩm phòng ở mức vừa phải, vệ sinh màng lọc máy điều hòa không khí định kỳ và hạn chế cho trẻ tiếp xúc gần với lông chó mèo nếu trẻ từng có tiền sử nhạy cảm. Vào những thời điểm giao mùa hoặc ngày có mật độ phấn hoa cao, gia đình nên đóng cửa sổ phòng ngủ và cho trẻ đeo khẩu trang phù hợp mỗi khi ra ngoài đường để bảo vệ niêm mạc mũi.

Vệ sinh mũi họng hằng ngày bằng dung dịch nước muối sinh lý

Rửa mũi và xịt rửa khoang mũi bằng dung dịch natri clorid 0,9% là biện pháp hỗ trợ cơ học rất an toàn giúp làm sạch chất nhầy, rửa trôi các hạt bụi bẩn cũng như dị nguyên bám dính trên bề mặt niêm mạc. Biện pháp này giúp giảm sưng nề nhẹ, tạo sự thông thoáng cho đường thở và làm dịu cảm giác ngứa ngáy khó chịu ở mũi trẻ.

Tuy nhiên, phụ huynh cần thực hiện thao tác vệ sinh mũi đúng kỹ thuật, lựa chọn bình rửa hoặc chai xịt áp lực nhẹ chuyên dụng cho trẻ nhỏ để tránh áp lực quá mạnh đẩy dịch nhầy ngược lên vòi tai, gây nguy cơ viêm tai giữa. Không nên tự ý pha nước muối tại nhà vì nồng độ không chuẩn xác có thể gây kích ứng hoặc làm tổn thương thêm lớp biểu mô niêm mạc mũi của trẻ.

Các nhóm thuốc thường dùng trong kiểm soát viêm mũi dị ứng ở trẻ

Khi các biện pháp kiểm soát môi trường không đủ để xoa dịu triệu chứng, bác sĩ chuyên khoa có thể chỉ định một số nhóm thuốc phù hợp với độ tuổi và mức độ bệnh của từng bé. Nhóm thuốc kháng histamin đường uống thường được sử dụng nhằm giảm nhanh các triệu chứng hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi và ngứa mắt, trong đó các hoạt chất thế hệ mới thường được ưu tiên nhờ ít gây buồn ngủ.

Đối với những trường hợp nghẹt mũi nhiều hoặc viêm mũi dị ứng kéo dài dai dẳng, thuốc xịt mũi chứa corticosteroid liều thấp có thể được bác sĩ cân nhắc chỉ định. Nhóm thuốc xịt tại chỗ này giúp ức chế phản ứng viêm mạnh mẽ nhưng đòi hỏi phải sử dụng đều đặn theo đúng đợt điều trị và đúng kỹ thuật xịt để đạt hiệu quả tối ưu, hạn chế tối đa nguy cơ kích ứng tại chỗ hoặc chảy máu cam ở trẻ nhỏ.

Chăm sóc thể trạng và tăng cường sức đề kháng đường hô hấp

Một hệ miễn dịch khỏe mạnh sẽ giúp cơ thể trẻ thích ứng tốt hơn trước những thay đổi của môi trường và giảm thiểu nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn khi niêm mạc mũi bị viêm. Phụ huynh cần xây dựng cho trẻ thực đơn dinh dưỡng cân bằng, giàu vitamin C từ trái cây tươi, rau xanh, cùng các khoáng chất thiết yếu giúp củng cố hàng rào bảo vệ niêm mạc hô hấp.

Đồng thời, khuyến khích trẻ uống đủ nước mỗi ngày để làm loãng chất nhầy tự nhiên trong đường thở. Trẻ cần được ngủ đủ giấc, giữ ấm cơ thể đặc biệt là vùng cổ ngực và bàn chân khi thời tiết chuyển lạnh. Hạn chế tối đa để trẻ hít phải khói thuốc lá thụ động, khói bếp than hoặc hóa chất tẩy rửa có mùi nồng gắt trong không gian kín của gia đình.

Lưu ý an toàn

Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua và cho trẻ sử dụng các loại thuốc nhỏ mũi co mạch kéo dài quá vài ngày mà không có hướng dẫn của bác sĩ, bởi nguy cơ gây viêm mũi do thuốc và làm nghẹt mũi tái phát trầm trọng hơn. Mọi loại thuốc kháng viêm hoặc kháng histamin đều cần được chỉ định đúng hoạt chất và thời gian theo lứa tuổi của trẻ. Nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao, thở khò khè, đau nhức vùng tai, sưng mí mắt hoặc nước mũi chuyển sang màu vàng xanh đặc kéo dài, cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám.

Tóm tắt

Viêm mũi dị ứng ở trẻ em tuy là bệnh lý mạn tính dễ tái phát nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách. Sự phối hợp chặt chẽ giữa việc giữ vệ sinh môi trường sống, làm sạch mũi an toàn và tuân thủ phác đồ của bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp trẻ có đường thở khỏe mạnh và nâng cao chất lượng cuộc sống.