Đau mắt đỏ điều trị như thế nào và cách phòng ngừa

Điều trị đau mắt đỏ là gì?

Đau mắt đỏ là tình trạng viêm lớp màng trong suốt bao phủ lòng trắng của nhãn cầu và mặt trong mí mắt, được gọi là kết mạc. Khi các mạch máu nhỏ ở kết mạc bị sưng phù và xung huyết, lòng trắng của mắt sẽ chuyển sang màu đỏ hoặc hồng nhạt. Căn bệnh này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm nhiễm virus, nhiễm vi khuẩn, phản ứng dị ứng thời tiết hoặc tiếp xúc với các hóa chất kích ứng như khói bụi và clo trong nước hồ bơi. Trong số đó, viêm kết mạc do virus là dạng thường gặp nhất và có tốc độ lây lan nhanh chóng qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp. Việc nhận biết đúng tính chất bệnh giúp người bệnh có thái độ chăm sóc bình tĩnh, khoa học và tránh được tâm lý hoang mang không cần thiết.

Nguyên tắc điều trị và chăm sóc y khoa khi bị đau mắt đỏ

• Đau mắt đỏ phần lớn do virus gây ra, phổ biến nhất là nhóm Adenovirus, với đặc tính tự giới hạn sau một đến hai tuần. Do đó, nguyên tắc chăm sóc chủ yếu là hỗ trợ làm dịu triệu chứng, vệ sinh sạch sẽ và ngăn ngừa bội nhiễm. Bác sĩ có thể chỉ định dung dịch nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản hoặc dung dịch rửa mắt sinh lý để loại bỏ ghèn gỉ và giảm cảm giác cộm xốn.
• Nếu nghi ngờ nguyên nhân do vi khuẩn với biểu hiện mắt đổ ghèn vàng đặc, bác sĩ nhãn khoa sẽ kê đơn thuốc nhỏ mắt hoặc mỡ tra mắt chứa kháng sinh phù hợp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh nhỏ mắt khi chưa có chẩn đoán chuyên môn vì không có tác dụng đối với căn nguyên virus và dễ làm tăng nguy cơ kháng thuốc.

Các bước vệ sinh và chăm sóc mắt an toàn tại nhà

• Vệ sinh vùng mắt đúng cách đóng vai trò then chốt giúp rút ngắn thời gian hồi phục và tránh tổn thương kết mạc. Người bệnh cần rửa tay bằng xà phòng trước và sau mỗi lần chăm sóc mắt. Khi mắt tiết nhiều ghèn, hãy dùng bông gòn hoặc gạc y tế vô trùng thấm nước muối sinh lý natri clorid 0,9%, lau nhẹ một chiều từ hốc mắt ra đuôi mắt rồi vứt bỏ ngay, không dùng lại miếng gạc cũ cho mắt còn lại.
• Trong suốt thời gian bị bệnh, người bệnh nên tạm ngừng đeo kính áp tròng cho đến khi mắt khỏi hoàn toàn và được bác sĩ kiểm tra lại. Hạn chế tối đa hành động dụi mắt vì lực ma sát có thể làm trầy xước giác mạc, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập sâu vào các tổ chức nội nhãn gây biến chứng nguy hiểm.

Biện pháp phòng ngừa lây nhiễm đau mắt đỏ trong gia đình và cộng đồng

• Đau mắt đỏ lây lan rất nhanh qua giọt bắn đường hô hấp khi tiếp xúc gần và qua bàn tay dính dịch tiết của người bệnh chạm vào các bề mặt dùng chung. Để ngăn chặn nguồn lây trong gia đình hoặc trường học, người mắc bệnh cần sử dụng riêng khăn mặt, gối, chăn, chậu rửa và các vật dụng vệ sinh cá nhân. Thường xuyên giặt sạch đồ dùng bằng nước ấm và phơi dưới ánh nắng mặt trời.
• Các bề mặt tiếp xúc thường xuyên như tay nắm cửa, điều khiển tivi, bàn phím máy tính và điện thoại cần được lau khử trùng định kỳ bằng cồn y tế. Người bệnh nên chủ động nghỉ học hoặc hạn chế đến nơi đông người trong giai đoạn mắt còn chảy nhiều ghèn và tiết dịch để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Những sai lầm nghiêm trọng cần tránh khi xử trí đau mắt đỏ

• Một sai lầm rất nguy hiểm trong cộng đồng là thói quen tự mua thuốc nhỏ mắt chứa hoạt chất corticoid như dexamethasone hoặc prednisolone để mắt nhanh hết đỏ. Những hoạt chất này có thể làm giảm phản ứng viêm tạm thời nhưng lại ức chế miễn dịch tại chỗ, khiến virus phát triển mạnh hơn và làm tăng nguy cơ biến chứng loét giác mạc, thủng giác mạc hoặc tăng nhãn áp dẫn đến mù lòa.
• Bên cạnh đó, việc nhỏ chung một lọ thuốc cho cả hai mắt hoặc dùng chung thuốc với người khác cũng là nguyên nhân phổ biến khiến mắt lành bị lây chéo. Mọi loại thuốc nhỏ mắt đặc trị cần được bác sĩ chuyên khoa mắt thăm khám, đánh giá tổn thương giác mạc bằng kính hiển vi sinh học trước khi chỉ định sử dụng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh, corticoid hoặc áp dụng các mẹo dân gian như đắp lá, nhỏ sữa mẹ vào mắt. Mỗi nguyên nhân gây đau mắt đỏ đòi hỏi hướng can thiệp riêng biệt, do đó việc thăm khám nhãn khoa trực tiếp là cần thiết để bảo vệ an toàn thị giác.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ phần lớn là bệnh lành tính nhưng dễ lây lan thành dịch và tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nếu chăm sóc sai cách. Việc giữ vệ sinh cá nhân, không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hay corticoid và tuân thủ thăm khám y tế là nền tảng giúp đôi mắt phục hồi an toàn. Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường, người bệnh nên đến cơ sở chuyên khoa mắt để được tư vấn chính xác.