Điều trị thoái hóa khớp gối bằng cách nào để duy trì vận động?

Điều trị thoái hóa khớp gối bằng cách nào để duy trì vận động?

Thoái hóa khớp gối là tình trạng tổn thương sụn khớp và xương dưới sụn đi kèm với phản ứng viêm nhẹ mạn tính tại màng hoạt dịch. Khi sụn khớp bị bào mòn và xơ hóa, bề mặt tiếp xúc giữa xương đùi và xương chày mất đi lớp đệm trơn láng, dẫn đến ma sát trực tiếp khi cử động, gây sưng đau, biến dạng khớp và hạn chế tầm vận động. Bệnh thường gặp ở người cao tuổi, người thừa cân béo phì, người có tiền sử chấn thương thể thao hoặc người lao động nặng nhọc lâu năm.

Trong thực hành lâm sàng, thoái hóa khớp gối không thể đảo ngược hoàn toàn về trạng thái ban đầu của tuổi trẻ. Do đó, nguyên tắc điều trị hiện đại tập trung vào việc làm chậm tốc độ thoái hóa, giảm đau an toàn, bảo vệ sụn khớp còn lại và nâng đỡ các cấu trúc gân cơ xung quanh đầu gối nhằm giúp người bệnh duy trì sinh hoạt độc lập.

Kiểm soát thoái hóa khớp gối bằng biện pháp không dùng thuốc

Biện pháp phi dược lý là nền tảng ban đầu và duy trì xuyên suốt trong quá trình kiểm soát bệnh. Kiểm soát cân nặng hợp lý đóng vai trò then chốt nhằm giảm bớt áp lực cơ học lên đầu gối, bởi mỗi kilôgam cân nặng dư thừa đều làm tăng gánh nặng lên sụn khớp khi di chuyển. Bên cạnh đó, việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt như hạn chế ngồi xổm, tránh mang vác vật nặng và không đứng quá lâu một chỗ giúp ngăn ngừa tổn thương tiến triển.

Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng mang lại lợi ích lâu dài cho người bệnh. Các bài tập tăng cường sức mạnh cơ tứ đầu đùi và nhóm cơ quanh khớp giúp khớp gối vững vàng hơn khi nâng đỡ cơ thể. Người bệnh cũng có thể sử dụng các dụng cụ hỗ trợ như băng gối đàn hồi, nẹp nâng đỡ hoặc gậy chống để giảm tải áp lực khi đi lại, đồng thời kết hợp các kỹ thuật chườm ấm hoặc chiếu đèn hồng ngoại theo hướng dẫn chuyên môn để xoa dịu co thắt cơ quanh khớp.

Các nhóm thuốc và can thiệp nội khoa thường được chỉ định

Khi các cơn đau khớp gối gây cản trở sinh hoạt, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc nhằm giảm đau và kiểm soát phản ứng viêm tại chỗ. Thuốc giảm đau thông thường như paracetamol thường được ưu tiên thử nghiệm đầu tiên cho các cơn đau mức độ nhẹ. Nếu triệu chứng viêm đau rõ rệt hơn, các thuốc kháng viêm không steroid dạng bôi ngoài da hoặc đường uống có thể được sử dụng trong thời gian ngắn để kiểm soát đợt cấp.

Ở nhóm bệnh mạn tính, các thuốc điều trị thoái hóa khớp tác dụng chậm có thể được bác sĩ cân nhắc đưa vào liệu trình dài hạn nhằm hỗ trợ triệu chứng và làm chậm tiến trình thoái triển. Bên cạnh thuốc uống, một số can thiệp tiêm nội khớp như tiêm corticosteroid giảm viêm nhanh trong đợt sưng đau cấp hoặc tiêm bổ sung acid hyaluronic để tạo độ nhờn bôi trơn bề mặt sụn cũng được áp dụng. Mọi chỉ định dùng thuốc hay tiêm khớp đều đòi hỏi bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ lưỡng nhằm hạn chế tối đa tác dụng phụ lên dạ dày, tim mạch và thận.

Chỉ định phẫu thuật và can thiệp ngoại khoa khi bệnh tiến triển nặng

Phẫu thuật được xem là lựa chọn sau cùng khi các phương pháp nội khoa và phục hồi chức năng không còn đem lại hiệu quả kiểm soát triệu chứng. Tùy thuộc vào độ tuổi, mức độ biến dạng trục chân và tổn thương cấu trúc khớp, bác sĩ phẫu thuật chấn thương chỉnh hình sẽ lựa chọn phương án can thiệp thích hợp. Đối với những trường hợp có tổn thương rách sụn chêm hoặc dị vật kẹt khớp, phẫu thuật nội soi khớp gối có thể được cân nhắc để làm sạch ổ khớp và xử lý tổn thương cơ học.

Trong trường hợp lệch trục chi ở người tương đối trẻ, phẫu thuật đục xương chỉnh trục giúp phân bố lại lực tỳ đè sang vùng sụn còn lành lặn. Khi khớp gối đã bước vào giai đoạn muộn với hiện tượng hẹp khe khớp hoàn toàn, biến dạng khớp nặng nề và đau đớn liên tục khiến người bệnh mất khả năng tự đi lại, phẫu thuật thay khớp gối bán phần hoặc toàn phần sẽ được thực hiện. Can thiệp này giúp loại bỏ bề mặt xương thoái hóa, thay thế bằng khớp nhân tạo để phục hồi chức năng vận động và trả lại sự độc lập trong sinh hoạt hàng ngày.

Lưu ý an toàn

Người bệnh thoái hóa khớp gối tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm hoặc các bài thuốc bột, thuốc hoàn không rõ nguồn gốc trôi nổi trên thị trường. Nhiều chế phẩm không nhãn mác có thể trộn lẫn corticoid liều cao, dễ gây loét dạ dày, xuất huyết tiêu hóa, tăng huyết áp và biến chứng suy tuyến thượng thận cấp. Khi xuất hiện dấu hiệu sưng nóng đỏ đau đột ngột, sốt hoặc không thể chống chân đi lại, người bệnh cần đến bệnh viện kiểm tra ngay để loại trừ nhiễm trùng khớp hoặc tràn dịch khớp cấp tính.

Tóm tắt

Điều trị thoái hóa khớp gối là quá trình dài hạn kết hợp giữa y lệnh của bác sĩ và nỗ lực điều chỉnh lối sống từ người bệnh. Việc chủ động thăm khám sớm, tuân thủ phác đồ và kiên trì rèn luyện thể chất sẽ giúp bảo tồn khớp gối tối ưu, duy trì khả năng vận động tự chủ và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.