Điều trị nhọt ống tai ngoài: Nguyên tắc xử trí và chăm sóc
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhọt ống tai ngoài là tình trạng nhiễm trùng khu trú ở nang lông hoặc tuyến bã nhờn thuộc phần sụn của ống tai ngoài, thường do vi khuẩn tụ cầu vàng Staphylococcus aureus gây ra. Người bệnh thường cảm thấy đau tai dữ dội, cơn đau tăng rõ rệt khi cử động hàm, nhai nuốt hoặc khi ấn nhẹ vào nắp tai (tragus).
Việc điều trị nhọt ống tai ngoài đòi hỏi sự cẩn trọng nhằm kiểm soát nhiễm trùng, giảm đau và ngăn ngừa ổ áp xe lan rộng. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý chọc ngoáy, nặn mủ hay tự mua thuốc kháng sinh nhỏ tai khi chưa có chẩn đoán chính xác từ bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng.
Điều trị nhọt ống tai ngoài là gì?
Nhọt ống tai ngoài thực chất là một dạng viêm ống tai ngoài khu trú cấp tính. Do lớp da lót ống tai ngoài nằm sát màng sụn và xương nên khi xuất hiện phản ứng viêm hoặc tích tụ dịch mủ, áp lực nội mô tăng cao gây ra cảm giác đau nhức buốt nhói, đôi khi lan lên nửa đầu cùng bên. Bệnh thường khởi phát sau các tác động gây tổn thương hàng rào biểu mô như thói quen ngoáy tai bằng dụng cụ kim loại, tăm bông sắc nhọn, hoặc do ứ đọng nước bẩn sau khi bơi lội, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn xâm nhập vào nang lông. Bên cạnh đau tai, người bệnh có thể nhận thấy ống tai bị sưng nề, tiết dịch, ù tai hoặc giảm thính lực tạm thời nếu khối nhọt phát triển lớn gây bít tắc lòng ống tai. Hiểu rõ bản chất bệnh lý giúp người bệnh có hướng xử trí kịp thời, tránh biến chứng viêm sụn vành tai hoặc viêm mô tế bào xung quanh.
Nguyên tắc kiểm soát cơn đau và giảm sưng tấy
Đau nhức là triệu chứng nổi bật và gây khó chịu nhất khi bị nhọt trong ống tai ngoài. Để kiểm soát cơn đau trong giai đoạn sớm, bác sĩ thường chỉ định các thuốc giảm đau kháng viêm đường uống thông thường như paracetamol hoặc ibuprofen tùy theo thể trạng của từng người. Việc chườm ấm nhẹ nhàng bên ngoài vành tai và vùng xương chũm lân cận có thể hỗ trợ xoa dịu cảm giác co thắt, tăng cường tuần hoàn cục bộ và giảm nhẹ sự căng tức mô. Người bệnh cần giữ tai tuyệt đối khô ráo trong suốt quá trình này, tránh để hơi nước hay nước ấm chảy trực tiếp vào sâu trong ống tai. Nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế các cử động hàm quá mức như nhai thức ăn cứng hoặc nói chuyện lớn tiếng cũng là biện pháp cần thiết giúp giảm bớt sự kích thích cơ học lên vùng mô tai đang bị tổn thương nặng.
Sử dụng thuốc kháng sinh và thuốc bôi tại chỗ theo chỉ định y khoa
Việc dùng thuốc đối với nhọt ống tai ngoài phụ thuộc vào giai đoạn tiến triển của tổn thương và mức độ lan rộng của tình trạng viêm. Trong giai đoạn nhọt mới hình thành chưa hóa mủ, bác sĩ tai mũi họng có thể đặt bấc gạc tẩm dung dịch sát khuẩn hoặc thuốc mỡ kháng sinh kết hợp kháng viêm nhẹ trực tiếp vào lòng ống tai để giảm phù nề và ức chế vi khuẩn tại chỗ. Nếu nhọt kèm theo sưng hạch cổ, sốt, viêm lan ra mô mềm lân cận hoặc trên người bệnh có bệnh nền đái tháo đường, suy giảm miễn dịch, kháng sinh đường toàn thân sẽ được bác sĩ cân nhắc kê đơn phù hợp. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc nhỏ tai chứa cồn, oxy già đậm đặc hay tự ý dùng kháng sinh uống tại nhà vì dễ gây kích ứng niêm mạc ống tai hoặc dẫn đến tình trạng vi khuẩn kháng thuốc phức tạp.
Quy trình trích rạch dẫn lưu mủ trong môi trường y tế
Khi nhọt ống tai ngoài đã chín muồi và hóa mủ rõ rệt, áp lực trong ổ mủ tăng cao khiến cơn đau trở nên dữ dội. Trong tình huống này, can thiệp thủ thuật trích rạch và dẫn lưu mủ là biện pháp cần thiết giúp giải phóng ổ viêm, giảm đau tức thì và tạo điều kiện cho mô lành hồi phục. Thủ thuật này bắt buộc phải do bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng thực hiện trong điều kiện vô khuẩn tuyệt đối, dưới sự hỗ trợ của đèn soi tai hoặc kính nội soi chuyên dụng. Bác sĩ sẽ sát khuẩn, gây tê bề mặt cẩn thận, rạch một đường nhỏ tại điểm mềm nhất của khối nhọt để hút sạch mủ hoại tử, sau đó làm sạch lòng ống tai và đặt bấc dẫn lưu chuyên dụng. Sau thủ thuật, người bệnh cần tái khám thay bấc theo lịch hẹn để đảm bảo ống tai hoàn toàn sạch dịch và không bị tái ứ mủ trở lại.
Chăm sóc và vệ sinh tai đúng cách trong quá trình hồi phục
Chăm sóc tai đúng cách đóng vai trò then chốt giúp tổn thương chóng lành và phòng ngừa tái phát kéo dài. Người bệnh cần bảo vệ tai khỏi môi trường ẩm ướt bằng cách tạm ngừng đi bơi, sử dụng mũ tắm trùm kín và tránh để nước xà phòng bắn vào tai khi gội đầu. Nếu vô tình có nước lọt vào tai, chỉ nên nghiêng đầu sang một bên kết hợp kéo nhẹ vành tai và dùng khăn mềm sạch thấm nhẹ ở cửa ngoài ống tai, không được dùng tăm bông hay que quấn gòn luồn sâu vào trong. Đồng thời, cần từ bỏ hoàn toàn thói quen dùng móng tay, kẹp tóc hay các dụng cụ kim loại chưa khử trùng để ngoáy tai. Những thói quen này vừa tạo vết xước cơ học mở đường cho vi khuẩn xâm nhập sâu, vừa có thể đẩy chất bẩn và tế bào sừng chết vào sâu sát màng nhĩ.
Lưu ý an toàn
Mọi can thiệp điều trị nhọt ống tai ngoài cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng. Tuyệt đối không tự dùng kim, tăm nhọn chích nặn mủ tại nhà vì có thể gây nhiễm trùng lan tỏa, tổn thương màng nhĩ hoặc viêm hoại tử sụn vành tai nguy hiểm. Không tự ý nhỏ các loại lá thuốc dân gian, tinh dầu hay thuốc nhỏ tai chưa rõ nguồn gốc vào tai. Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao, sưng đỏ lan rộng ra vành tai, chảy dịch mủ lẫn máu kèm theo chóng mặt hoặc liệt mặt nhẹ, người bệnh cần đến bệnh viện ngay lập tức.
Tóm tắt
Nhọt ống tai ngoài tuy là tổn thương khu trú nhưng gây đau đớn dữ dội và tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nếu xử trí sai cách. Việc thăm khám sớm tại cơ sở y tế chuyên khoa tai mũi họng, kết hợp sử dụng thuốc đúng chỉ định và giữ tai khô ráo sẽ giúp kiểm soát bệnh an toàn và nhanh chóng. Tuyệt đối không tự ý chọc ngoáy tai để bảo vệ thính giác và cấu trúc tai một cách toàn diện.
Nguồn tham khảo
- JOURNAL OF CLINICAL AND DIAGNOSTIC RESEARCH: Comparison of Microbiological Flora in the External Auditory Canal of Normal Ear and an Ear with Acute Otitis Externa
- Jurnal Kedokteran Universitas Palangka Raya: Macroscopic Features of The External Auditory Canal in Patients with Otitis Externa With Otoscopic Examination at The Ent Polyclinic of Tamiang Layang Hospital
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nhọt ống tai ngoài có thể tự khỏi mà không cần trích rạch không?
Ở giai đoạn nhẹ mới chớm viêm, nhọt có thể tự tiêu giảm nếu được chăm sóc, giữ khô ráo và dùng thuốc sát khuẩn tại chỗ đúng chỉ dẫn y tế. Tuy nhiên, khi nhọt đã tích tụ mủ lớn gây đau buốt dữ dội, người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa trích rạch dẫn lưu vô khuẩn để tránh nhiễm trùng lan rộng.
Có nên dùng tăm bông để nặn mủ nhọt trong tai không?
Tuyệt đối không dùng tăm bông hay bất kỳ vật cứng nào để nặn nhọt trong tai. Hành động này dễ làm rách da ống tai, đẩy vi khuẩn và mủ vào sâu sát màng nhĩ hoặc gây vỡ ổ viêm vào các mô mềm xung quanh dẫn đến biến chứng viêm mô tế bào nguy hiểm.
Bị nhọt ống tai ngoài có được tắm gội bình thường không?
Người bệnh vẫn có thể tắm gội nhưng cần che chắn tai cẩn thận, không để nước và xà phòng lọt vào ống tai đang viêm. Nên dùng mũ trùm đầu khi tắm và tránh hoàn toàn việc đi bơi cho đến khi tổn thương trong ống tai lành hẳn theo kết luận của bác sĩ.
Người bệnh đái tháo đường bị nhọt ống tai ngoài cần lưu ý gì?
Bệnh nhân đái tháo đường có nguy cơ cao bị nhiễm trùng nặng và tiến triển thành viêm tai ngoài ác tính lan vào xương thái dương. Do đó, người bệnh cần đi khám chuyên khoa tai mũi họng ngay khi phát hiện triệu chứng, đồng thời kiểm soát chặt chẽ chỉ số đường huyết theo hướng dẫn của bác sĩ.
Nhọt ống tai ngoài thường kéo dài bao lâu thì khỏi hẳn?
Với phác đồ điều trị và chăm sóc y khoa đúng cách, nhọt ống tai ngoài thường thuyên giảm rõ rệt sau ba đến năm ngày và khỏi hoàn toàn trong khoảng một đến hai tuần. Thời gian hồi phục có thể kéo dài hơn nếu người bệnh tự ý nặn bóp gây trầy xước hoặc có bệnh lý nền mạn tính.
