Điều trị cúm B như thế nào? Nguyên nhân và cách phòng ngừa

Điều trị cúm B là gì?

Cúm B là bệnh lý truyền nhiễm đường hô hấp do virus cúm type B gây nên. Khác với virus cúm A có thể lây truyền qua nhiều loài động vật trung gian và có nguy cơ biến đổi tạo thành đại dịch, virus cúm B chỉ lây truyền chủ yếu giữa người với người. Tuy khả năng biến đổi di truyền của virus cúm B chậm hơn so với cúm A, mức độ gây bệnh và biểu hiện lâm sàng của hai chủng virus này gần như tương đương nhau. Người bệnh thường phải đối mặt với tình trạng sốt cao đột ngột, đau nhức cơ toàn thân, đau họng, nghẹt mũi và mệt mỏi suy nhược. Bệnh có thể xảy ra quanh năm nhưng tần suất bùng phát mạnh nhất là vào mùa đông xuân, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe của các nhóm đối tượng có hệ miễn dịch suy giảm.

Nguyên nhân và con đường lây truyền virus cúm B

Cúm B là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus cúm nhóm B (Influenza virus B) gây ra, thuộc họ Orthomyxoviridae. Không giống như virus cúm A có thể lây nhiễm trên nhiều loài động vật và gây đại dịch toàn cầu, virus cúm B hầu như chỉ lây nhiễm giữa người với người.

Cơ chế lây truyền chính của virus cúm B là qua đường hô hấp. Khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc thở mạnh, các giọt bắn nhỏ chứa virus sẽ phát tán vào không khí và xâm nhập trực tiếp vào niêm mạc mũi họng của người tiếp xúc gần. Ngoài ra, virus có thể tồn tại nhiều giờ trên các bề mặt đồ vật như tay nắm cửa, đồ chơi, bàn phím; việc chạm tay vào các bề mặt nhiễm bẩn rồi vô tình đưa lên mắt, mũi, miệng cũng là con đường lây nhiễm phổ biến. Bệnh có xu hướng gia tăng mạnh vào thời điểm giao mùa đông xuân hoặc khi thời tiết ẩm ướt.

Triệu chứng điển hình khi mắc bệnh cúm B

Thời gian ủ bệnh của cúm B thường từ 1 đến 4 ngày trước khi bùng phát các dấu hiệu điển hình. Khác với cảm lạnh thông thường chỉ gây ngạt mũi nhẹ, cúm B thường khởi phát rất đột ngột với các biểu hiện toàn thân rõ rệt.

Người bệnh thường sốt vừa đến sốt cao từ 38 đến 40 độ C, đi kèm cảm giác ớn lạnh, rét run, đau nhức mỏi cơ bắp và đau khớp dữ dội. Bên cạnh đó, các triệu chứng đường hô hấp bao gồm đau rát họng, ho khan hoặc ho có đờm, nghẹt mũi, chảy nước mũi trong và nhức đầu dữ dội. Trẻ em khi mắc cúm B còn rất dễ gặp các triệu chứng tiêu hóa kèm theo như buồn nôn, nôn trớ, đau bụng hoặc tiêu chảy, dễ dẫn đến tình trạng mệt lả và mất nước nhanh chóng.

Hướng dẫn chăm sóc và điều trị cúm B tại nhà an toàn

Đa số các trường hợp mắc cúm B ở thể nhẹ đều có thể theo dõi và tự chăm sóc hồi phục tại nhà. Mục tiêu chính trong giai đoạn này là nâng đỡ thể trạng, giảm bớt sự khó chịu do các triệu chứng gây ra và ngăn ngừa biến chứng.

Người bệnh cần dành thời gian nghỉ ngơi tuyệt đối tại phòng thông thoáng, hạn chế vận động gắng sức. Việc bù nước và điện giải đóng vai trò then chốt: nên uống nhiều nước lọc ấm, nước ép trái cây tươi hoặc dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ để bù lại lượng dịch mất do sốt cao. Để giảm sốt và giảm đau cơ, có thể sử dụng paracetamol theo đúng hướng dẫn về khoảng cách giữa các lần dùng, kết hợp chườm ấm trán, nách, bẹn. Vệ sinh mũi họng hàng ngày bằng nước muối sinh lý giúp làm sạch đường thở và dịu cảm giác đau rát.

Chỉ định sử dụng thuốc kháng virus trong điều trị cúm B

Thuốc kháng virus đặc hiệu (như oseltamivir) có tác dụng ức chế sự nhân lên của virus, rút ngắn thời gian mắc bệnh và giảm mức độ nghiêm trọng. Tuy nhiên, nhóm thuốc này chỉ phát huy tối đa hiệu quả khi được sử dụng trong vòng 48 giờ đầu tiên kể từ khi khởi phát triệu chứng và không áp dụng đại trà cho mọi trường hợp.

Bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm thường chỉ định thuốc kháng virus cho những bệnh nhân nhập viện, ca bệnh diễn tiến nặng hoặc các nhóm có nguy cơ cao xảy ra biến chứng như trẻ dưới 5 tuổi, người trên 65 tuổi, phụ nữ có thai và người mắc các bệnh nền mạn tính (hen phế quản, suy tim, đái tháo đường, suy giảm miễn dịch). Tuyệt đối không tự ý tìm mua và sử dụng thuốc kháng virus khi chưa có chẩn đoán và đơn thuốc của bác sĩ, nhằm tránh tình trạng kháng thuốc và gặp các tác dụng phụ không mong muốn.

Các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm cúm B hiệu quả

Tiêm vắc xin cúm mùa hàng năm là biện pháp phòng bệnh chủ động và mang lại hiệu quả bảo vệ cao nhất. Các loại vắc xin cúm tứ giá hiện nay đều chứa thành phần bảo vệ chống lại cả hai nhánh virus cúm B cùng hai chủng cúm A phổ biến, giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh cũng như mức độ nặng nếu chẳng may nhiễm virus.

Song song với việc tiêm chủng, cần duy trì thói quen vệ sinh cá nhân và môi trường sống: thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đeo khẩu trang y tế khi đến nơi đông người hoặc khi chăm sóc người ốm, che miệng khi ho hoặc hắt hơi. Giữ không gian sống sạch sẽ, mở cửa thông thoáng để không khí lưu thông và ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, bổ sung vitamin C giúp củng cố hệ miễn dịch tự nhiên của cơ thể.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc sức khỏe thường thức, không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc tự thay đổi liều lượng thuốc khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm như khó thở, tức ngực, sốt cao liên tục không hạ, lơ mơ hoặc co giật, cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Cúm B phần lớn là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính lành tính nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng ở các nhóm đối tượng dễ tổn thương. Việc chăm sóc đúng cách, nghỉ ngơi hợp lý, theo dõi sát diễn biến sức khỏe và chủ động tiêm vắc xin hàng năm là chìa khóa giúp bảo vệ bản thân cùng gia đình khỏi các đợt dịch cúm mùa.