Điếc đột ngột: Thời gian vàng xử trí và những thông tin cần biết
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Điếc đột ngột là một tình trạng mất thính lực tiếp nhận xảy ra bất ngờ, thường chỉ ở một bên tai và phát triển trong khoảng thời gian rất ngắn. Nhiều người thường lầm tưởng hiện tượng này chỉ là do nút ráy tai hay mệt mỏi nhất thời, dẫn đến việc chậm trễ tìm kiếm trợ giúp y tế. Trên thực tế, đây là một cấp cứu nội khoa tai mũi họng đòi hỏi người bệnh phải được tiếp cận y tế kịp thời để gia tăng cơ hội phục hồi sức nghe.
Điếc đột ngột là gì?
Điếc đột ngột, hay còn gọi là giảm thính lực tiếp nhận thần kinh đột ngột, được định nghĩa là tình trạng suy giảm khả năng nghe từ 30 decibel trở lên trên ít nhất 3 tần số âm thanh liên tiếp, diễn ra trong vòng dưới 72 giờ. Hiện tượng này phần lớn chỉ ảnh hưởng đến một bên tai và có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, phổ biến nhất ở độ tuổi trưởng thành và người trung niên. Bản chất của tổn thương nằm ở ốc tai, dây thần kinh thính giác hoặc các đường dẫn truyền thính giác trung ương. Do các tế bào cảm thụ âm thanh ở ốc tai rất nhạy cảm với tình trạng thiếu oxy và dinh dưỡng, bất kỳ sự gián đoạn tuần hoàn vi mạch hoặc phản ứng viêm cấp tính nào cũng có thể khiến chức năng thính giác suy giảm nghiêm trọng. Việc nhận thức đúng tính chất cấp cứu của hiện tượng này là tiền đề quyết định hiệu quả bảo tồn thính lực.
Biểu hiện nhận diện tình trạng giảm sức nghe cấp tính
Điếc đột ngột thường khởi phát rất nhanh, người bệnh có thể nhận thấy tai nghe kém rõ rệt ngay sau khi thức dậy hoặc chỉ sau vài tiếng đồng hồ. Đi kèm với cảm giác nghe kém, người bệnh thường xuất hiện triệu chứng ù tai với các âm thanh vo ve, tiếng rít khó chịu ở một bên tai. Ngoài ra, cảm giác tai bị đầy tức, nghẹt như có nước bên trong hoặc tình trạng chóng mặt, mất thăng bằng nhẹ cũng là những dấu hiệu cảnh báo thường gặp cần được chú ý.
Những yếu tố nguy cơ dẫn đến suy giảm tuần hoàn tai trong
Sự suy giảm thính lực tiếp nhận cấp tính có thể liên quan đến nhiều yếu tố sinh lý bệnh khác nhau. Các tình trạng như rối loạn vi tuần hoàn tại ốc tai, co thắt mạch máu nuôi dưỡng tế bào thần kinh thính giác, nhiễm virus đường hô hấp trên hoặc viêm mê nhĩ là những tác nhân thường được ghi nhận. Bên cạnh đó, các yếu tố về căng thẳng tâm lý kéo dài, thiếu ngủ, thay đổi áp lực đột ngột, chấn thương âm thanh hoặc các bệnh lý chuyển hóa như đái tháo đường, tăng huyết áp cũng có thể làm gia tăng nguy cơ ảnh hưởng đến ốc tai.
Tầm quan trọng của thời gian vàng trong cấp cứu thính giác
Trong y khoa, khoảng thời gian từ khi xuất hiện triệu chứng đến khi được tiếp cận chăm sóc y tế chuyên khoa được gọi là thời gian vàng, lý tưởng nhất là trong vòng 24 đến 72 giờ đầu. Can thiệp y tế càng muộn thì tế bào lông tại ốc tai càng có nguy cơ bị tổn thương thoái hóa không hồi phục. Việc trì hoãn đi khám vì chủ quan nghĩ rằng tai chỉ bị nghẹt tạm thời do ráy tai hoặc nước vào tai có thể khiến người bệnh đánh mất cơ hội phục hồi sức nghe tối ưu.
Quy trình thăm khám và đánh giá sức nghe tại cơ sở y tế
Khi đến cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng, bác sĩ sẽ thực hiện nội soi tai để loại trừ các nguyên nhân cơ học ở tai ngoài và tai giữa như nút ráy tai, thủng màng nhĩ hay viêm tai giữa. Tiếp theo, bệnh nhân sẽ được chỉ định đo thính lực đơn âm nhằm đánh giá ngưỡng nghe trên các tần số âm thanh khác nhau và nhĩ lượng đồ để kiểm tra độ thông khí của hòm nhĩ. Tùy từng trường hợp cụ thể, chụp cộng hưởng từ hoặc các xét nghiệm máu cũng có thể được tiến hành nhằm tìm kiếm nguyên nhân chuyên sâu.
Chăm sóc và bảo vệ đôi tai trong quá trình phục hồi
Song song với phác đồ hướng dẫn của bác sĩ, người bệnh cần thiết lập chế độ sinh hoạt bảo vệ cơ quan thính giác. Hãy ưu tiên không gian nghỉ ngơi yên tĩnh, tránh nghe tai nghe ở âm lượng cao và hạn chế tiếp xúc với tiếng ồn công nghiệp hoặc công trường. Cần duy trì giấc ngủ đầy đủ, kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và tránh sử dụng các chất kích thích như thuốc lá, rượu bia để hỗ trợ vi tuần hoàn máu nuôi dưỡng ốc tai diễn ra thuận lợi.
Lưu ý an toàn
Nội dung bài viết nhằm mục đích cung cấp kiến thức giáo dục sức khỏe cộng đồng, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giãn mạch, thuốc nhỏ tai hay thuốc corticoid khi chưa có chỉ định trực tiếp từ bác sĩ. Khi xuất hiện dấu hiệu nghe kém đột ngột, kèm theo sốt cao, méo miệng, yếu liệt nửa người hoặc đau đầu dữ dội, cần đến ngay phòng cấp cứu bệnh viện để được can thiệp y tế toàn diện.
Tóm tắt
Điếc đột ngột là một tình trạng cấp cứu tai mũi họng cần được chẩn đoán và xử trí y tế kịp thời để bảo tồn thính lực. Khi phát hiện một bên tai suy giảm khả năng nghe bất thường, người bệnh cần tới ngay bệnh viện có chuyên khoa Tai Mũi Họng thay vì chờ đợi hoặc tự mua thuốc điều trị. Tuân thủ phác đồ theo dõi của bác sĩ và giữ lối sống lành mạnh là chìa khóa giúp thính giác hồi phục tốt nhất.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Điếc đột ngột có thể tự khỏi hoàn toàn mà không cần can thiệp y tế không?
Khả năng hồi phục phụ thuộc lớn vào thời điểm bắt đầu điều trị y tế, mức độ mất thính lực ban đầu, độ tuổi và các bệnh lý nền đi kèm. Can thiệp càng sớm trong những ngày đầu thì tỷ lệ cải thiện sức nghe càng khả quan.
Có nên tự mua thuốc nhỏ tai hay thuốc giãn mạch khi thấy tai đột ngột nghễnh ngãng?
Không nên tự dùng thuốc tại nhà vì việc dùng sai loại thuốc hoặc chậm trễ khám chuyên khoa Tai Mũi Họng có thể làm lỡ mất thời gian vàng can thiệp y khoa, khiến thính lực suy giảm vĩnh viễn.
Người bệnh cần thực hiện những xét nghiệm gì để chẩn đoán chính xác?
Bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng thường chỉ định đo thính lực đơn âm, nhĩ lượng đồ và có thể chụp cộng hưởng từ sọ não để xác định loại tổn thương thính giác và loại trừ nguyên nhân chèn ép thần kinh.
Người bệnh cần lưu ý gì trong sinh hoạt hằng ngày khi đang theo dõi điều trị?
Người bệnh nên giữ môi trường nghỉ ngơi yên tĩnh, giảm căng thẳng tinh thần, tránh xa tiếng ồn lớn, hạn chế sử dụng chất kích thích như cà phê, rượu bia, đồng thời tuân thủ lịch tái khám định kỳ của bác sĩ.
Tình trạng giảm thính lực đột ngột này có nguy cơ tái phát không?
Có một tỷ lệ nhỏ người bệnh có thể tái phát ở tai cũ hoặc xuất hiện ở tai đối bên. Do đó, việc bảo vệ thính giác và tái khám ngay khi có dấu hiệu bất thường là điều vô cùng cần thiết.
