Dịch tả lợn châu Phi là gì và có lây sang người không?

Dịch tả lợn châu Phi là gì?

Dịch tả lợn châu Phi là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do African swine fever virus gây ra, chỉ ảnh hưởng đến các loài lợn nhà và lợn hoang dã. Bệnh được phát hiện lần đầu tiên tại châu Phi vào đầu thế kỷ hai mươi và sau đó lan rộng ra nhiều châu lục, trở thành mối đe dọa thường trực đối với ngành chăn nuôi toàn cầu.

Đặc trưng nổi bật của bệnh là tốc độ lây lan nhanh chóng qua đường tiếp xúc trực tiếp giữa các cá thể lợn, qua thức ăn thừa chứa mầm bệnh, hoặc qua các phương tiện vận chuyển và dụng cụ nhiễm virus. Bệnh không phải là bệnh lây truyền chung giữa động vật và người. Tuy nhiên, do đặc tính sống sót rất bền bỉ trong môi trường và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, dịch tả lợn châu Phi được xếp vào nhóm dịch bệnh động vật nguy hiểm cần kiểm soát nghiêm ngặt.

Vì sao dịch tả lợn châu Phi có sức tàn phá nghiêm trọng

Dịch tả lợn châu Phi do virus thuộc họ Asfarviridae gây ra với độc lực rất mạnh trên loài lợn. Khi xâm nhập vào cơ thể lợn, virus tấn công vào hệ thống miễn dịch và thành mạch, dẫn đến tình trạng sốt cao li bì, xuất huyết nội tạng nghiêm trọng và suy đa cơ quan. Tỷ lệ tử vong ở đàn lợn nhiễm thể cấp tính có thể lên tới 100%.

Bên cạnh tỷ lệ chết tuyệt đối, sức tàn phá khủng khiếp của dịch bệnh này còn nằm ở khả năng tồn tại dai dẳng của mầm bệnh ngoài môi trường. Virus có lớp vỏ bảo vệ bền vững, chịu được nhiệt độ lạnh sâu trong nhiều tháng và có thể tồn tại trong các sản phẩm thịt chưa nấu chín, phân bón hay dụng cụ chăn nuôi. Khi dịch bùng phát, biện pháp duy nhất là tiêu hủy toàn bộ đàn gia súc nhiễm bệnh, gây tổn thất kinh tế nghiêm trọng cho người chăn nuôi và làm gián đoạn nguồn cung thực phẩm trên diện rộng.

Dịch tả lợn châu Phi có lây nhiễm sang người không

Nhiều người tiêu dùng lo lắng dịch tả lợn châu Phi có thể lây sang người giống như cúm gia cầm hay các bệnh truyền nhiễm từ động vật khác. Tuy nhiên, các tổ chức y tế và thú y quốc tế đều khẳng định virus dịch tả lợn châu Phi chỉ lây nhiễm trên các loài lợn nhà và lợn rừng, cùng một số loài ve mềm thuộc chi Ornithodoros đóng vai trò vật chủ trung gian.

Cấu trúc di truyền của virus dịch tả lợn châu Phi đòi hỏi những thụ thể màng tế bào đặc hiệu của loài lợn để bám dính và nhân lên. Tế bào người hoàn toàn không có các thụ thể tiếp nhận tương thích này. Do đó, ngay cả khi con người vô tình tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết của lợn bệnh hoặc ăn phải thịt lợn có chứa virus, virus cũng không thể xâm nhập, cư trú hay gây bất kỳ tổn thương bệnh lý truyền nhiễm nào trong cơ thể người.

Nguy cơ sức khỏe gián tiếp từ thịt lợn nhiễm bệnh

Mặc dù virus dịch tả lợn châu Phi không gây bệnh trực tiếp trên người, việc tiêu thụ hoặc giết mổ lợn mắc bệnh lại tiềm ẩn những mối nguy hiểm sức khỏe gián tiếp rất lớn. Khi đàn lợn mắc dịch tả, hệ thống miễn dịch của chúng suy kiệt nhanh chóng, tạo điều kiện thuận lợi cho các vi khuẩn cơ hội nguy hiểm bùng phát và cư trú trong từng thớ thịt.

Nguy cơ đáng lo ngại nhất là nhiễm liên cầu khuẩn lợn Streptococcus suis, một loại vi khuẩn có thể lây lan qua vết thương hở trong quá trình giết mổ hoặc qua đường tiêu hóa khi ăn tiết canh, thịt tái. Bệnh liên cầu khuẩn lợn gây viêm màng não mủ, nhiễm trùng huyết và sốc nhiễm khuẩn đe dọa tính mạng người mắc. Ngoài ra, thịt lợn bệnh còn dễ nhiễm khuẩn Salmonella, tụ cầu vàng hoặc tồn dư hóa chất không rõ nguồn gốc do người chăn nuôi tự ý dùng thuốc điều trị sai cách, dẫn đến ngộ độc thực phẩm cấp tính.

Nguyên tắc lựa chọn và chế biến thịt lợn an toàn

Để bảo vệ sức khỏe gia đình trong các đợt bùng phát dịch bệnh ở gia súc, người tiêu dùng cần chủ động thực hiện các biện pháp an toàn vệ sinh thực phẩm từ khâu lựa chọn đến chế biến. Nên mua thịt lợn tại các cơ sở, siêu thị hoặc quầy hàng có chứng nhận kiểm soát giết mổ của cơ quan thú y địa phương. Tránh mua các loại thịt có giá rẻ bất thường, màu sắc tái nhợt hoặc có nốt xuất huyết li ti trên da.

Trong quá trình sơ chế, cần sử dụng dao thớt riêng biệt cho thực phẩm sống và thực phẩm chín để ngăn ngừa lây nhiễm chéo vi khuẩn. Rửa sạch tay bằng xà phòng trước và sau khi chạm vào thịt sống. Quan trọng nhất là tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc ăn chín uống sôi, nấu chín kỹ thịt lợn ở nhiệt độ sôi hoàn toàn trước khi thưởng thức, không sử dụng các món ăn chưa được làm chín như nem chua sống, thịt tái hay tiết canh.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết nhằm mục đích giáo dục sức khỏe và hướng dẫn an toàn vệ sinh thực phẩm cộng đồng. Tuyệt đối không tự ý giết mổ, buôn bán hoặc sử dụng thịt lợn chết không rõ nguyên nhân. Khi có dấu hiệu ngộ độc thực phẩm hoặc nghi ngờ nhiễm khuẩn sau khi tiếp xúc với thịt lợn sống, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Tóm tắt

Dịch tả lợn châu Phi không lây sang người nhưng gây ra những hệ lụy nặng nề về kinh tế và an toàn thực phẩm. Hiểu rõ bản chất bệnh giúp người tiêu dùng giải tỏa tâm lý hoang mang không cần thiết, đồng thời nâng cao ý thức lựa chọn thực phẩm an toàn. Tuân thủ vệ sinh và ăn chín uống sôi là chìa khóa bảo vệ sức khỏe cả gia đình.