Dịch tả lợn châu Phi là gì và ảnh hưởng đến sức khỏe con người ra sao?

Dịch tả lợn châu Phi là gì?

Dịch tả lợn châu Phi là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do một loại virus thuộc họ Asfarviridae gây ra ở lợn nuôi và lợn rừng. Bệnh này không liên quan đến bệnh tả thông thường ở người và cũng không cùng nhóm với các chủng cúm gia súc. Virus có cấu trúc vỏ bọc rất bền vững, tồn tại được nhiều tháng trong môi trường tự nhiên, phân lợn, chuồng trại cũng như trong các sản phẩm thịt lợn đông lạnh hoặc chưa được xử lý nhiệt hoàn toàn.

Đặc tính sinh học của virus dịch tả lợn châu Phi chỉ cho phép chúng xâm nhập, gắn kết vào thụ thể và nhân lên trong các tế bào bạch cầu đơn nhân và đại thực bào của loài lợn. Cơ thể con người không có thụ thể phù hợp để virus này bám dính và phát triển, do đó con người không phải là vật chủ cảm nhiễm của bệnh. Mặc dù vậy, sự xuất hiện của dịch bệnh làm suy giảm sức đề kháng của đàn gia súc, tạo điều kiện thuận lợi cho các mầm bệnh truyền nhiễm khác bùng phát.

Biểu hiện đặc trưng của bệnh dịch tả lợn châu Phi ở đàn gia súc

Ở loài lợn, bệnh dịch tả lợn châu Phi thường diễn tiến rất nhanh với tỷ lệ chết có thể lên tới 100% ở thể cấp tính. Động vật mắc bệnh thường có biểu hiện sốt rất cao liên tục từ 40 đến 42 độ C, bỏ ăn, nằm ủ rũ, lười vận động và thường co cụm lại một chỗ. Khi bệnh tiến triển, trên cơ thể lợn xuất hiện các nốt hoặc mảng xuất huyết màu đỏ thẫm hoặc tím bầm, tập trung nhiều ở vành tai, đuôi, cẳng chân, ngực và vùng bụng dưới.

Ngoài các dấu hiệu xuất huyết ngoài da, lợn bệnh còn gặp phải tình trạng rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng như nôn mửa, tiêu chảy ra máu hoặc phân có chất nhầy, đôi khi có dấu hiệu ho, khó thở và chảy dịch ở mũi, mắt. Ở lợn nái mang thai, virus gây sảy thai ở mọi giai đoạn. Thời gian từ khi ủ bệnh đến khi xuất hiện triệu chứng rầm rộ thường kéo dài từ vài ngày đến hai tuần, khiến việc kiểm soát lây lan trong đàn gặp rất nhiều khó khăn.

Tác động gián tiếp của dịch tả lợn châu Phi đối với sức khỏe con người

Mặc dù virus dịch tả lợn châu Phi không gây bệnh trực tiếp cho người, mối nguy hiểm lớn nhất đến từ các bệnh truyền nhiễm thứ phát. Khi lợn bị nhiễm virus, hệ miễn dịch của chúng suy kiệt nhanh chóng, biến cơ thể lợn thành môi trường lý tưởng cho các vi khuẩn gây bệnh nguy hiểm phát triển mạnh, đặc biệt là liên cầu khuẩn lợn Streptococcus suis, tụ cầu vàng, vi khuẩn thương hàn Salmonella và trực khuẩn E. coli.

Nếu người tiêu dùng vô tình ăn phải thịt lợn bệnh chưa được nấu chín kỹ, hoặc tiêu thụ các món như tiết canh, nem chua, lòng lợn sống, các vi khuẩn này sẽ xâm nhập vào đường tiêu hóa và tuần hoàn máu. Tình trạng này có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết, viêm màng não mủ, suy đa tạng hoặc ngộ độc thực phẩm cấp tính, để lại di chứng thần kinh vĩnh viễn hoặc thậm chí gây tử vong. Ngoài ra, việc người chăn nuôi hoặc người giết mổ tiếp xúc với máu, dịch tiết của lợn bệnh qua vết thương hở cũng là con đường lây truyền trực tiếp của liên cầu khuẩn lợn.

Nguyên tắc lựa chọn và chế biến thịt lợn an toàn trong mùa dịch

Để đảm bảo an toàn cho bữa ăn gia đình trong thời điểm dịch bệnh lưu hành, người tiêu dùng cần chủ động thực hiện các biện pháp kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm. Khi chọn mua thịt lợn, chỉ nên mua tại các siêu thị, cửa hàng thực phẩm uy tín hoặc quầy thịt có dấu kiểm dịch của cơ quan thú y. Thịt lợn tươi ngon bình thường phải có màu hồng sáng tự nhiên, thớ thịt săn chắc, độ đàn hồi tốt, mỡ trắng và hoàn toàn không có mùi ôi khét hay vết bầm tím, xuất huyết bất thường.

Trong quá trình chế biến, tuyệt đối thực hiện nguyên tắc ăn chín uống sôi, không tiêu thụ tiết canh, thịt tái hay nem chua không qua xử lý nhiệt. Cần phân chia dao, thớt và dụng cụ riêng biệt giữa thực phẩm sống và thực phẩm chín để ngăn ngừa nguy cơ nhiễm khuẩn chéo. Rửa tay sạch bằng xà phòng trước và sau khi sơ chế thịt lợn, đồng thời bảo quản thịt ở nhiệt độ mát hoặc đông lạnh đúng chuẩn giúp hạn chế sự sinh sôi của các vi sinh vật gây hại.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích phổ biến kiến thức giáo dục sức khỏe cộng đồng và an toàn thực phẩm, không thay thế cho các chẩn đoán y khoa hay hướng dẫn kiểm dịch chính thức. Người dân không nên chủ quan khi tiếp xúc với gia súc ốm chết hoặc tiêu thụ thịt không rõ nguồn gốc. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao, đau đầu dữ dội, nôn mửa, tiêu chảy hoặc nổi ban xuất huyết hoại tử trên da sau khi tiếp xúc hoặc ăn thịt lợn, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Tóm tắt

Dịch tả lợn châu Phi là mối đe dọa nghiêm trọng đối với ngành chăn nuôi nhưng không lây truyền trực tiếp sang người. Người tiêu dùng hoàn toàn có thể yên tâm sử dụng thịt lợn nếu tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc ăn chín uống sôi, nói không với tiết canh và lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc kiểm dịch rõ ràng để bảo vệ sức khỏe cả gia đình.