Dịch đau mắt đỏ bùng phát vào tháng mấy và cách phòng ngừa

Dịch đau mắt đỏ vào tháng mấy là gì?

Đau mắt đỏ là thuật ngữ dân gian dùng để chỉ tình trạng viêm kết mạc cấp tính, xảy ra khi lớp màng mỏng trong suốt che phủ phần lòng trắng của nhãn cầu và mặt trong mí mắt bị viêm nhiễm hoặc kích ứng. Khi các mạch máu nhỏ ở kết mạc bị sưng phù và sung huyết, lòng trắng của mắt sẽ chuyển sang màu đỏ hoặc hồng, kèm theo các biểu hiện như cộm xốn, ngứa, chảy nước mắt và tăng tiết dịch gỉ mắt.

Bệnh có thể bắt gặp ở mọi lứa tuổi, từ trẻ nhỏ đến người trưởng thành, và có khả năng bùng phát thành các đợt dịch lớn tại các khu dân cư, trường học hoặc công sở. Dù đa phần các trường hợp viêm kết mạc do virus tự thoái lui sau khoảng 7 đến 14 ngày, việc chăm sóc không đúng cách hoặc chủ quan có thể dẫn đến viêm giác mạc, loét giác mạc và ảnh hưởng lâu dài đến chức năng thị giác.

Thời điểm dịch đau mắt đỏ thường bùng phát trong năm

Tại Việt Nam, dịch đau mắt đỏ hay còn gọi là viêm kết mạc cấp thường có xu hướng gia tăng và bùng phát mạnh mẽ nhất vào khoảng từ tháng 7 đến tháng 9, đôi khi kéo dài sang đến tháng 10 hằng năm. Đây là giai đoạn thời tiết bắt đầu chuyển mùa từ cuối hè sang đầu thu, khí hậu thường xuyên thay đổi thất thường, nắng mưa xen kẽ kèm theo độ ẩm trong không khí tăng cao. Những điều kiện khí hậu này tạo môi trường lý tưởng cho các loại vi sinh vật gây bệnh, đặc biệt là virus, phát triển mạnh và phát tán rộng trong không khí.

Bên cạnh yếu tố thời tiết, khoảng thời gian này cũng trùng với thời điểm học sinh và sinh viên trên cả nước tựu trường sau kỳ nghỉ hè. Việc tập trung đông người trong môi trường kín như lớp học, trường mầm non hay các khu nội trú làm tăng tần suất tiếp xúc gần giữa các cá nhân. Khi có một ca mắc ban đầu, mầm bệnh rất dễ phát tán nhanh chóng qua đồ dùng học tập hoặc bề mặt bàn ghế, từ đó hình thành các đợt bùng phát dịch đau mắt đỏ trên diện rộng tại nhiều địa phương.

Nguyên nhân khiến đau mắt đỏ dễ lây lan thành dịch

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến các đợt dịch đau mắt đỏ bùng phát diện rộng là do virus, trong đó phổ biến nhất là nhóm Adenovirus, Enterovirus và Coxsackievirus. Đặc tính của các chủng virus này là khả năng lây lan rất nhanh qua đường tiếp xúc và có thể tồn tại tương đối lâu trên các bề mặt vật dụng thông thường ở môi trường bên ngoài. Khi một người bị nhiễm, dịch tiết từ mắt và đường hô hấp chứa lượng lớn virus gây bệnh.

Đau mắt đỏ dễ dàng lan rộng còn do thời gian ủ bệnh thường kéo dài vài ngày trước khi mắt đỏ rõ rệt. Trong giai đoạn này, người mang mầm bệnh vẫn sinh hoạt, học tập và làm việc bình thường mà không hề hay biết bản thân đã có khả năng phát tán virus ra môi trường xung quanh. Thêm vào đó, thói quen đưa tay lên dụi mắt khi cảm thấy ngứa hoặc cộm xốn rồi vô tình chạm vào các vật dụng công cộng như tay nắm cửa, nút bấm thang máy hay đồ chơi cũng là yếu tố thúc đẩy virus lây lan nhanh chóng trong cộng đồng.

Đường lây truyền chính của bệnh đau mắt đỏ trong cộng đồng

Bệnh đau mắt đỏ lây lan qua ba con đường chính trong đời sống hằng ngày. Con đường phổ biến nhất là tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mắt, mũi hoặc miệng của người bệnh khi họ ho, hắt hơi hoặc khi chạm tay vào mắt rồi bắt tay người khác. Con đường thứ hai là tiếp xúc gián tiếp qua việc dùng chung các vật dụng sinh hoạt cá nhân như khăn mặt, chậu rửa, gối ngủ, kính mắt, hoặc chạm vào các bề mặt dùng chung có dính mầm bệnh.

Ngoài ra, nguồn nước tại các bể bơi công cộng không được khử trùng đúng tiêu chuẩn cũng có thể trở thành trung gian lây truyền đau mắt đỏ trong những tháng hè thu. Hơi thở và giọt bắn hô hấp ở cự ly gần cũng tiềm ẩn nguy cơ phát tán virus, do Adenovirus có thể tồn tại đồng thời ở cả niêm mạc họng và kết mạc mắt. Hiểu rõ các đường lây truyền này giúp mỗi gia đình và cơ quan chủ động cắt đứt chuỗi lây nhiễm bằng các biện pháp vệ sinh phù hợp.

Biện pháp phòng ngừa đau mắt đỏ hiệu quả vào mùa dịch

Để chủ động phòng bệnh đau mắt đỏ, đặc biệt là vào thời điểm giao mùa từ tháng 7 đến tháng 10, mỗi cá nhân cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc vệ sinh cơ bản. Thường xuyên rửa sạch tay bằng xà phòng và nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn tay có cồn, nhất là sau khi đi từ nơi công cộng về hoặc sau khi chạm vào các bề mặt dùng chung. Tuyệt đối không dùng tay chạm trực tiếp hoặc dụi mắt khi tay chưa được rửa sạch.

Mỗi thành viên trong gia đình cần có khăn mặt, chậu rửa, gối ngủ và cốc uống nước riêng biệt. Khăn mặt nên được giặt sạch và phơi dưới ánh nắng mặt trời thường xuyên. Không dùng chung các lọ thuốc nhỏ mắt hay mỹ phẩm vùng mắt với người khác. Khi ra đường, nên đeo kính để chắn bụi bẩn và hạn chế tối đa nguy cơ dị vật xâm nhập vào mắt. Tại các trường học và công sở, cần tăng cường lau dọn bề mặt bàn ghế, đồ chơi bằng các dung dịch khử khuẩn định kỳ để giảm thiểu nguy cơ phát sinh ổ dịch.

Lưu ý an toàn

Khi nghi ngờ mắc đau mắt đỏ, người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid mà không có chỉ định từ bác sĩ nhãn khoa, vì thuốc có thể làm trầm trọng thêm tình trạng nhiễm trùng hoặc gây tăng nhãn áp. Tránh các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng như xông lá trầu không hay đắp lá vào mắt. Cần đến ngay bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa mắt khi xuất hiện các dấu hiệu nặng như đau nhức mắt dữ dội, giảm thị lực, sợ ánh sáng hoặc mắt tiết nhiều dịch mủ đặc quánh.

Tóm tắt

Dịch đau mắt đỏ thường bùng phát vào thời điểm chuyển mùa hè sang thu và có tốc độ lây lan nhanh trong cộng đồng. Việc chủ động giữ gìn vệ sinh cá nhân, không dùng chung đồ đạc và đi khám chuyên khoa mắt khi xuất hiện triệu chứng bất thường là giải pháp tốt nhất để bảo vệ thị lực cũng như ngăn chặn nguồn lây cho người thân.