Dịch đau mắt đỏ: Cách phòng ngừa và chăm sóc mắt

Dịch đau mắt đỏ là gì?

Đau mắt đỏ là tên gọi dân gian của bệnh viêm kết mạc cấp tính, xảy ra khi lớp màng trong suốt bao phủ lòng trắng của nhãn cầu và mặt trong mi mắt bị viêm nhiễm hoặc kích ứng. Mặc dù phần lớn các trường hợp đau mắt đỏ do virus lành tính và có thể tự thuyên giảm sau khoảng một đến hai tuần, bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện các biến chứng như viêm giác mạc, loét giác mạc hoặc suy giảm thị lực nếu không được chăm sóc và theo dõi chu đáo. Việc phát hiện sớm các biểu hiện ban đầu, giữ gìn vệ sinh cá nhân và thực hiện đúng các hướng dẫn y khoa cơ bản đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc bảo vệ thị lực và ngăn chặn sự lây lan của mầm bệnh trong gia đình và xã hội.

Nguyên nhân khiến dịch đau mắt đỏ lây lan nhanh trong cộng đồng

Dịch đau mắt đỏ, hay viêm kết mạc cấp, thường bùng phát mạnh vào thời điểm giao mùa hoặc thời tiết nóng ẩm. Nguyên nhân phổ biến nhất là do các chủng virus như adenovirus hoặc enterovirus gây ra, đôi khi kết hợp vi khuẩn xâm nhập thứ phát. Con đường lây truyền chủ yếu diễn ra khi người lành vô tình chạm tay vào dịch tiết mắt, mũi hoặc nước bọt của người bệnh rồi đưa lên mắt mình.

Bên cạnh đó, việc sử dụng chung các vật dụng cá nhân như khăn mặt, gối ngủ, kính mắt hoặc chạm vào các bề mặt công cộng như tay nắm cửa, nút bấm thang máy cũng là nguồn lây lan rất nhanh. Không gian kín đông người như trường học, công sở hay nhà trẻ tạo điều kiện thuận lợi để mầm bệnh phát tán thành đợt dịch diện rộng nếu không có ý thức kiểm soát kịp thời.

Các biện pháp phòng tránh đau mắt đỏ cho bản thân và gia đình

Biện pháp phòng ngừa dịch đau mắt đỏ hiệu quả và căn bản nhất là duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn tay nhanh, nhất là sau khi chạm vào bề mặt nơi công cộng hoặc trước khi chăm sóc vùng mặt. Mỗi thành viên trong gia đình cần có khăn mặt, chậu rửa và vật dụng vệ sinh riêng biệt, tuyệt đối không dùng chung để tránh lây nhiễm chéo.

Người khỏe mạnh nên hạn chế thói quen dụi tay lên mắt, mũi, miệng. Trong giai đoạn có dịch lưu hành, nên đeo kính bảo vệ mắt khi đi ra ngoài đường nhằm cản bớt bụi bẩn và giọt bắn. Định kỳ lau chùi khử khuẩn các bề mặt tiếp xúc thường xuyên trong gia đình như bàn làm việc, điện thoại di động và tay nắm cửa để tiêu diệt mầm bệnh tồn đọng.

Cách chăm sóc và vệ sinh mắt đúng cách tại nhà khi mắc bệnh

Khi đã mắc đau mắt đỏ, mục tiêu chăm sóc hàng đầu là làm sạch mắt và giảm cảm giác khó chịu. Người bệnh có thể sử dụng nước muối sinh lý 0,9% chuyên dụng cho mắt để nhỏ và lau sạch ghèn mắt nhiều lần trong ngày. Khi lau, nên dùng gạc y tế tiệt trùng hoặc khăn giấy mềm dùng một lần, lau từ khóe mắt trong ra đuôi mắt ngoài rồi vứt bỏ vào thùng rác kín.

Nếu chỉ bị viêm một bên mắt, cần hết sức thận trọng để tránh dịch tiết tràn sang bên mắt lành. Sau mỗi lần nhỏ mắt hoặc vệ sinh mắt, người chăm sóc và người bệnh đều phải rửa sạch tay bằng xà phòng. Chườm mát quanh vùng mắt bằng khăn sạch thấm nước mát có thể giúp làm dịu cảm giác sưng cộm và nóng rát ở mi mắt mà không gây tổn hại cho nhãn cầu.

Những thói quen sinh hoạt và sai lầm cần tránh khi điều trị đau mắt đỏ

Người bị đau mắt đỏ cần dành thời gian nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế tối đa việc sử dụng màn hình máy tính, điện thoại hay tivi trong nhiều giờ liền để mắt không bị quá tải và khô rát. Khi ngủ, nên kê cao đầu nhẹ để giảm phù nề mi mắt và tránh nằm nghiêng đè lên bên mắt đang bị viêm.

Tuyệt đối không áp dụng các phương pháp dân gian truyền miệng chưa có kiểm chứng khoa học như xông lá trầu không, đắp lá cây hay nhỏ sữa mẹ vào mắt. Những cách làm này tiềm ẩn nguy cơ cao gây bỏng biểu mô giác mạc, bội nhiễm vi khuẩn và làm tổn thương mắt trầm trọng hơn. Trong thời gian bị bệnh, người mắc không nên đi bơi và cần tạm ngưng sử dụng kính áp tròng cho đến khi mắt khỏi hẳn.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt có chứa kháng sinh hoặc kháng viêm corticoid khi chưa có đơn thuốc của bác sĩ chuyên khoa mắt. Mọi biểu hiện đau nhức sâu trong mắt, mờ mắt hoặc không thuyên giảm đều cần được kiểm tra trực tiếp tại cơ sở y tế có chuyên khoa mắt.

Tóm tắt

Chăm sóc mắt đúng cách và thực hiện vệ sinh nghiêm ngặt là yếu tố quyết định để kiểm soát dịch đau mắt đỏ trong cộng đồng. Người bệnh cần kiên trì nghỉ ngơi, giữ gìn vệ sinh cá nhân và tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc nhỏ mắt phức tạp khi chưa có chỉ định chuyên khoa. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, việc thăm khám bác sĩ mắt kịp thời sẽ giúp bảo vệ thị lực an toàn.