Chỉ số DIA mmHg trên máy đo huyết áp là gì và có ý nghĩa như thế nào

DIA mmHg là gì là gì?

Ký hiệu DIA là viết tắt của từ Diastolic trong tiếng Anh, mang nghĩa là tâm trương trong chu kỳ tim. Kèm theo đó, mmHg là viết tắt của milimet thủy ngân, đơn vị đo lường quy ước chuẩn quốc tế để xác định áp lực mạch máu. Như vậy, DIA mmHg chính là giá trị huyết áp tâm trương, thể hiện mức áp suất thấp nhất ghi nhận được bên trong lòng động mạch khi tim đang ở trạng thái giãn nghỉ để hút máu từ tĩnh mạch về buồng tim.

Trong một chu kỳ co bóp, chỉ số SYS tức huyết áp tâm thu thể hiện áp lực đỉnh khi tim co bóp tống máu ra động mạch chủ. Ngay sau đó, tim chuyển sang pha nghỉ ngơi và áp lực hạ xuống mức thấp nhất được ghi lại bằng chỉ số DIA. Cả hai thông số này luôn đi kèm với nhau để cung cấp bức tranh toàn diện về áp lực tuần hoàn trong cơ thể một người trưởng thành.

Ý nghĩa sinh lý của chỉ số DIA mmHg đối với hệ tuần hoàn

DIA là viết tắt của Diastolic, phản ánh áp lực đáy của dòng tuần hoàn khi tim đang giãn nở. Trong giai đoạn này, van động mạch chủ và van động mạch phổi đóng lại, các buồng tim mở rộng để hút máu về. Áp lực trong động mạch lúc này hoàn toàn phụ thuộc vào độ đàn hồi của thành mạch và sức cản của hệ thống mao mạch ngoại biên.

Nếu thành mạch xơ cứng hoặc bị co thắt, chỉ số DIA sẽ tăng cao do máu gặp cản trở lớn khi lưu thông. Ngược lại, nếu mạch máu giãn quá mức hoặc lượng máu tuần hoàn suy giảm, chỉ số DIA sẽ hạ thấp. Động mạch vành nuôi tim chủ yếu nhận máu trong giai đoạn tâm trương, do đó áp lực DIA ổn định là điều kiện tiên quyết để cơ tim nhận đủ oxy và dưỡng chất.

Các mức phân loại chỉ số DIA mmHg theo chuẩn y tế

Theo các hướng dẫn y khoa tiêu chuẩn, chỉ số huyết áp tâm trương ở người trưởng thành khỏe mạnh thường dao động trong khoảng từ 60 đến 79 mmHg khi ở trạng thái nghỉ ngơi tĩnh tại. Mức huyết áp tâm trương từ 80 đến 89 mmHg được xếp vào nhóm tiền tăng huyết áp hoặc tăng huyết áp giai đoạn một tùy theo từng khuyến cáo chuyên môn cụ thể.

Khi chỉ số DIA vượt mốc 90 mmHg, người bệnh được xếp vào diện tăng huyết áp tâm trương cần được theo dõi y tế chặt chẽ. Nếu chỉ số này vượt quá 120 mmHg, đây là tình huống khẩn cấp đe dọa tổn thương cơ quan đích. Ngược lại, khi chỉ số DIA tụt xuống dưới 60 mmHg trong nhiều lần đo, tình trạng này được xem là hạ huyết áp tâm trương, có thể gây thiếu máu cục bộ cho các cơ quan quan trọng.

Tác động khi chỉ số DIA mmHg quá cao hoặc quá thấp

Tăng huyết áp tâm trương đơn độc thường gặp ở người trẻ tuổi hoặc trung niên, xuất phát từ tình trạng co thắt tiểu động mạch, căng thẳng thần kinh kéo dài hoặc lạm dụng chất kích thích. Tình trạng này nếu không được kiểm soát có thể âm thầm gây tổn thương thành mạch, tăng gánh nặng cho thất trái và thúc đẩy quá trình xơ vữa mạch máu tiến triển nhanh hơn.

Trong khi đó, hạ huyết áp tâm trương lại phổ biến hơn ở người cao tuổi có tình trạng xơ cứng động mạch chủ nghiêm trọng, hoặc những người bị suy tim, mất nước, tác dụng phụ của thuốc hạ áp. Khi chỉ số DIA xuống quá thấp, người bệnh thường xuất hiện triệu chứng chóng mặt, hoa mắt, choáng váng khi thay đổi tư thế đứng, thậm chí ngất xỉu do giảm lưu lượng máu tưới lên não và mạch vành.

Những yếu tố thường gây biến động chỉ số DIA khi đo

Nhiều người bệnh thường hoang mang khi thấy chỉ số DIA biến thiên liên tục trong ngày. Trên thực tế, huyết áp là một chỉ số động, dễ dàng chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố ngoại cảnh và tâm lý sinh lý. Việc nói chuyện, cử động tay hoặc bắt chéo chân trong lúc máy đang bơm khí có thể làm sai lệch kết quả đo đáng kể.

Bên cạnh đó, việc sử dụng các chất kích thích như cà phê, trà đặc, thuốc lá hoặc rượu bia trong vòng 30 phút trước khi đo cũng khiến các mạch máu co lại và làm chỉ số DIA tăng tạm thời. Căng thẳng tâm lý, hội chứng áo choàng trắng khi gặp bác sĩ, hoặc bàng quang đang căng đầy nước tiểu cũng là những tác nhân thường gặp đẩy huyết áp tâm trương lên mức cao hơn bình thường.

Cách đo huyết áp đúng kỹ thuật để có chỉ số DIA chuẩn xác

Để có chỉ số DIA mmHg phản ánh chân thực tình trạng sức khỏe, người đo cần tuân thủ đúng quy trình đo huyết áp tại nhà. Trước khi đo từ 5 đến 10 phút, bạn cần ngồi nghỉ ngơi thư giãn tại nơi yên tĩnh, giữ tinh thần thoải mái và không sử dụng điện thoại hay nói chuyện.

Tư thế đo chuẩn là ngồi tựa lưng thẳng vào ghế, hai bàn chân đặt phẳng trên mặt sàn, không bắt chéo chân. Cánh tay đặt trên bàn sao cho vị trí quấn bao đo ngang tầm với quả tim. Bao đo cần được quấn vừa vặn vào bắp tay, cách nếp gấp khuỷu tay khoảng 1 đến 2 cm. Trong suốt quá trình máy đang hoạt động, cần thở đều, giữ yên tĩnh và không cử động bàn tay hay cánh tay.

Lưu ý an toàn

Thông tin về chỉ số DIA mmHg trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa thường thức, không thay thế cho chẩn đoán chuyên khoa hoặc chỉ định từ bác sĩ tim mạch. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc hạ áp, ngưng dùng thuốc hoặc thay đổi liều lượng điều trị khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế phụ trách.

Tóm tắt

Chỉ số DIA mmHg trên máy đo huyết áp cung cấp thông tin then chốt về sức cản ngoại vi và tình trạng thư giãn của hệ mạch vành. Việc theo dõi chỉ số huyết áp tâm trương định kỳ kết hợp duy trì lối sống lành mạnh sẽ giúp kiểm soát huyết áp hiệu quả. Khi ghi nhận chỉ số DIA bất thường, người bệnh nên chủ động trao đổi với bác sĩ tim mạch để được tư vấn chính xác.