Dị ứng thuốc xịt muỗi: Biểu hiện khi tiếp xúc và cách xử trí ban đầu

Dị ứng thuốc xịt muỗi là gì?

Dị ứng thuốc xịt muỗi thực chất là phản ứng quá mẫn hoặc tình trạng viêm da kích ứng tiếp xúc và kích ứng đường thở do cơ thể phản ứng với các thành phần hoạt chất trong thuốc diệt côn trùng. Phần lớn các sản phẩm bình xịt muỗi thông dụng sử dụng hóa chất nhóm pyrethroid như permethrin, cypermethrin hoặc tetramethrin kết hợp cùng khí nén đẩy và dung môi hòa tan.

Mặc dù nhóm pyrethroid được đánh giá là có độc tính tương đối thấp đối với động vật có vú ở liều lượng quy chuẩn, nhưng tính chất bay hơi của chúng dễ kích thích niêm mạc nhạy cảm. Khi bám vào da hoặc xâm nhập qua đường hô hấp, hóa chất có thể tác động lên các đầu mút dây thần kinh ngoại biên, gây ra hiện tượng dị cảm, ngứa ngáy và phù nề cục bộ. Tùy thuộc vào nồng độ tiếp xúc, thời gian hít phải và cơ địa miễn dịch của từng người mà mức độ kích ứng có thể thoáng qua hoặc kéo dài nhiều ngày.

Biểu hiện kích ứng ngoài da và niêm mạc mắt khi tiếp xúc hóa chất diệt muỗi

Khi hóa chất từ bình xịt muỗi rơi vào da trần, phản ứng kích ứng tại chỗ thường xuất hiện trong vòng vài phút đến vài giờ sau khi tiếp xúc. Triệu chứng điển hình nhất là cảm giác châm chích, nóng rát như kiến cắn hoặc tê bì nhẹ tại vùng da mặt, cánh tay và cổ. Tiếp theo, bề mặt da có thể ửng đỏ, nổi mề đay, sẩn ngứa rải rác hoặc bong tróc nhẹ nếu người dùng chà xát mạnh.

Nếu vô tình xịt thuốc ngược chiều gió hoặc hóa chất bay vào vùng mắt, niêm mạc mắt sẽ bị kích thích mạnh mẽ. Người bệnh cảm thấy cay mắt dữ dội, cộm xốn như có cát bên trong, đỏ kết mạc mắt, chảy nước mắt liên tục và sợ ánh sáng. Ở những người có hàng rào bảo vệ da suy yếu sẵn, chẳng hạn như bệnh nhân chàm hoặc viêm da tiếp xúc, mức độ viêm đỏ và ngứa có xu hướng kéo dài và rầm rộ hơn bình thường.

Các triệu chứng hô hấp và toàn thân thường gặp khi hít phải hơi thuốc muỗi

Hít phải sương hóa chất lơ lửng trong không khí kín là con đường phổ biến dẫn đến phản ứng kích ứng đường hô hấp trên và dưới. Người hít phải thường có phản xạ hắt hơi dồn dập, chảy nước mũi trong, ngứa mũi, rát họng và ho khan liên tục. Mùi dung môi hữu cơ nồng gắt trong thuốc xịt cũng có thể kích hoạt cơn đau đầu ê ẩm, hoa mắt, chóng mặt hoặc cảm giác buồn nôn nhẹ do kích thích khứu giác.

Đối với những người có cơ địa nhạy cảm, đặc biệt là người bệnh hen phế quản hoặc viêm xoang mạn tính, các phân tử hóa chất siêu nhỏ có thể kích thích phế quản co thắt. Hậu quả là người bệnh cảm thấy nặng ngực, thở khò khè hoặc khó thở nhẹ. Mặc dù hiếm gặp, phản ứng phản vệ nặng với biểu hiện phù mạch vùng mí mắt, sưng môi hoặc tím tái vẫn có thể xảy ra và đòi hỏi phải can thiệp y tế khẩn cấp.

Các bước sơ cứu ban đầu tại nhà khi bị dính hoặc hít phải thuốc xịt muỗi

Hành động xử trí đầu tiên và quan trọng nhất là đưa nạn nhân ra khỏi khu vực vừa phun xịt đến nơi thoáng khí, có gió tự nhiên để hít thở sâu. Mở toang tất cả các cửa sổ, bật quạt thông gió nhằm giải tỏa lượng khí độc tích tụ trong phòng. Nếu hóa chất dính vào quần áo, cần cởi bỏ trang phục bị nhiễm bẩn ngay lập tức và giặt sạch riêng biệt.

Đối với vùng da tiếp xúc, hãy rửa nhẹ nhàng dưới vòi nước sạch chảy liên tục kết hợp với xà phòng dịu nhẹ trong ít nhất mười lăm phút; tuyệt đối không chà xát mạnh làm trầy xước da. Nếu hóa chất bắn vào mắt, dùng nước muối sinh lý natri clorid 0,9% hoặc dòng nước mát sạch để xối rửa mắt liên tục trong mười lăm đến hai mươi phút, đảo tròn mắt đều đặn để loại bỏ hoàn toàn dư lượng hóa chất. Súc miệng và rửa họng bằng nước sạch nếu cảm thấy cay rát cổ họng.

Chăm sóc phục hồi da và các biện pháp phòng ngừa kích ứng khi diệt muỗi

Sau các bước sơ cứu rửa sạch, nếu vùng da tiếp xúc vẫn còn khô ngứa hoặc châm chích nhẹ, bạn có thể chườm mát bằng khăn ướt sạch hoặc bôi kem dưỡng ẩm chứa thành phần làm dịu như ceramide, lô hội hay yến mạch. Không tự ý bôi các loại thuốc mỡ chứa corticoid liều cao hoặc đắp lá cây dân gian chưa qua tiệt trùng lên vùng da đang kích ứng vì dễ gây nhiễm trùng thứ phát.

Để phòng tránh dị ứng trong những lần sử dụng sau, cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn an toàn từ nhà sản xuất. Hãy đeo khẩu trang y tế hoặc khẩu trang hoạt tính, đeo kính bảo hộ và găng tay khi phun thuốc. Toàn bộ người nhà và thú cưng cần rời khỏi phòng trong thời gian phun xịt và chỉ quay trở lại sau khi đã đóng kín phòng đủ thời gian quy định rồi mở toang cửa thông khí ít nhất ba mươi phút. Ưu tiên các biện pháp chống muỗi vật lý như mắc màn khi ngủ hoặc dùng cửa lưới chống côn trùng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục thường thức, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên nghiệp. Khi tiếp xúc với hóa chất diệt muỗi, người bệnh tuyệt đối không được tự ý sử dụng các thuốc giải độc truyền miệng, không uống than hoạt tính hay ép nôn mửa khi không có chỉ định từ nhân viên y tế. Nếu sau khi sơ cứu ban đầu mà các triệu chứng như khó thở, phát ban lan rộng, đau rát mắt dữ dội, giảm thị lực hoặc chóng mặt không thuyên giảm, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế hoặc bệnh viện gần nhất ngay lập tức để bác sĩ chuyên khoa da liễu, mắt hoặc chống độc trực tiếp thăm khám.

Tóm tắt

Dị ứng thuốc xịt muỗi phần lớn là các phản ứng kích ứng bề mặt có thể kiểm soát và tự thuyên giảm nếu được rửa trôi hóa chất kịp thời. Việc trang bị đầy đủ đồ bảo hộ, đọc kỹ nhãn hướng dẫn sử dụng và chủ động thông gió phòng ở là cách bảo vệ hiệu quả nhất cho sức khỏe của cả gia đình trước các rủi ro từ hóa chất gia dụng.