Dị ứng nước biển và các bước xử trí phản ứng ngứa da sau khi tắm biển

Dị ứng nước biển là gì?

Thuật ngữ dị ứng nước biển thường dùng để mô tả các phản ứng viêm da cấp tính xảy ra sau khi cơ thể tiếp xúc với môi trường biển. Mặc dù nhiều người nghĩ bản thân bị dị ứng trực tiếp với nước mặn, nhưng trong y khoa, hiện tượng dị ứng nước thực sự là bệnh lý cực kỳ hiếm gặp mang tên mày đay do nước. Đa số các ca bệnh ghi nhận trên thực tế là dạng viêm da tiếp xúc kích ứng hoặc viêm da do độc tố từ sinh vật biển.

Khi tắm biển, lớp hàng rào lipid bảo vệ tự nhiên của da có thể bị suy yếu dưới tác động của độ mặn cao và ánh nắng mặt trời gay gắt. Đồng thời, các vi sinh vật, độc tố của sứa, ấu trùng giáp xác hoặc tảo biển trôi nổi có thể mắc kẹt vào các sợi vải của đồ bơi và cọ xát trực tiếp lên bề mặt biểu bì. Điều này kích hoạt hệ thống miễn dịch tại chỗ giải phóng chất trung gian gây viêm, khiến các mao mạch dưới da giãn nở và gây ra cảm giác ngứa ngáy, rát bỏng khó chịu.

Các nguyên nhân phổ biến gây kích ứng da khi tắm biển

Nhiều yếu tố trong môi trường biển có thể kích phát phản ứng da mà người bệnh lầm tưởng là dị ứng với nước muối. Nguyên nhân hàng đầu là bệnh phát ban ở người tắm biển, hình thành do ấu trùng của một số loài sứa hoặc hải quỳ vướng vào đồ bơi, tiết ra độc tố khi đồ bơi khô đi hoặc khi tiếp xúc với nước ngọt. Vùng da bị ảnh hưởng thường nằm kín dưới lớp áo bơi với các nốt sẩn đỏ rất ngứa.

Bên cạnh đó, nhiệt độ nước biển hạ thấp có thể kích hoạt chứng mày đay do lạnh ở những người có cơ địa nhạy cảm, làm da nổi phù nề diện rộng. Nồng độ muối cao trong nước biển cũng dễ làm mất nước bề mặt biểu bì, gây tổn thương hàng rào bảo vệ ở những người vốn có sẵn bệnh viêm da cơ địa hoặc da khô. Ngoài ra, sự nở hoa của một số loài vi tảo biển cũng giải phóng các hợp chất gây kích ứng mạnh cho niêm mạc và bề mặt da.

Nhận biết dấu hiệu kích ứng da sau khi tiếp xúc nước biển

Biểu hiện bất thường trên da có thể khởi phát sau vài phút đến vài giờ kể từ thời điểm tiếp xúc với nước biển. Người bệnh thường cảm thấy ngứa ngáy dữ dội, châm chích râm ran kèm theo cảm giác nóng rát tại vùng da hở hoặc khu vực bị đồ bơi cọ xát. Trên bề mặt da xuất hiện các nốt sẩn nhỏ màu đỏ, dát đỏ rải rác hoặc những mảng phù nề gồ ghề tương tự như nốt mày đay.

Trong trường hợp tiếp xúc với ấu trùng sinh vật biển, các nốt sẩn có thể tiến triển thành mụn nước nhỏ li ti hoặc mụn mủ nông sau 1 đến 2 ngày nếu bị cọ xát liên tục. Đôi khi, người bệnh còn gặp phải các triệu chứng toàn thân nhẹ như sốt nhẹ, mệt mỏi hoặc cảm giác ớn lạnh. Nếu tổn thương đi kèm các dấu hiệu như khó thở, sưng nề môi mắt, chóng mặt hoặc buồn nôn, đây có thể là dấu hiệu sốc phản vệ nguy hiểm cần được can thiệp y tế khẩn cấp.

Các bước sơ cứu ban đầu khi da bị ngứa rát sau tắm biển

Khi nhận thấy da có phản ứng ngứa rát hoặc nổi mẩn, người bơi cần rời khỏi mặt nước ngay lập tức để tránh tiếp xúc thêm với tác nhân kích thích. Bước tiếp theo là cởi bỏ trang phục bơi càng sớm càng tốt vì các ấu trùng sinh vật biển và hạt tinh thể muối thường bám chặt vào sợi vải. Người bơi nên tắm rửa kỹ toàn thân dưới vòi sen nước ngọt sạch ấm nhằm loại bỏ hết tàn dư muối khoáng, cát biển và chất bẩn bám dính trên bề mặt cơ thể.

Sau khi vệ sinh sạch sẽ, hãy dùng khăn bông mềm thấm khô nhẹ nhàng, tuyệt đối không chà xát mạnh làm trầy xước da. Có thể dùng gạc y tế bọc đá lạnh hoặc khăn mát chườm nhẹ lên vùng da bị ngứa trong khoảng 10 đến 15 phút để làm dịu cảm giác nóng rát. Người bệnh cần giữ tay sạch, cắt ngắn móng tay và kiềm chế phản xạ gãi ngứa nhằm ngăn chặn vi khuẩn xâm nhập gây viêm mô tế bào hoặc nhiễm trùng thứ phát.

Hướng chăm sóc và biện pháp phòng ngừa khi đi bơi biển

Trong những ngày tiếp theo, người có làn da kích ứng nên duy trì bôi kem dưỡng ẩm dịu nhẹ không chứa cồn hoặc hương liệu để phục hồi lớp màng bảo vệ da. Các sản phẩm chứa thành phần làm dịu như kẽm oxit, yến mạch hoặc panthenol có thể hỗ trợ giảm cảm giác ngứa ngáy tại chỗ. Người bệnh cần tránh mặc trang phục bó sát bằng vải thô cứng và hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời trong giai đoạn da đang nhạy cảm.

Để phòng ngừa tái phát trong các chuyến đi biển tiếp theo, người dân nên kiểm tra thông tin cảnh báo về mùa sinh sản của sứa hoặc hiện tượng tảo nở hoa tại bãi tắm địa phương. Thoa kem chống nắng kháng nước trước khi xuống biển khoảng 30 phút cũng tạo thêm một lớp rào chắn cơ học hạn chế tác động của môi trường. Ngay sau khi kết thúc buổi tắm, hãy tạo thói quen tắm tráng bằng nước ngọt ngay tại bãi và giặt sạch đồ bơi bằng bột giặt trước khi sử dụng lại.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc bôi chứa corticoid nồng độ cao hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ da liễu. Không đắp các loại lá cây, chanh hoặc giấm lên vùng da đang tổn thương vì dễ gây bỏng rát và bội nhiễm. Nếu tình trạng nổi mẩn lan rộng toàn thân, da mưng mủ, sốt cao hoặc xuất hiện triệu chứng khó thở, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Phản ứng dị ứng hoặc kích ứng da sau khi tắm biển phần lớn xuất phát từ các yếu tố môi trường như sinh vật phù du, độ mặn cao và nhiệt độ nước. Việc nhận biết sớm triệu chứng, vệ sinh thân thể bằng nước ngọt kịp thời và chăm sóc da đúng cách sẽ giúp tổn thương nhanh lành. Hãy luôn chú ý quan sát phản ứng của cơ thể và tìm kiếm sự hỗ trợ từ nhân viên y tế khi các dấu hiệu viêm da không thuyên giảm.