Dị ứng hải sản có tiêm vacxin Covid được không và những lưu ý
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều người băn khoăn liệu dị ứng hải sản có tiêm vacxin Covid không khi bản thân từng gặp phản ứng nổi mẩn hoặc khó chịu sau khi ăn tôm, cua, cá. Nỗi lo này hoàn toàn dễ hiểu bởi phản ứng phản vệ sau tiêm chủng luôn là vấn đề được quan tâm hàng đầu.\n\nVề mặt khoa học, dị ứng hải sản không phải là rào cản ngăn cản việc tiêm phòng vắc xin Covid-19. Việc nắm rõ bản chất phản ứng miễn dịch và tuân thủ quy trình khám sàng lọc sẽ giúp người tiêm an tâm thực hiện tiêm chủng đầy đủ, bảo vệ sức khỏe trước dịch bệnh.
Dị ứng hải sản có tiêm vacxin covid không là gì?
Dị ứng hải sản là phản ứng quá mẫn của hệ thống miễn dịch đối với các protein đặc thù có trong động vật giáp xác hoặc thân mềm, thường biểu hiện qua mày đay, ngứa da, sưng môi mắt, nôn nao hoặc nghiêm trọng hơn là co thắt đường thở. Trong khi đó, vắc xin phòng Covid-19 được sản xuất từ các vật liệu di truyền, vector virus hoặc protein gai tái tổ hợp cùng một số tá dược ổn định, hoàn toàn không liên quan đến chuỗi polypeptide của hải sản.\n\nSự khác biệt căn bản về mặt kháng nguyên này cho thấy phản ứng dị ứng sau khi ăn tôm cua không đồng nghĩa với việc cơ thể sẽ từ chối hoặc phản ứng tiêu cực với vắc xin Covid-19. Người mắc chứng dị ứng thức ăn vẫn có thể tiếp nhận vắc xin một cách an toàn nếu được nhân viên y tế thăm khám, đánh giá tiền sử dị ứng cẩn thận và áp dụng quy trình giám sát y khoa phù hợp tại điểm tiêm.
Mối liên hệ giữa dị ứng hải sản và vắc xin Covid-19
Nhiều người lo lắng rằng cơ địa dị ứng thực phẩm, đặc biệt là dị ứng hải sản như tôm, cua, mực hay cá biển, có thể làm tăng nguy cơ phản ứng nguy hiểm khi tiêm vắc xin phòng Covid-19. Tuy nhiên, theo các hướng dẫn sàng lọc tiêm chủng hiện hành, dị ứng hải sản thông thường không phải là chống chỉ định của việc tiêm vắc xin Covid-19.\n\nCác loại vắc xin Covid-19 được cấp phép không chứa protein hải sản, kháng nguyên tôm cua hay các chất dẫn xuất từ sinh vật biển. Do đó, hiện tượng dị ứng thức ăn không tạo ra phản ứng chéo miễn dịch đối với các thành phần hoạt chất tạo miễn dịch trong vắc xin. Người có cơ địa dị ứng thực phẩm nhẹ hoặc vừa hoàn toàn có thể tiếp nhận mũi tiêm như người bình thường sau khi vượt qua bước khám sàng lọc.
Quy trình sàng lọc và phân tầng nguy cơ trước tiêm chủng
Trước khi tiêm, nhân viên y tế sẽ tiến hành khai thác tiền sử dị ứng của người tiêm để phân loại mức độ an toàn. Những trường hợp chỉ bị mẩn ngứa, nổi mày đay ngoài da hoặc hắt hơi, sổ mũi khi ăn hải sản thường được xếp vào nhóm chỉ định tiêm chủng tại trạm y tế hoặc điểm tiêm lưu động với quy trình theo dõi tiêu chuẩn.\n\nĐối với những người từng có tiền sử phản ứng phản vệ độ 2 trở lên do hải sản, ví dụ như khó thở, co thắt thanh quản, tụt huyết áp hoặc phù mạch cần can thiệp cấp cứu, việc tiêm chủng thường được chuyển tuyến lên bệnh viện hoặc các cơ sở y tế có đơn vị hồi sức cấp cứu. Việc phân tầng này nhằm bảo đảm có sẵn đầy đủ thuốc Adrenaline và phương tiện hồi sức nếu xảy ra tình huống bất ngờ.
Những trường hợp chống chỉ định thực sự của vắc xin Covid-19
Trường hợp duy nhất chống chỉ định tuyệt đối với một loại vắc xin Covid-19 cụ thể là người có tiền sử phản vệ rõ ràng với chính loại vắc xin đó ở mũi tiêm trước, hoặc dị ứng nghiêm trọng với các tá dược có trong công thức vắc xin, chẳng hạn như Polyethylene Glycol (PEG) hoặc Polysorbate.\n\nCác chất này là dung môi ổn định hạt nano lipid hoặc chất diện hoạt thường gặp trong dược phẩm, hoàn toàn khác biệt về mặt hóa học và nguồn gốc sinh học so với dị nguyên protein trong hải sản. Do vậy, một người bị dị ứng tôm cá nặng vẫn có thể dung nạp vắc xin tốt nếu không mẫn cảm với các chất phụ gia này.
Lưu ý quan trọng trước và sau khi tiêm cho người có cơ địa dị ứng
Người có tiền sử dị ứng hải sản cần chuẩn bị kỹ thông tin y tế cá nhân trước ngày tiêm chủng. Người tiêm nên ghi nhớ hoặc mang theo hồ sơ bệnh án cũ mô tả mức độ phản ứng với hải sản, các loại thuốc đã từng sử dụng để cấp cứu dị ứng và danh sách thuốc điều trị bệnh mạn tính đang dùng hằng ngày.\n\nSau khi tiêm xong, người có cơ địa dị ứng nên ở lại theo dõi tại điểm tiêm tối thiểu 30 phút dưới sự giám sát của cán bộ y tế. Sau khi về nhà, cần tiếp tục tự theo dõi các dấu hiệu toàn thân trong vòng 24 đến 48 giờ đầu tiên, đồng thời có người thân bên cạnh để hỗ trợ khi phát sinh triệu chứng bất thường.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo khoa học, không thay thế cho quyết định chỉ định tiêm chủng của bác sĩ tại bàn khám sàng lọc. Người đi tiêm tuyệt đối không giấu tiền sử dị ứng, không tự ý uống thuốc chống dị ứng trước tiêm khi chưa có hướng dẫn y tế và cần đến bệnh viện ngay nếu xuất hiện khó thở, tức ngực, phát ban rầm rộ hoặc choáng váng sau tiêm.
Tóm tắt
Người có cơ địa dị ứng hải sản thông thường vẫn có thể tiêm vắc xin phòng Covid-19 nếu không có tiền sử phản vệ với vắc xin hoặc tá dược đi kèm. Việc trao đổi minh bạch tình trạng dị ứng với bác sĩ khám sàng lọc và tuân thủ thời gian theo dõi sau tiêm là yếu tố quan trọng nhất để bảo đảm an toàn tiêm chủng.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Dị ứng tôm cua mức độ nhẹ có được tiêm vắc xin Covid-19 không?
Dị ứng hải sản thông thường như nổi mề đay, ngứa ngáy hoặc rối loạn tiêu hóa nhẹ không thuộc nhóm chống chỉ định tiêm vắc xin Covid-19. Người tiêm chỉ cần khai báo chi tiết tiền sử dị ứng tại bàn khám sàng lọc.
Từng bị sốc phản vệ với hải sản có tiêm vắc xin Covid-19 được không?
Người từng bị sốc phản vệ nặng do ăn hải sản vẫn có thể tiêm vắc xin Covid-19, nhưng thường được chỉ định tiêm và theo dõi sát sao tại bệnh viện hoặc cơ sở y tế có đầy đủ trang thiết bị cấp cứu hồi sức.
Vắc xin Covid-19 có chứa protein hay thành phần từ hải sản không?
Vắc xin Covid-19 không chứa protein hải sản hoặc kháng nguyên tôm cua cá, do đó dị ứng thức ăn không gây phản ứng chéo trực tiếp với thành phần hoạt chất của vắc xin.
Người dị ứng hải sản cần ngồi theo dõi sau tiêm bao lâu?
Người có tiền sử dị ứng thực phẩm nặng thường được khuyến cáo theo dõi tại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút thay vì 15 phút, nhằm kịp thời xử trí nếu xuất hiện phản ứng quá mẫn sớm.
Có nên uống thuốc kháng histamin dự phòng trước khi tiêm vắc xin không?
Không nên tự ý uống thuốc chống dị ứng trước khi tiêm vì thuốc có thể che lấp các dấu hiệu cảnh báo sớm của phản ứng quá mẫn, gây khó khăn cho nhân viên y tế trong việc đánh giá và can thiệp.
