Dị ứng hải sản có nguy hiểm không và cách xử trí

Dị ứng hải sản có nguy hiểm không là gì?

Dị ứng hải sản xảy ra khi hệ miễn dịch nhận định nhầm các protein đặc trưng trong hải sản, chẳng hạn như tropomyosin ở loài giáp xác hoặc parvalbumin ở cá, là những yếu tố lạ gây hại. Để phản ứng lại, cơ thể kích hoạt giải phóng lượng lớn kháng thể IgE cùng các chất trung gian hóa học như histamin vào hệ tuần hoàn.

Quá trình này gây ra hàng loạt phản ứng tức thì trên nhiều cơ quan, từ giãn mao mạch gây mẩn ngứa, phù nề niêm mạc, đến co thắt cơ trơn phế quản và rối loạn tiêu hóa. Khác với ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn hoặc độc tố sinh học, dị ứng hải sản mang tính chất cơ địa cá nhân, có xu hướng tồn tại lâu dài và hiếm khi tự biến mất ở tuổi trưởng thành.

Mức độ nguy hiểm và nguy cơ sốc phản vệ do hải sản

Phản ứng dị ứng hải sản có thể diễn tiến từ nhẹ đến nguy kịch. Ở mức độ nhẹ, người bệnh thường chỉ bị ngứa da, nổi mày đay rải rác, phù nhẹ mí mắt hoặc đau bụng âm ỉ. Tuy nhiên, nguy cơ đáng sợ nhất chính là phản ứng phản vệ và sốc phản vệ, có thể xuất hiện chỉ vài phút sau khi ăn.

Khi sốc phản vệ xảy ra, huyết áp tụt nhanh chóng, đường thở bị co thắt dữ dội gây khó thở, nghẹn thanh quản, thở rít và tím tái. Nếu không được cấp cứu kịp thời bằng thuốc tiêm adrenaline và hỗ trợ hô hấp, bệnh nhân có thể rơi vào hôn mê và ngừng tuần hoàn. Đặc biệt, mức độ nặng của dị ứng không cố định qua các lần tiếp xúc; người từng bị dị ứng nhẹ vẫn có nguy cơ bị phản vệ nghiêm trọng ở lần tiếp theo.

Phân biệt dị ứng hải sản với ngộ độc thực phẩm

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa dị ứng hải sản và tình trạng ngộ độc thực phẩm do ăn phải hải sản kém chất lượng. Ngộ độc thực phẩm xảy ra do thức ăn bị nhiễm khuẩn hoặc do sự tích tụ histamine tự do trong thịt cá ươn, thường khiến nhiều người cùng ăn đều bị nôn mửa, tiêu chảy và mệt mỏi.

Ngược lại, dị ứng hải sản chỉ xảy ra ở những cá nhân có cơ địa nhạy cảm, trong khi những người cùng ăn hoàn toàn bình thường. Thậm chí một lượng rất nhỏ thức ăn dính vào đũa muỗng hoặc hơi nước luộc hải sản cũng đủ kích hoạt phản ứng dị ứng. Hơn nữa, dị ứng thực sự thường đi kèm ngứa họng, sưng môi, phát ban toàn thân và co thắt đường thở, những dấu hiệu đòi hỏi phải can thiệp y tế ngay.

Hướng xử trí an toàn khi gặp phản ứng dị ứng

Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường sau khi ăn hải sản, việc đầu tiên là ngừng ăn ngay lập tức và súc sạch miệng bằng nước. Không nên cố gắng gây nôn vì có thể làm tăng nguy cơ sặc dịch dạ dày vào đường thở nếu người bệnh đang khó thở hoặc mệt lả.

Đối với các triệu chứng nhẹ như nổi vài nốt mề đay, người bệnh cần nghỉ ngơi, theo dõi chặt chẽ và tham khảo ý kiến nhân viên y tế về việc dùng thuốc kháng histamine. Trong trường hợp xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nặng nào như khó thở, tức ngực, nghẹn họng, chóng mặt hoặc tụt huyết áp, cần nhanh chóng gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện gần nhất. Nếu bệnh nhân đã được bác sĩ trang bị sẵn bút tiêm adrenaline tự động, hãy tiêm ngay vào mặt ngoài bắp đùi trước khi di chuyển.

Biện pháp phòng tránh tái phát dị ứng hải sản

Cách phòng ngừa hiệu quả nhất là kiêng tuyệt đối các loại hải sản đã được xác định gây dị ứng. Người bệnh cần hình thành thói quen kiểm tra kỹ nhãn mác thực phẩm chế biến sẵn để tránh các thành phần chiết xuất từ hải sản tiềm ẩn. Khi dùng bữa tại các nhà hàng, việc thông báo trước cho người phục vụ về tình trạng dị ứng của bản thân là vô cùng cần thiết nhằm tránh nguy cơ lây nhiễm chéo dụng cụ nấu nướng.

Bên cạnh đó, người có tiền sử dị ứng nên chủ động đến thăm khám tại chuyên khoa dị ứng miễn dịch lâm sàng để được làm xét nghiệm xác định chính xác dị nguyên. Bác sĩ sẽ tư vấn kế hoạch phòng ngừa cá nhân hóa và hướng dẫn cách mang theo thuốc cấp cứu bên mình khi đi xa hoặc tham gia các sự kiện ăn uống đông người.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin y khoa cơ bản và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc kê đơn hoặc áp dụng các mẹo truyền miệng như uống nước chanh, uống nước đậu xanh khi đang có biểu hiện dị ứng cấp tính. Khi gặp các dấu hiệu khó thở, tím tái, sưng họng hay chóng mặt, hãy lập tức liên hệ với cơ sở y tế gần nhất để được hỗ trợ chuyên môn kịp thời.

Tóm tắt

Dị ứng hải sản là một tình trạng không thể xem nhẹ vì có thể nhanh chóng chuyển biến thành sốc phản vệ nguy hiểm. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường, nắm vững nguyên tắc xử trí ban đầu và chủ động kiêng khem đúng cách là giải pháp an toàn nhất để bảo vệ sức khỏe và tính mạng cho bản thân cũng như gia đình.