Dị ứng bỉm ở trẻ sơ sinh và những sai lầm phổ biến khi chăm sóc da
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Dị ứng bỉm ở trẻ sơ sinh là hiện tượng da vùng mặc tã xuất hiện các vết ban đỏ, ngứa ngáy và trợt loét khiến trẻ bứt rứt quấy khóc. Tình trạng này thực chất là một dạng viêm da tiếp xúc kích ứng thường gặp, phần lớn xuất phát từ các sai sót vô tình trong quy trình chăm sóc và vệ sinh hằng ngày của cha mẹ.
Làn da của trẻ sơ sinh mỏng hơn da người lớn khoảng ba mươi phần trăm và có hàng rào biểu bì chưa hoàn thiện. Việc nhận diện đúng các thói quen chăm sóc chưa chuẩn xác sẽ giúp phụ huynh nhanh chóng tháo gỡ nguyên nhân, phục hồi làn da mềm mại cho bé và ngăn ngừa các biến chứng viêm nhiễm da liễu kéo dài.
Dị ứng bỉm ở trẻ sơ sinh là gì?
Dị ứng bỉm ở trẻ sơ sinh là tình trạng viêm da tiếp xúc kích ứng xảy ra tại các vùng da trực tiếp cọ xát hoặc tiếp xúc với chất thải trong tã như mông, bẹn, quanh hậu môn và đùi trên. Ở lứa tuổi sơ sinh, tuyến bã nhờn và các tế bào sừng của trẻ còn non nớt, dễ bị phá vỡ khi gặp môi trường ẩm ướt kéo dài kết hợp độ pH kiềm do vi khuẩn phân giải chất thải sinh ra. Mặc dù thường được gọi chung là dị ứng bỉm, phần lớn các trường hợp thực chất là kích ứng da do tác động vật lý của chất liệu tã, cọ xát cơ học hoặc do hóa chất từ khăn lau và xà phòng. Nếu không được phát hiện và điều chỉnh sớm, vùng da tổn thương có thể trở thành cửa ngõ cho vi nấm và vi khuẩn xâm nhập gây bội nhiễm.
Để bỉm quá lâu không thay khiến da trẻ ngấm ẩm kéo dài
Nhiều phụ huynh có tâm lý tiết kiệm hoặc đợi bỉm thật đầy nước tiểu mới thay cho con. Nước tiểu chứa urê bị phân hủy thành amoniac kết hợp cùng phân và môi trường ấm kín trong tã sẽ nhanh chóng làm suy yếu lớp màng lipid bảo vệ da. Khi da ẩm ướt liên tục quá 3 đến 4 tiếng, hàng rào biểu bì dễ bị tổn thương, tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm men phát triển, gây mẩn đỏ rát bỏng.
Mặc bỉm quá chật và sai kích cỡ gây ma sát da
Một sai lầm rất phổ biến là chọn bỉm quá chật nhằm mục đích chống tràn nước tiểu hoặc dán đai bỉm quá chặt quanh đùi và bụng bé. Vành chun bó sát kết hợp với chuyển động đạp chân của trẻ sơ sinh tạo ra lực cọ xát cơ học liên tục. Vùng bẹn, háng và quanh mông vì vậy rất dễ bị trầy xước lớp sừng ngoài cùng, tạo vết trợt đỏ và làm tăng mức độ nhạy cảm của da trước các chất bài tiết.
Lạm dụng khăn ướt có hương liệu và chất bảo quản
Nhiều gia đình lạm dụng các loại khăn ướt dùng một lần có chứa cồn, chất tạo mùi nhân tạo hoặc paraben để lau rửa cho bé sơ sinh. Hóa chất tồn đọng trên bề mặt da sau khi lau thường gây viêm da tiếp xúc dị ứng. Ngoài ra, thói quen kỳ cọ quá mạnh tay bằng khăn thô ráp cũng phá vỡ lớp màng nhạy cảm. Cách an toàn nhất là rửa nhẹ bằng nước ấm sạch rồi thấm khô nhẹ nhàng trước khi mặc tã mới.
Mặc tã khi da còn ướt và thiếu thời gian thoáng khí
Sau khi rửa sạch vùng mông và sinh dục cho bé, nhiều người vội vàng mặc bỉm mới ngay khi da vẫn còn ướt nước. Thói quen này giữ hơi ẩm lại bên trong lòng tã, khiến độ ẩm tăng cao đột ngột. Bên cạnh đó, việc bôi các loại kem chống hăm quá dày sẽ gây bít tắc lỗ chân lông. Cha mẹ nên để da bé có khoảng nghỉ thông thoáng từ mười đến mười lăm phút mỗi lần thay tã để da khô ráo hoàn toàn.
Tự ý bôi thuốc hoặc tắm nước lá khi chưa có chỉ định y tế
Khi thấy vùng mông con ửng đỏ, một số mẹ vội vàng đắp các loại lá tắm dân gian chưa qua tiệt trùng hoặc tự ý mua thuốc mỡ chứa corticoid, kháng sinh bôi ngoài da. Làn da trẻ sơ sinh có độ thẩm thấu rất cao, việc tự điều trị không đúng cách dễ gây kích ứng nặng hơn, nhiễm trùng da hoặc nhiễm nấm Candida lan rộng. Cha mẹ cần tham vấn nhân viên y tế trước khi dùng bất kỳ sản phẩm đặc trị nào.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc da cơ bản, không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Làn da trẻ sơ sinh rất nhạy cảm với các loại hóa chất và tân dược. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc bôi ngoài da có chứa corticoid hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa da liễu hoặc nhi khoa. Tránh áp dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc. Khi thấy da bé có dấu hiệu bội nhiễm như chảy mủ, rỉ dịch hoặc bé sốt, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay.
Tóm tắt
Dị ứng bỉm hay kích ứng tã lót ở trẻ sơ sinh phần lớn có thể cải thiện khi phụ huynh điều chỉnh lại các thói quen chăm sóc hằng ngày. Việc chọn đúng cỡ tã, thay tã đều đặn, vệ sinh nhẹ nhàng và tạo khoảng nghỉ thoáng khí sẽ giúp bảo vệ hàng rào da mỏng manh của bé. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường không thuyên giảm, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bao lâu nên thay bỉm cho trẻ sơ sinh một lần?
Trẻ sơ sinh cần được thay tã sau mỗi hai đến ba giờ hoặc ngay sau khi trẻ đi tiêu. Việc để tã ẩm ướt tiếp xúc quá lâu với da là nguyên nhân hàng đầu gây kích ứng và hăm tã.
Có nên thoa phấn rôm khi trẻ bị hăm hoặc dị ứng tã?
Không nên dùng phấn rôm để ngừa hăm bỉm vì bột phấn dễ vón cục gây bít tắc lỗ chân lông. Ngoài ra, trẻ có nguy cơ hít phải bụi phấn mịn vào đường hô hấp gây ảnh hưởng xấu đến phổi.
Dùng khăn ướt lau cho trẻ sơ sinh có làm tăng nguy cơ dị ứng bỉm không?
Khăn ướt tiện lợi nhưng một số loại chứa hương liệu hoặc chất bảo quản dễ gây châm chích. Tốt nhất cha mẹ nên dùng nước ấm sạch kết hợp khăn xô mềm để lau rửa cho vùng da nhạy cảm của bé.
Có nên tự ý bôi kem chứa corticoid khi da vùng mặc bỉm bị đỏ rát?
Kem bôi chứa corticoid chỉ được dùng khi có chỉ định rõ ràng từ bác sĩ. Việc tự ý thoa thuốc này có thể gây teo da, giãn mạch hoặc nhiễm nấm thứ phát nguy hiểm cho trẻ sơ sinh.
Dấu hiệu kích ứng bỉm nào ở trẻ cần đưa đi khám bác sĩ?
Nên đưa trẻ đi khám khi nốt mẩn đỏ lan rộng, xuất hiện mụn nước, mụn mủ, lở loét, da chảy dịch vàng hoặc trẻ quấy khóc nhiều và sốt cao kéo dài không đỡ sau vài ngày chăm sóc.
