Đi nắng về bị sốt do sốc nhiệt và cách xử trí phòng ngừa

Đi nắng về bị sốt do sốc nhiệt là gì?

Sốt do sốc nhiệt xuất hiện khi cơ thể hấp thụ lượng nhiệt lớn từ môi trường bên ngoài trong thời gian ngắn, vượt quá khả năng tự giải nhiệt của trung tâm điều nhiệt ở não bộ. Khác với tình trạng sốt do nhiễm trùng vi khuẩn hay virus, tăng thân nhiệt do tác động của ánh nắng nóng bộc phát nhanh và đi kèm với hiện tượng mất nước, mất điện giải qua đường mồ hôi.

Tình trạng này thường gặp ở người làm việc ngoài trời, lao động thể lực nặng hoặc di chuyển lâu dưới trời nắng. Nếu không được di chuyển vào nơi mát mẻ và hỗ trợ hạ thân nhiệt đúng cách, người bị sốc nhiệt có thể gặp phải rối loạn tri giác, tổn thương đa cơ quan và cần được chăm sóc y tế khẩn cấp.

Biểu hiện sốt và các triệu chứng cảnh báo sốc nhiệt khi đi ngoài nắng

Khi đi nắng về, cơ thể có thể xuất hiện các dấu hiệu rối loạn điều hòa nhiệt độ từ mức nhẹ đến nặng. Ban đầu, người bệnh thường sốt cao đột ngột, da nóng bừng, khô hoặc râm rấp mồ hôi, kèm cảm giác nhức đầu, hoa mắt, chóng mặt và mệt mỏi toàn thân. Nhịp tim và nhịp thở thường tăng nhanh do hệ tuần hoàn phải làm việc nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu giải nhiệt.

Trong trường hợp tiến triển thành sốc nhiệt nghiêm trọng, thân nhiệt có thể vượt 39 hoặc 40 độ C. Người bệnh xuất hiện buồn nôn, chuột rút, da đỏ rực hoặc tái bệch. Khi hệ thần kinh bị ảnh hưởng, người bệnh dễ rơi vào lú lẫn, co giật hoặc mất ý thức. Đây là tình trạng cấp cứu y tế cần đưa đi bệnh viện ngay.

Các bước sơ cứu ban đầu khi bị sốt do sốc nhiệt

Ngay khi phát hiện người đi nắng về bị sốt cao hoặc kiệt sức do nhiệt, việc hỗ trợ hạ thân nhiệt ban đầu đúng cách là rất quan trọng. Nhanh chóng đưa người bệnh vào môi trường mát mẻ, có bóng râm hoặc không khí lưu thông tốt, đồng thời tháo bỏ bớt quần áo dầy để cơ thể thoát nhiệt dễ dàng hơn.

Dùng khăn mềm thấm nước mát lau đều lên vùng da có nhiều mạch máu như cổ, nách, bẹn và trán. Bạn có thể bật quạt nhẹ để tăng tốc độ bốc hơi nước làm mát da. Nếu người bệnh còn tỉnh táo, hãy cho uống từng ngụm nhỏ nước lọc mát hoặc dung dịch Oresol để bù lại lượng dịch đã mất. Tuyệt đối không cho người lơ mơ uống nước vì nguy cơ gây sặc vào đường hô hấp.

Những sai lầm cần tránh khi xử trí bị sốt sau khi đi nắng

Xử trí sai cách khi bị sốt sau khi đi nắng có thể khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn. Sai lầm phổ biến nhất là tự ý uống các loại thuốc hạ sốt thông thường như paracetamol hay ibuprofen. Khác với sốt do vi khuẩn hay virus, sốt do nhiệt môi trường không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường và việc dùng thuốc có thể gia tăng áp lực lên gan, thận.

Ngoài ra, không được tắm ngay bằng nước lạnh hoặc ngâm mình vào đá lạnh khi vừa đi nắng về. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột làm các mạch máu dưới da co lại nhanh chóng, giảm khả năng thoát nhiệt và dễ gây biến chứng tai biến. Tránh chùm chăn kín hoặc bôi dầu nóng vì sẽ giữ nhiệt lượng bên trong cơ thể.

Biện pháp phòng ngừa sốt do sốc nhiệt khi làm việc ngoài trời nắng

Chủ động bảo vệ cơ thể khi phải ra ngoài trời nắng nóng giúp giảm thiểu nguy cơ bị sốt và kiệt sức do nhiệt. Bạn nên chọn trang phục rộng rãi, thoáng mát, làm từ chất liệu thấm hút mồ hôi và có màu sáng. Đội mũ rộng vành, đeo kính mát và mặc áo khoác chống nắng để hạn chế tác động trực tiếp của ánh nắng mặt trời.

Bổ sung đủ nước là nguyên tắc quan trọng hàng đầu. Hãy chủ động uống nước lọc, nước trái cây hoặc dung dịch điện giải đều đặn trong ngày mà không đợi đến khi thấy khát. Hạn chế di chuyển hoặc vận động thể lực nặng ngoài trời vào khung giờ nắng gắt từ 11 giờ đến 15 giờ. Nếu bắt buộc phải làm việc ngoài trời, hãy chia nhỏ thời gian và nghỉ ngơi định kỳ nơi bóng mát.

Lưu ý an toàn

Thông tin xử trí trên đây mang tính chất tham khảo chung cho các trường hợp kiệt sức vì nhiệt mức độ nhẹ. Sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu y khoa có thể tiến triển nhanh và gây nguy hiểm đến tính mạng. Không tự điều trị tại nhà nếu người bệnh sốt cao kéo dài, có dấu hiệu rối loạn tri giác, co giật hoặc nôn mửa liên tục. Mọi chỉ định dùng thuốc hạ sốt hoặc truyền dịch phải tuân thủ hướng dẫn trực tiếp của bác sĩ chuyên khoa hoặc nhân viên y tế tại cơ sở y tế.

Tóm tắt

Hiện tượng đi nắng về bị sốt do sốc nhiệt hoàn toàn có thể phòng tránh và kiểm soát hiệu quả nếu hiểu rõ nguyên nhân và áp dụng đúng cách xử trí. Việc hạ thân nhiệt an toàn, bổ sung đủ nước và nhận biết sớm triệu chứng nguy hiểm giúp bảo vệ sức khỏe tối ưu trong thời tiết nắng nóng.