Đeo lens nhiều có hại mắt không và những nguy cơ đối với giác mạc
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đeo lens nhiều có hại mắt không là thắc mắc phổ biến của những người sử dụng kính áp tròng để điều chỉnh tật khúc xạ hoặc phục vụ nhu cầu thẩm mỹ. Kính áp tròng mang lại sự thuận tiện và tính thẩm mỹ cao, nhưng việc lạm dụng hoặc đeo sai cách hoàn toàn có thể gây ra nhiều hệ lụy cho sức khỏe thị giác.
Về bản chất y khoa, đeo kính áp tròng liên tục trong thời gian dài làm hạn chế lượng oxy cung cấp cho giác mạc, gây khô mắt mạn tính và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng nhãn cầu. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc trực tiếp vào thời gian đeo mỗi ngày, chất liệu kính, thói quen vệ sinh và cơ địa mắt của từng người.
Đeo lens nhiều có hại mắt không là gì?
Kính áp tròng là thấu kính mỏng uốn cong được đặt trực tiếp lên màng phim nước mắt bao phủ bề mặt giác mạc. Thiết bị quang học này được dùng để điều chỉnh các tật khúc xạ như cận thị, viễn thị, loạn thị hoặc với mục đích thay đổi màu mắt thẩm mỹ. Dù tiện lợi, kính áp tròng tạo thành một rào cản vật lý ngăn cản sự trao đổi khí tự nhiên giữa bề mặt giác mạc và không khí. Nếu thời gian đeo kính áp tròng vượt quá mức thích ứng sinh lý của mắt, sự cân bằng của màng phim nước mắt và cấu trúc vi mô của giác mạc sẽ bị xáo trộn, dẫn đến những tổn thương từ nhẹ đến nghiêm trọng.
Thiếu oxy giác mạc do đeo kính áp tròng quá nhiều giờ
Kính áp tròng nằm trực tiếp trên lớp phim nước mắt bao phủ giác mạc. Giác mạc không có mạch máu nuôi dưỡng mà nhận oxy trực tiếp từ không khí bên ngoài. Khi đeo kính áp tròng trong thời gian quá dài mỗi ngày, lượng oxy khuếch tán vào bề mặt nhãn cầu bị suy giảm đáng kể. Tình trạng thiếu oxy kéo dài có thể khiến giác mạc bị phù nề, mất tính trong suốt tạm thời và kích thích tân mạch phát triển bất thường ở rìa giác mạc. Bên cạnh đó, việc giảm trao đổi khí còn làm giảm sức đề kháng tự nhiên của bề mặt nhãn cầu trước các tác nhân gây bệnh từ môi trường.
Hội chứng khô mắt và kích ứng bề mặt nhãn cầu
Kính áp tròng liên tục hấp thu một phần nước mắt để duy trì độ ẩm và độ mềm dẻo của chất liệu kính. Nếu sử dụng liên tục nhiều giờ, đặc biệt trong môi trường điều hòa hoặc trước màn hình điện tử, tốc độ bay hơi nước mắt tăng cao dẫn đến khô mắt nghiêm trọng. Biểu hiện thường gặp bao gồm cảm giác cay rát, cộm như có hạt bụi trong mắt, mờ mắt từng lúc và đỏ mắt. Hội chứng khô mắt kéo dài làm tăng ma sát giữa mặt sau kính áp tròng và biểu mô giác mạc, dễ gây trầy xước vi thể mỗi khi chớp mắt.
Nguy cơ viêm nhiễm và loét giác mạc do vi sinh vật
Bề mặt kính áp tròng là nơi dễ tích tụ protein, lipid từ màng nước mắt cùng bụi bẩn và vi sinh vật. Khi đeo kính quá lâu mà không vệ sinh đúng chuẩn, vi khuẩn, nấm hoặc ký sinh trùng Acanthamoeba có thể bám dính và xâm nhập qua các vết trầy xước nhỏ trên giác mạc. Tình trạng này dẫn đến viêm kết mạc, viêm giác mạc hoặc loét giác mạc. Loét giác mạc là biến chứng nhiễm trùng nặng, có thể để lại sẹo đục vĩnh viễn và làm suy giảm thị lực nghiêm trọng nếu không được can thiệp y tế sớm.
Nguyên tắc sử dụng kính áp tròng an toàn để bảo vệ thị lực
Để giảm thiểu nguy cơ tổn thương mắt, người sử dụng cần tuân thủ thời gian đeo kính hợp lý, thường từ 8 đến 10 giờ mỗi ngày và tuyệt đối không đeo kính qua đêm nếu không có chỉ định từ bác sĩ nhãn khoa. Luôn rửa tay sạch bằng xà phòng và lau khô hoàn toàn trước khi thao tác tháo lắp kính. Chỉ sử dụng dung dịch ngâm rửa chuyên dụng còn hạn dùng, thay khay đựng kính định kỳ mỗi 1 đến 3 tháng. Khi làm việc với máy tính, nên chớp mắt đều đặn và có thể dùng nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản tương thích với kính áp tròng để giữ ẩm.
So sánh tình trạng nhãn cầu theo thói quen dùng kính áp tròng
| Tiêu chí theo dõi | Sử dụng đúng cách | Lạm dụng hoặc dùng sai cách |
|---|---|---|
| Nồng độ oxy giác mạc | Được bảo đảm đủ cho chuyển hóa bình thường | Giác mạc thiếu oxy, có thể phù nề hoặc tăng sinh tân mạch |
| Màng phim nước mắt | Duy trì độ ẩm tương đối ổn định | Tăng bay hơi, gây khô mắt và cộm rát kéo dài |
| Nguy cơ nhiễm trùng | Tỷ lệ thấp nếu vệ sinh sạch sẽ | Nguy cơ cao bị viêm giác mạc, loét giác mạc do vi khuẩn, amip |
| Thị lực và sự thoải mái | Nhìn rõ ràng, mắt êm dịu suốt ngày dài | Dễ kích ứng, nhìn mờ từng cơn, đỏ mắt sau khi tháo kính |
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt. Không tự ý mua và sử dụng kính áp tròng khi chưa được đo khúc xạ và kiểm tra đáy mắt. Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau nhức mắt dữ dội, cộm rát kéo dài, chảy nước mắt nhiều, mắt đỏ ngầu hoặc suy giảm thị lực đột ngột, cần tháo kính ngay và đến cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được chẩn đoán và điều trị.
Tóm tắt
Kính áp tròng là giải pháp quang học và thẩm mỹ tiện lợi nếu được dùng đúng cách. Việc hiểu rõ giới hạn thời gian đeo, tuân thủ vệ sinh và lắng nghe các phản ứng của mắt sẽ giúp bảo vệ thị lực lâu dài. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, người sử dụng nên chủ động đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám kịp thời.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Một ngày nên đeo kính áp tròng tối đa bao nhiêu tiếng?
Người mới chỉ nên đeo 4 đến 6 giờ mỗi ngày. Khi mắt đã quen, thời gian đeo thông thường không nên quá 8 đến 10 giờ mỗi ngày để giác mạc được tiếp nhận đủ oxy.
Có thể đeo kính áp tròng khi ngủ trưa hoặc ngủ qua đêm không?
Không nên đeo kính áp tròng qua đêm trừ loại chuyên dụng được bác sĩ nhãn khoa chỉ định. Thói quen này làm tăng nguy cơ thiếu oxy giác mạc và viêm loét giác mạc nghiêm trọng.
Rửa kính áp tròng bằng nước máy sinh hoạt có an toàn không?
Nước máy và nước sinh hoạt chứa nhiều tạp chất cùng vi sinh vật như amip Acanthamoeba. Việc tiếp xúc với nước máy có thể dẫn đến nhiễm trùng mắt nặng gây tổn hại thị giác.
Nên làm gì khi mắt bị đỏ và cộm rát sau khi tháo kính áp tròng?
Cần tháo kính áp tròng ngay lập tức, ngưng sử dụng và đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt nếu tình trạng đỏ, đau cộm hoặc nhìn mờ không giảm sau khi tháo kính.
Có thể dùng thuốc nhỏ mắt thông thường khi đang đeo lens không?
Nước nhỏ mắt thông thường có thể chứa chất bảo quản làm biến tính chất liệu kính. Người dùng chỉ nên dùng dung dịch bôi trơn chuyên dụng dành riêng cho người đeo kính áp tròng.
