Đeo kính không đúng độ có hại mắt không và ảnh hưởng thế nào đến thị lực

Đeo kính không đúng độ?

Kính thuốc gồm kính cận, kính viễn và kính loạn thị là dụng cụ hỗ trợ quang học giúp điều chỉnh tiêu điểm của hình ảnh rơi chính xác vào võng mạc. Khi thông số tròng kính sai lệch so với độ khúc xạ thực tế của mắt, tiêu cự ánh sáng truyền vào đáy mắt sẽ bị lệch vị trí, buộc cơ thể mi và hệ thống điều tiết phải làm việc quá tải.

Hiện tượng đeo kính không đúng độ có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân như đo mắt sai quy trình, tự ý mua kính có sẵn, mắt đã thay đổi độ nhưng chưa thay tròng mới, hoặc lắp sai tâm mắt và trục loạn thị. Dù việc đeo sai kính thường không làm thay đổi cấu trúc nhãn cầu ở người trưởng thành, nó gây ra hàng loạt triệu chứng khó chịu tại mắt và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống cũng như khả năng tập trung khi làm việc.

Biểu hiện khó chịu thường gặp khi dùng kính sai độ

Người sử dụng kính sai độ thường nhận thấy mắt nhanh mỏi sau vài chục phút đọc sách hoặc nhìn màn hình điện tử. Mắt có cảm giác căng tức xung quanh hốc mắt, chảy nước mắt sống, cộm rát hoặc đỏ mắt nhẹ do cơ thể mi phải co thắt liên tục nhằm lấy lại độ nét cho hình ảnh.

Ngoài các triệu chứng tại chỗ, thị lực không đạt trạng thái tối ưu khiến người đeo phải nheo mắt, nghiêng đầu hoặc thay đổi khoảng cách nhìn. Nhức đầu vùng trán và thái dương, hoa mắt, chóng mặt hoặc mất thăng bằng nhẹ khi đi lại cũng là phản ứng phổ biến khi não bộ phải xử lý tín hiệu hình ảnh bị méo hoặc sai tiêu cự.

Tác hại của việc đeo kính lệch độ đối với người lớn và trẻ nhỏ

Đối với người lớn, việc đeo kính quá số hoặc thiếu số khiến hệ điều tiết luôn ở trạng thái căng thẳng. Tình trạng này làm giảm hiệu suất làm việc, tăng nguy cơ xuất hiện các đợt đau đầu mạn tính và thúc đẩy số đo cận thị tiến triển nhanh hơn so với khi được chỉnh kính tối ưu.

Đối với trẻ em trong giai đoạn phát triển thị giác dưới 12 tuổi, tác động của kính sai độ nghiêm trọng hơn rõ rệt. Khi võng mạc không nhận được hình ảnh sắc nét trong thời gian dài, não bộ sẽ ức chế dẫn truyền tín hiệu từ mắt đó, gây ra tình trạng nhược thị rất khó phục hồi nếu phát hiện muộn. Trẻ bị loạn thị hoặc viễn thị nặng nếu đeo sai trục kính còn có nguy cơ phát triển lác mắt thứ phát.

Nguyên nhân dẫn đến sai lệch thông số khi cắt kính thuốc

Sai số khúc xạ có thể bắt nguồn từ quy trình đo khám mắt chưa đạt chuẩn, chẳng hạn như chỉ đo bằng máy khúc xạ kế tự động mà không qua bước thử thị lực bằng kính mẫu và bảng đo thị lực chuẩn. Người bệnh đi khám mắt trong trạng thái mệt mỏi, thiếu ngủ hoặc mắt đang bị co quắp điều tiết cũng khiến kết quả đo khúc xạ cao hơn độ thật.

Một nguyên nhân phổ biến khác là việc lắp ráp tròng kính không chuẩn xác về khoảng cách đồng tử và tâm quang học. Tròng kính bị lệch tâm quang học sẽ tạo ra hiệu ứng lăng kính ngoài ý muốn, gây méo hình và gây rối loạn thị giác hai mắt dù số độ cầu trên đơn kính có thể hoàn toàn chính xác. Thói quen giữ nguyên một cặp kính trong nhiều năm mà không kiểm tra lại cũng khiến độ kính không còn tương thích với thị lực hiện tại.

Biện pháp xử trí và phòng ngừa đeo kính sai độ

Khi xuất hiện cảm giác mỏi mắt, nhức đầu hoặc hình ảnh nhìn không rõ ràng sau khi đổi kính mới, người bệnh nên tạm ngừng sử dụng cặp kính đó và quay lại cơ sở chuyên khoa mắt để kiểm tra lại toàn bộ thông số. Bác sĩ nhãn khoa hoặc chuyên viên khúc xạ sẽ đo lại độ cận, độ loạn, kiểm tra tâm kính và so sánh với đơn kính ban đầu để tìm ra điểm bất thường.

Để duy trì thị lực ổn định, người có tật khúc xạ cần kiểm tra mắt định kỳ mỗi sáu tháng đến một năm một lần. Khi đo kính, nên dành thời gian đeo thử kính mẫu đi lại và nhìn các vật ở cự ly khác nhau trong khoảng mười lăm đến hai mươi phút nhằm đảm bảo mắt không bị choáng ngợp hay mệt mỏi trước khi kỹ thuật viên tiến hành mài lắp tròng kính chính thức.

Lưu ý an toàn

Kính thuốc là thiết bị y tế cá nhân hóa, tuyệt đối không dùng chung kính của người khác hoặc mua các loại kính đo sẵn bày bán trôi nổi trên thị trường. Khi có các dấu hiệu như đau nhức mắt dữ dội, nhìn một thành hai hình, thấy chớp sáng hoặc bóng đen che khuất tầm nhìn, người bệnh cần đến bệnh viện chuyên khoa mắt ngay lập tức để loại trừ các bệnh lý cấp tính ở giác mạc, thể thủy tinh hoặc võng mạc.

Tóm tắt

Đeo kính đúng độ là yếu tố then chốt giúp bảo vệ chức năng thị giác, nâng cao chất lượng học tập và làm việc. Nhận biết sớm các triệu chứng bất thường khi đeo kính và duy trì lịch tái khám mắt định kỳ tại các bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa mắt uy tín sẽ giúp người có tật khúc xạ chọn được cặp kính phù hợp, hạn chế tối đa nguy cơ tăng độ và mỏi mắt.