Đeo kính áp tròng và nguy cơ đau mắt đỏ: Cách phòng ngừa và xử trí

Đau mắt đỏ khi đeo lens là gì?

Kính áp tròng là thấu kính mỏng uốn cong được đặt trực tiếp lên lớp màng nước mắt bao phủ bề mặt giác mạc. Mặc dù mang lại sự tiện lợi, thấu kính này đóng vai trò như một dị vật tiếp xúc liên tục với mô mắt. Hiện tượng đau mắt đỏ khi đeo lens thực chất là phản ứng viêm của màng kết mạc hoặc mô giác mạc trước sự kích ứng cơ học, thiếu oxy tế bào hoặc do nhiễm trùng vi sinh vật.

Tình trạng này không chỉ dừng lại ở cảm giác cộm xốn, đỏ mắt đơn thuần mà có thể tiến triển thành viêm giác mạc đốm, loét giác mạc hoặc viêm kết mạc dị ứng với hóa chất ngâm rửa. Khác với đau mắt đỏ lây lan qua dịch tiết hô hấp thông thường trong cộng đồng, đau mắt đỏ liên quan đến kính áp tròng thường gắn liền với vi sinh vật bám trên khay đựng, dung dịch ngâm hoặc chính bàn tay người sử dụng. Việc nhận biết đúng tính chất bệnh lý giúp người đeo thấu kính tránh được những sai lầm nguy hiểm có thể làm tổn hại thị lực vĩnh viễn.

Vì sao thói quen đeo kính áp tròng dễ dẫn đến đau mắt đỏ

Nguyên nhân cốt lõi khiến người đeo kính áp tròng dễ bị đỏ mắt xuất phát từ sự suy giảm màng phim nước mắt và giảm lưu thông oxy đến giác mạc. Khi mắt bị thiếu oxy kéo dài do đeo kính quá nhiều giờ hoặc đeo qua đêm, các tế bào biểu mô giác mạc suy yếu, dễ bị vi xước cơ học trong quá trình chớp mắt. Những vết xước cực nhỏ này mở đường cho vi khuẩn như trực khuẩn mủ xanh Pseudomonas, tụ cầu hoặc ký sinh trùng Acanthamoeba bám dính và sinh sôi.

Bên cạnh đó, quy trình vệ sinh lỏng lẻo là tác nhân phổ biến hàng đầu. Việc dùng nước máy hoặc nước khoáng để tráng rửa thấu kính và khay đựng đưa nhiều mầm bệnh nguy hiểm vào mắt. Cặn lắng protein và lipid từ dịch mắt tích tụ trên bề mặt kính theo thời gian nếu không được làm sạch bằng dung dịch chuyên dụng sẽ kích hoạt phản ứng miễn dịch dị ứng, khiến kết mạc đỏ rực, ngứa rát và tăng tiết dịch nhầy.

Dấu hiệu cảnh báo mắt bị tổn thương cần tháo kính áp tròng ngay

Người dùng kính áp tròng cần đặc biệt cảnh giác với các biểu hiện bất thường trên mắt thay vì chủ quan chịu đựng. Triệu chứng sớm thường là cảm giác cộm xốn như có hạt cát bên trong mắt, lòng trắng đỏ ửng lan tỏa và chảy nước mắt liên tục. Mắt có thể trở nên nhạy cảm bất thường với ánh sáng, mi mắt sưng nề nhẹ và xuất hiện dịch ghèn màu trắng đục, vàng hoặc xanh tùy theo tác nhân gây viêm.

Nếu cơn đau nhức trở nên dữ dội, đau nhức sâu trong nhãn cầu kèm theo hiện tượng nhìn mờ hoặc xuất hiện đốm trắng đục trên tròng đen, đó có thể là dấu hiệu của viêm loét giác mạc cấp tính chứ không còn là viêm kết mạc đơn thuần. Khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện đỏ mắt hoặc kích ứng nào, hành động bắt buộc đầu tiên là phải tháo bỏ kính áp tròng ngay lập tức và tuyệt đối không cố gắng đeo lại cho đến khi mắt hồi phục hoàn toàn.

Những sai lầm phổ biến khi sử dụng và vệ sinh kính áp tròng

Nhiều người có thói quen đeo kính áp tròng đi ngủ hoặc chợp mắt buổi trưa mà không tháo ra. Đây là hành vi làm tăng nguy cơ nhiễm trùng giác mạc lên gấp nhiều lần do mắt bị kẹp trong môi trường yếm khí suốt giấc ngủ. Một thói quen nguy hại khác là đeo kính khi đi bơi, tắm bồn hoặc tắm vòi sen, nơi nguồn nước chứa đầy vi khuẩn và ký sinh trùng tự do dễ dàng bám dính vào chất liệu thấu kính.

Ngoài ra, việc lười thay khay đựng kính định kỳ, dùng lại dung dịch ngâm cũ hoặc đổ thêm nước ngâm mới vào nước cũ để tiết kiệm cũng khiến ổ vi khuẩn sinh sôi mạnh mẽ. Thao tác không rửa sạch tay bằng xà phòng trước khi chạm vào mắt, hoặc sử dụng móng tay nhọn để tháo kính, có thể gây trầy xước mô mắt mà người dùng không hề hay biết, tạo điều kiện thuận lợi cho phản ứng viêm bùng phát.

Nguyên tắc an toàn giúp phòng ngừa viêm kết mạc khi dùng thấu kính tiếp xúc

Để bảo vệ sức khỏe đôi mắt khi sử dụng kính áp tròng, việc tuân thủ nghiêm ngặt quy trình vô trùng là yêu cầu bắt buộc. Luôn rửa tay sạch bằng xà phòng diệt khuẩn và lau khô bằng khăn sạch không xơ sợi trước mỗi lần chạm vào kính hoặc mắt. Chỉ sử dụng dung dịch ngâm rửa thấu kính chuyên dụng còn hạn sử dụng, không bao giờ dùng nước muối tự pha hay nước sinh hoạt để làm sạch bất kỳ dụng cụ nào.

Khay đựng kính áp tròng cần được vệ sinh hàng ngày, để khô tự nhiên ở nơi thoáng khí và thay mới đều đặn sau mỗi một đến ba tháng. Người dùng cần tuân thủ đúng thời hạn sử dụng kính theo khuyến cáo của nhà sản xuất, tuyệt đối không dùng kính quá hạn hoặc đeo kính quá số giờ quy định trong ngày. Luôn chuẩn bị sẵn một cặp kính có gọng để mắt có khoảng thời gian nghỉ ngơi, phục hồi độ ẩm và trao đổi oxy tự nhiên.

Lưu ý an toàn

Khi mắt xuất hiện triệu chứng đau đỏ, người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh mạnh hoặc hoạt chất corticoid để tự điều trị tại nhà. Việc lạm dụng corticoid không có chỉ định y khoa có thể che giấu triệu chứng nhiễm nấm, làm vết loét lan rộng hoặc gây tăng nhãn áp nguy hiểm. Hãy mang theo cặp kính áp tròng cùng hộp ngâm đang dùng đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt để được hỗ trợ xác định chính xác nguyên nhân và có hướng can thiệp phù hợp.

Tóm tắt

Đeo kính áp tròng mang lại sự tự tin và tiện lợi trong sinh hoạt thường nhật, nhưng an toàn thị lực phải luôn được đặt lên hàng đầu. Xây dựng thói quen vệ sinh chuẩn y khoa, không lạm dụng thời gian đeo và chủ động lắng nghe phản ứng của cơ thể sẽ giúp bạn tận hưởng tiện ích của kính áp tròng mà vẫn giữ gìn đôi mắt sáng khỏe dài lâu.