Đau thốn gót chân là bệnh gì và nguyên nhân do đâu
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đau thốn gót chân là cảm giác đau nhói, buốt nhẹ hoặc căng tức ở phần dưới hoặc sau vùng gót. Triệu chứng này đặc biệt dễ xuất hiện vào buổi sáng khi vừa bước chân xuống giường hoặc sau khi đứng lâu, đi lại liên tục. Nhiều người gặp phải tình trạng đau nhói gót chân thường lo lắng không biết đây là dấu hiệu của bệnh lý gì và có nguy hiểm hay không.
Thực tế, đau thốn gót chân không phải là một bệnh lý độc lập mà là triệu chứng lâm sàng của nhiều vấn đề cơ xương khớp khác nhau. Các tình trạng phổ biến nhất bao gồm viêm cân gan chân, viêm gân Achilles, gai xương gót chân hoặc chấn thương mô mềm do quá tải vận động. Việc nhận biết sớm nguyên nhân giúp người bệnh điều chỉnh thói quen và tìm đến bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp kịp thời.
Đau thốn gót chân là gì?
Gót chân là cấu trúc chịu lực chính của toàn bộ cơ thể khi đứng và di chuyển. Cấu tạo vùng gót bao gồm xương gót, hệ thống cân gan chân, gân Achilles và các lớp đệm mỡ giúp giảm chấn động. Khi các thành phần này bị tổn thương, lặp đi lặp lại tổn thương nhỏ hoặc viêm nhiễm, tình trạng đau thốn sẽ xuất hiện. Tùy thuộc vào vị trí tổn thương ở mặt dưới gót hay phía sau gót, nguyên nhân gây đau có thể khác nhau. Đau thốn gót chân có thể diễn tiến từ mức độ nhẹ, thoáng qua đến mạn tính, làm cản trở đáng kể đến sinh hoạt hàng ngày và khả năng vận động. Việc nắm rõ các nguyên nhân thường gặp giúp người bệnh chủ động theo dõi sức khỏe và phòng tránh biến chứng.
Những nguyên nhân phổ biến gây ra đau thốn gót chân
Tình trạng đau thốn gót chân thường xuất phát từ một số bệnh lý cơ xương khớp quen thuộc. Nguyên nhân hàng đầu là viêm cân gan chân, xảy ra khi dải mô liên kết nối từ gót chân đến các ngón chân bị vi tổn thương và viêm nhiễm do áp lực kéo dãn liên tục. Tiếp theo là viêm gân Achilles, gây đau buốt ở phía sau gót chân, thường gặp ở những người vận động mạnh hoặc chạy nhảy nhiều. Bên cạnh đó, sự xuất hiện của gai xương gót chân – sự lắng đọng canxi ở mặt dưới xương gót – cũng có thể gây chèn ép mô xung quanh khi di chuyển. Ngoài ra, hội chứng đường hầm cổ chân hay tình trạng thoái hóa lớp đệm mỡ gót chân theo tuổi tác cũng là các yếu tố dẫn đến cảm giác đau nhói khó chịu tại vùng gót.
Các yếu tố làm tăng nguy cơ bị đau thốn gót chân
Cảm giác đau thốn gót chân có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng thường tập trung ở những nhóm đối tượng có các yếu tố nguy cơ cụ thể. Việc sử dụng giày dép không phù hợp, chẳng hạn như giày cao gót, giày có đế quá cứng hoặc thiếu sự hỗ trợ vòm chân, khiến áp lực phân bố không đều lên xương gót. Người có trọng lượng cơ thể dư thừa cũng tạo thêm gánh nặng cho hệ thống cân cơ vùng bàn chân. Ngoài ra, những người có cấu trúc bàn chân bẹt hoặc vòm chân quá cao, công việc đòi hỏi phải đứng liên tục trên nền cứng hoặc đột ngột tăng cường độ tập luyện thể thao mà không khởi động kỹ cũng rất dễ gặp phải tình trạng đau thốn gót chân.
Biện pháp hỗ trợ cải thiện và giảm đau thốn gót chân tại nhà
Đối với các trường hợp đau thốn gót chân nhẹ hoặc ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc tại nhà để giảm nhẹ bớt sự khó chịu. Dành thời gian nghỉ ngơi, hạn chế đi lại hoặc đứng lâu là bước quan trọng giúp các mô bị tổn thương có thời gian hồi phục. Chườm lạnh vùng gót chân từ 15 đến 20 phút mỗi lần có tác dụng giảm sưng và xoa dịu cảm giác đau buốt. Luyện tập các bài tập kéo giãn nhẹ nhàng cho cân gan chân và bắp chân cũng hỗ trợ tăng độ đàn hồi cho gân cơ. Bên cạnh đó, việc chuyển sang sử dụng giày thể thao êm ái, có lót giày hỗ trợ vòm chân sẽ giúp giảm đáng kể áp lực lên gót.
Thăm khám y khoa và quy trình theo dõi đau gót chân
Khi tình trạng đau thốn gót chân kéo dài nhiều tuần hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng đi lại, người bệnh cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp để được đánh giá đầy đủ. Bác sĩ sẽ tiến hành khám lâm sàng, kiểm tra các điểm đau và phạm vi vận động của cổ chân. Trong một số trường hợp, các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như chụp X-quang hoặc siêu âm mô mềm có thể được chỉ định nhằm phát hiện gai xương gót, tổn thương gân hoặc loại trừ các nguyên nhân khác. Dựa trên kết quả, bác sĩ sẽ đưa ra lộ trình theo dõi và can thiệp thích hợp như vật lý trị liệu, dùng nẹp chỉnh hình hoặc hướng dẫn chế độ vận động an toàn.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chung, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm hoặc tiêm thuốc vào vùng gót chân khi chưa có sự thăm khám của bác sĩ. Khi bị đau thốn gót chân kèm theo các triệu chứng cảnh báo như sưng nóng đỏ dữ dội, sốt, mất cảm giác hoặc hoàn toàn không thể đặt chân xuống đất, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.
Tóm tắt
Đau thốn gót chân là tín hiệu cho thấy hệ thống cân gân hoặc xương khớp vùng bàn chân đang gặp tổn thương do quá tải. Việc chủ động thay đổi thói quen sinh hoạt, lựa chọn giày dép phù hợp và thực hiện các bài tập phục hồi sẽ giúp cải thiện triệu chứng hiệu quả. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa khi tình trạng đau không thuyên giảm để được chẩn đoán chính xác.
Nguồn tham khảo
- Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy: Painful Plantar Heel, Plantar Fasciitis, and Calcaneal Spur: Etiology and Treatment
- Cureus: Comparison of Isolated Calcaneal Spur Excision and Plantar Fasciotomy in Addition to Spur Excision in Patients With Plantar Heel Pain Accompanied by Calcaneal Spur
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Đau thốn gót chân khi mới ngủ dậy là do đâu?
Tình trạng đau thốn gót chân vào buổi sáng thường là dấu hiệu điển hình của viêm cân gan chân. Sau một đêm nghỉ ngơi, dải cân bị co lại, việc đột ngột bước chân xuống đất khiến cân bị kéo dãn nhanh chóng và gây ra cảm giác đau nhói.
Gai xương gót chân có bắt buộc phải phẫu thuật không?
Hầu hết các trường hợp gai xương gót chân không cần phẫu thuật. Tình trạng này thường phản ứng tốt với điều trị bảo tồn như vật lý trị liệu, sử dụng lót giày chuyên dụng, nghỉ ngơi và tập các bài tập kéo giãn theo hướng dẫn của bác sĩ.
Có nên ngâm chân nước ấm khi bị đau thốn gót chân không?
Trong giai đoạn đau cấp tính hoặc có sưng viêm, nên ưu tiên chườm lạnh. Ngâm chân nước ấm thích hợp hơn trong giai đoạn mạn tính giúp thư giãn cơ và tăng cường lưu thông máu, tuy nhiên người bệnh nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế trước khi thực hiện.
Bị đau thốn gót chân nên chọn loại giày dép như thế nào?
Người bị đau gót chân nên chọn giày vừa vặn, đế mềm có độ đàn hồi tốt, có phần hỗ trợ vòm bàn chân và gót cao khoảng 2-3 cm. Tránh đi giày đi biển quá phẳng, giày cao gót hoặc đi chân đất trên nền nhà cứng.
Khi nào người bị đau gót chân cần đi khám bác sĩ ngay?
Người bệnh nên đi khám ngay nếu gót chân bị đau dữ dội, biến dạng, kèm sưng đỏ, sốt hoặc không thể chống chân xuống đất di chuyển. Đau kéo dài trên hai tuần mà không thuyên giảm cũng cần được bác sĩ chuyên khoa kiểm tra.
