Đau rát ngực có phải do trào ngược dạ dày thực quản không và cách phân biệt với bệnh tim mạch
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Triệu chứng đau rát ngực là hiện tượng phổ biến và thường khiến người bệnh băn khoăn về nguồn gốc tổn thương. Trên thực tế, cảm giác nóng rát hoặc đau nhói vùng ngực có thể xuất phát từ đường tiêu hóa như bệnh trào ngược dạ dày thực quản, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo các tình trạng tim mạch nguy hiểm. Cơ quan tiêu hóa và tim nằm gần nhau trong lồng ngực, cùng chia sẻ một số đường dẫn truyền thần kinh, do đó biểu hiện đau ngực rất dễ gây nhầm lẫn trong đời sống thường ngày.
Để giải đáp thắc mắc đau rát ngực có phải do GERD hay không, cần xem xét kĩ hoàn cảnh xuất hiện, tính chất cơn đau và các biểu hiện đi kèm. Việc phân biệt chính xác nguyên nhân có ý nghĩa vô cùng quan trọng, giúp người bệnh giải tỏa lo âu đối với các nguyên nhân lành tính, đồng thời tránh bỏ sót các tình huống cấp cứu tim mạch đòi hỏi can thiệp y tế nhanh chóng.
Đau rát ngực do trào ngược dạ dày là gì?
Đau rát ngực do bệnh trào ngược dạ dày thực quản xảy ra khi dịch vị chứa axit từ dạ dày trào ngược lên thực quản, gây kích ứng niêm mạc và tạo cảm giác nóng rát lan từ vùng trên dạ dày lên sau xương ức. Ngược lại, cơn đau ngực do nguyên nhân tim mạch, tiêu biểu như bệnh thiếu máu cơ tim hay nhồi máu cơ tim, thường liên quan đến tình trạng giảm lưu lượng máu nuôi cơ tim, biểu hiện bằng cảm giác đè nặng, thắt chặt hoặc đè ép ở trung tâm lồng ngực. Mặc dù hai cơ chế này hoàn toàn khác nhau, cảm giác khó chịu ở vùng ngực có thể có cường độ tương tự khiến người bệnh khó tự nhận biết nếu không qua kiểm tra y tế chuyên khoa.
Đặc điểm đau rát ngực do bệnh trào ngược dạ dày thực quản
Cơn đau rát ngực liên quan đến bệnh trào ngược dạ dày thực quản thường mang tính chất nóng rát rõ rệt ở vùng sau xương ức, kéo dài từ vùng thượng vị lan lên đến cổ họng. Tình trạng này có xu hướng xuất hiện hoặc trầm trọng hơn sau khi ăn no, đặc biệt là khi tiêu thụ thức ăn nhiều dầu mỡ, đồ chua cay, cà phê hoặc đồ uống có cồn. Ngoài ra, tư thế nằm ngửa hoặc cúi người về phía trước ngay sau bữa ăn cũng làm gia tăng áp lực lên cơ vòng thực quản dưới, khiến dịch axit trào ngược dễ dàng hơn và làm bùng phát cơn đau rát ngực. Đi kèm với cảm giác đau rát ngực, người bệnh GERD thường xuất hiện thêm các triệu chứng đường tiêu hóa điển hình như ợ chua, ợ nóng, trớ thức ăn, đắng miệng, cảm giác vướng nghẹn ở cổ họng hoặc ho kéo dài về đêm. Cơn đau do trào ngược có thể kéo dài từ vài phút đến vài giờ và thường thuyên giảm khi người bệnh uống nước ấm, sử dụng thuốc trung hòa axit dạ dày theo chỉ định hoặc thay đổi tư thế ngồi thẳng.
Biểu hiện đau ngực liên quan đến các bệnh lý tim mạch
Trái ngược với hiện tượng nóng rát do axit trào ngược, đau ngực do bệnh lý tim mạch thường được mô tả là cảm giác bóp nghẹt, đè nén, nặng trịch hoặc như có vật nặng đè lên giữa lồng ngực. Cơn đau thắt ngực do bệnh mạch vành thường xuất hiện khi người bệnh gắng sức thể lực, căng thẳng tâm lý bùng phát, hoặc khi gật đầu gặp lạnh, và có xu hướng đỡ hơn khi nghỉ ngơi. Hướng lan của cơn đau tim mạch rất đặc trưng, thường lan ra vai trái, cánh tay trái, cổ, hàm hoặc lan ra phía sau lưng. Các dấu hiệu đi kèm với đau ngực do tim mạch bao gồm vã mồ hôi lạnh, khó thở, vã mồ hôi trộm, chóng mặt, buồn nôn hoặc cảm giác kiệt sức đột ngột. Trong trường hợp nguy hiểm như nhồi máu cơ tim cấp tính, cơn đau ngực xuất hiện đột ngột, kéo dài trên 15 đến 20 phút, không giảm dù đã nghỉ ngơi hay dùng thuốc giãn mạch thông thường. Đây là tình trạng cấp cứu y tế bắt buộc phải được xử trí ngay lập tức tại các cơ sở y tế.
Phương pháp chẩn đoán phân biệt đau ngực tại cơ sở y tế
Do tính chất triệu chứng lâm sàng có thể chồng lấp, việc chẩn đoán phân biệt đau ngực do trào ngược dạ dày thực quản hay tim mạch không thể dựa hoàn toàn vào cảm nhận cá nhân. Khi thăm khám, bác sĩ chuyên khoa sẽ ưu tiên loại trừ các nguyên nhân tim mạch đe dọa tính mạng trước tiên. Các phương pháp cận lâm sàng cơ bản bao gồm điện tâm đồ để ghi nhận sóng điện tim, xét nghiệm men tim trong máu để phát hiện tổn thương cơ tim, siêu âm tim và chụp cắt lớp vi tính hoặc chụp mạch vành nếu có nghi ngờ hẹp tắc mạch máu. Sau khi đã loại trừ nguyên nhân tim mạch an toàn, việc chẩn đoán bệnh trào ngược dạ dày thực quản có thể được hỗ trợ bằng phương pháp nội soi dạ dày thực quản nhằm quan sát trực tiếp tổn thương viêm loét niêm mạc, đo pH thực quản 24 giờ hoặc đánh giá phản ứng cải thiện triệu chứng sau liệu trình điều trị thử nghiệm bằng thuốc ức chế tiết axit theo sự theo dõi của bác sĩ.
Thời điểm người bị đau ngực cần đến gặp bác sĩ ngay
Mọi trường hợp xuất hiện cơn đau ngực mới phát sinh hoặc có tính chất biến đổi đột ngột đều cần được đánh giá y khoa cẩn trọng. Người bệnh nên đến ngay cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu khi cơn đau ngực có cảm giác thắt nghẹt kéo dài trên vài phút, lan ra tay, cổ, hàm hoặc lưng. Đặc biệt, nếu cơn đau ngực đi kèm với các dấu hiệu nguy hiểm như khó thở dữ dội, vã mồ hôi lạnh, chóng mặt, ngất xỉu, mạch đập quá nhanh hoặc không đều, người bệnh tuyệt đối không được tự ý nằm nghỉ hay tự uống thuốc tại nhà. Ngay cả khi cơn đau rát ngực đã được nghi ngờ do trào ngược dạ dày thực quản, việc thăm khám định kỳ vẫn rất cần thiết để bác sĩ đánh giá mức độ viêm thực quản, điều chỉnh chế độ sinh hoạt và kê đơn điều trị phù hợp, tránh biến chứng mãn tính như hẹp thực quản hay thực quản Barrett.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục, không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Cơn đau ngực là một triệu chứng tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe nghiêm trọng. Người đọc tuyệt đối không tự ý chẩn đoán bệnh, không tự mua thuốc điều trị trào ngược hoặc thuốc tim mạch khi chưa được thăm khám. Nếu xuất hiện bất kỳ cảm giác đau ngực bất thường nào, cần đến ngay cơ sở y tế để được kiểm tra chính xác.
Tóm tắt
Đau rát ngực có thể là biểu hiện của bệnh trào ngược dạ dày thực quản lành tính nhưng cũng có thể là cảnh báo của bệnh lý tim mạch nguy hiểm. Nhận biết các đặc điểm khác biệt về tính chất cơn đau và triệu chứng đi kèm giúp người bệnh chủ động trong việc chăm sóc sức khỏe. Hãy luôn tham vấn ý kiến bác sĩ để nhận được sự chẩn đoán và hướng dẫn xử trí an toàn nhất.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Đau rát ngực do trào ngược dạ dày có lan ra sau lưng không?
Đau rát ngực do trào ngược dạ dày thực quản đôi khi có thể lan ra vùng giữa hai bả vai hoặc sau lưng do sự kích ứng các sợi thần kinh thực quản. Tuy nhiên, nếu đau lan lưng kèm cảm giác thắt nghẹt hay khó thở, cần đi khám ngay để loại trừ bệnh tim mạch.
Tại sao trào ngược dạ dày lại gây đau rát ngực giống bệnh tim?
Thực quản và tim nằm gần nhau trong lồng ngực và chia sẻ cùng một số đường dẫn truyền thần kinh lên brain. Khi axit dạ dày kích ứng niêm mạc thực quản, tín hiệu đau truyền về não có thể gây ra cảm giác đau rát vùng ngực rất giống với cơn đau thắt ngực do thiếu máu cơ tim.
Uống nước ấm có giúp giảm đau rát ngực do trào ngược không?
Uống một vài ngụm nước ấm có thể giúp làm trôi lượng axit dư thừa đang bám trên niêm mạc thực quản, từ đó giảm nhẹ tạm thời cảm giác đau rát ngực do trào ngược. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp hỗ trợ tạm thời và không thay thế được việc điều trị y khoa.
Làm thế nào để biết cơn đau ngực không phải do thắt ngực cơ tim?
Cơn đau do trào ngược thường mang tính chất nóng rát, liên quan đến bữa ăn, tư thế nằm và đỡ khi dùng thuốc trung hòa axit. Ngược lại, đau do tim thường thắt nghẹt, lan ra tay trái hay cổ và tăng khi gắng sức. Cách duy nhất để khẳng định an toàn là kiểm tra y tế.
Đau rát ngực kéo dài bao lâu thì nên đi khám bác sĩ?
Cần đi khám ngay lập tức nếu cơn đau ngực xuất hiện đột ngột, kéo dài trên vài phút hoặc đi kèm khó thở, vã mồ hôi. Với cơn đau rát nghi do trào ngược tái phát nhiều lần, người bệnh cũng nên đi khám chuyên khoa tiêu hóa sớm để được đánh giá và điều trị đúng cách.
