Đau mắt hột có tự khỏi không và những điều cần biết để bảo vệ thị lực
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều người thường băn khoăn đau mắt hột có tự khỏi không khi nhận thấy các dấu hiệu cộm xốn, ngứa rát mắt có lúc tự thuyên giảm đôi chút. Tuy nhiên, theo các chuyên gia nhãn khoa, đau mắt hột là bệnh nhiễm trùng mạn tính do vi khuẩn gây ra và hoàn toàn không thể tự khỏi nếu không có sự can thiệp y tế đúng cách.
Việc chủ quan không thăm khám hoặc tự ý chữa trị tại nhà có thể khiến mầm bệnh âm thầm tiến triển, dẫn đến sẹo giác mạc, lông quặm và suy giảm thị lực không thể phục hồi. Hiểu rõ bản chất bệnh lý là bước quan trọng để bạn chăm sóc và bảo vệ đôi mắt kịp thời.
Đau mắt hột có tự khỏi không là gì?
Đau mắt hột là một dạng viêm kết mạc và giác mạc lây truyền do vi khuẩn Chlamydia trachomatis gây ra. Bệnh đặc trưng bởi sự xuất hiện của các hột viêm nhỏ li ti nổi cộm trên bề mặt kết mạc mi mắt, đặc biệt là ở sụn mi trên. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa có thể phòng ngừa được trên thế giới theo Tổ chức Y tế Thế giới. Triệu chứng ban đầu của bệnh thường biểu hiện qua cảm giác cộm xốn như có cát trong mắt, ngứa ngáy, đỏ mắt, chảy nhiều nước mắt và tiết ghèn dính. Do triệu chứng giai đoạn sớm có thể mơ hồ và dễ nhầm lẫn với các dạng đau mắt đỏ thông thường, nhiều người bệnh có tâm lý chờ đợi bệnh tự khỏi, vô tình tạo điều kiện cho vi khuẩn tiếp tục nhân lên và gây tổn thương sâu hơn vào cấu trúc mắt.
Lý do bệnh đau mắt hột không thể tự khỏi nếu không điều trị y khoa
Bản chất của bệnh đau mắt hột là tình trạng viêm kết mạc và giác mạc mạn tính do vi khuẩn Chlamydia trachomatis gây ra. Khi vi khuẩn xâm nhập vào mô mắt, chúng cư trú và phát triển bên trong các tế bào biểu mô, kích thích hình thành các hạt lympho viêm ở kết mạc sụn mi trên. Khác với những dạng viêm kết mạc thông thường do kích ứng bụi bẩn, hệ miễn dịch tự nhiên của con người không đủ khả năng tự loại bỏ hoàn toàn chủng vi khuẩn này nếu không có sự hỗ trợ của thuốc kháng sinh đặc hiệu. Do đó, đau mắt hột không thể tự khỏi theo thời gian. Mặc dù ở giai đoạn đầu, các triệu chứng như ngứa mắt hay chảy nước mắt có thể tạm thời lắng xuống, nhưng mầm bệnh vẫn âm thầm tiến triển bên dưới kết mạc mi mắt. Tình trạng nhiễm trùng mạn tính kéo dài mà không được xử trí sẽ dần tạo nên các vết sẹo xơ nguy hiểm.
Nguy cơ biến chứng và suy giảm thị lực khi để bệnh kéo dài
Khi bệnh đau mắt hột không được phát hiện và can thiệp kịp thời, quá trình viêm nhiễm mạn tính tái diễn sẽ dẫn đến xơ hóa kết mạc mi mắt. Vết sẹo co kéo làm bờ mi mắt bị lộn vào trong, gây ra tình trạng lông quặm. Lông xiêu lông quặm quẹt liên tục vào bề mặt giác mạc mỗi khi chớp mắt, gây trầy xước, loét giác mạc và bội nhiễm vi khuẩn thứ phát. Nếu tổn thương giác mạc kéo dài, mô sẹo đục sẽ hình thành vĩnh viễn trên tròng đen, cản trở ánh sáng đi vào mắt và dẫn đến suy giảm thị lực nghiêm trọng, thậm chí mù lòa không thể phục hồi. Ngoài ra, bệnh nhân còn có nguy cơ bị khô mắt nặng do các tuyến chế tiết nước mắt bị teo xơ, làm giảm chất lượng cuộc sống lâu dài.
Nguyên tắc theo dõi và xử trí bệnh đau mắt hột chuẩn y khoa
Phương pháp xử trí bệnh đau mắt hột cần có sự chỉ định và theo dõi sát sao từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Tùy thuộc vào mức độ viêm và giai đoạn tiến triển của bệnh, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ dùng thuốc kháng sinh phù hợp, có thể kết hợp giữa thuốc bôi nhỏ mắt tại chỗ và thuốc uống tác dụng toàn thân nhằm diệt trừ vi khuẩn Chlamydia trachomatis. Đối với các trường hợp bệnh đã chuyển sang giai đoạn biến chứng có sẹo co kéo mi gây lông quặm, việc điều trị bằng thuốc sẽ không còn giải quyết được triệt để vấn đề cơ học. Lúc này, người bệnh cần được phẫu thuật chỉnh hình mi mắt để đưa hàng lông mi về đúng vị trí tự nhiên, ngăn ngừa lông mi tiếp tục cọ xát gây thủng hoặc sẹo giác mạc.
Biện pháp phòng ngừa lây lan và tái nhiễm đau mắt hột trong cộng đồng
Bên cạnh việc tuân thủ chỉ định điều trị y tế, các biện pháp vệ sinh môi trường và chăm sóc cá nhân đóng vai trò quyết định trong việc ngăn ngừa tái nhiễm đau mắt hột. Mọi người cần tạo thói quen rửa mặt thường xuyên bằng nước sạch, sử dụng khăn mặt riêng biệt và phơi khăn dưới ánh nắng mặt trời khô ráo. Tránh đưa tay dụi mắt chưa qua sát khuẩn để không làm tổn thương niêm mạc và đưa mầm bệnh vào mắt. Cần giữ gìn vệ sinh nơi ở, tiêu diệt ruồi nhặng vì ruồi là trung gian truyền mầm vi khuẩn từ người bệnh sang người lành. Trong gia đình hoặc tập thể có người mắc bệnh, các thành viên khác nên được kiểm tra mắt định kỳ để kịp thời phát hiện mầm bệnh ngay từ giai đoạn sớm.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hay áp dụng các mẹo dân gian như xông lá, đắp lá vào mắt vì có thể gây bỏng giác mạc, bội nhiễm nặng và dẫn đến mù lòa. Khi có dấu hiệu bất thường ở mắt, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được thăm khám.
Tóm tắt
Bệnh đau mắt hột không thể tự khỏi nếu không có sự can thiệp y tế đúng lúc và thích hợp. Việc chủ động thăm khám chuyên khoa mắt khi phát hiện các biểu hiện bất thường sẽ giúp bảo vệ thị lực lâu dài. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý chữa trị tại nhà nhằm tránh những biến chứng nguy hiểm cho đôi mắt.
Nguồn tham khảo
- Tanzania Journal of Health Research: Trachoma and ocular Chlamydia trachomatis rates in children in trachoma–endemic communities enrolled for at least three years in the Tanzania National Trachoma Control Programme
- PLoS Neglected Tropical Diseases: Trachoma: Protective and Pathogenic Ocular Immune Responses to Chlamydia trachomatis
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Rửa mắt bằng nước muối sinh lý có chữa khỏi đau mắt hột không?
Việc sử dụng nước muối sinh lý chỉ hỗ trợ rửa trôi ghèn mắt và làm sạch bụi bẩn bên ngoài, hoàn toàn không có khả năng tiêu diệt vi khuẩn Chlamydia trachomatis gây bệnh đau mắt hột.
Đau mắt hột sau khi điều trị xong có bị tái phát lại không?
Bệnh hoàn toàn có thể tái nhiễm nhiều lần nếu tiếp xúc lại với nguồn lây hoặc sống trong môi trường vệ sinh kém, do cơ thể không tạo ra miễn dịch bền vững suốt đời sau khi khỏi.
Bệnh đau mắt hột lây truyền qua những con đường nào?
Bệnh lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp dịch tiết mắt mũi của người mang mầm bệnh hoặc gián tiếp qua khăn mặt, gối, nguồn nước ô nhiễm và côn trùng trung gian truyền bệnh như ruồi.
Những ai là đối tượng dễ mắc bệnh đau mắt hột nhất?
Trẻ nhỏ và người lớn sống trong điều kiện thiếu nước sạch, thói quen dùng chung đồ dùng cá nhân hoặc môi trường nhiều khói bụi là những đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao nhất.
Khi nào người bệnh cần đi khám chuyên khoa mắt ngay lập tức?
Người bệnh cần đến bệnh viện khám ngay khi mắt cộm xốn kéo dài, đỏ mắt, chảy nhiều nước mắt, nhạy cảm với ánh sáng hoặc cảm giác có lông mi quặm cọ xát vào giác mạc.
