Đau mắt đỏ do virus và những lưu ý quan trọng để phục hồi

Đau mắt đỏ do virus là gì?

Đau mắt đỏ do virus là tình trạng viêm lớp màng trong suốt bao phủ lòng trắng của nhãn cầu và mặt trong mi mắt, thường xuất hiện rải rác quanh năm và dễ tạo thành các đợt dịch lớn vào giai đoạn giao mùa. Tác nhân phổ biến nhất gây ra tình trạng này là các chủng Adenovirus, bên cạnh Enterovirus hoặc virus Coxsackie. Bệnh đặc trưng bởi sự xuất hiện đột ngột của các triệu chứng như đỏ mắt, phù mi, tiết nhiều dịch trong hoặc nhầy dính, kèm theo cảm giác ngứa cộm, nhạy cảm với ánh sáng và đôi khi nổi hạch nhỏ trước tai gây đau nhẹ khi chạm vào. Do virus có khả năng tồn tại bền vững ngoài môi trường tự nhiên, khả năng lây truyền trực tiếp và gián tiếp rất cao, đòi hỏi người bệnh phải có các biện pháp can thiệp và chăm sóc đúng mực ngay từ giai đoạn đầu.

Con đường lây truyền và nguyên tắc cách ly phòng dịch

Đau mắt đỏ do virus chủ yếu do các chủng Adenovirus gây ra, có đặc tính lây lan cực kỳ nhanh chóng qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc dịch tiết. Con đường lây phổ biến nhất là bàn tay chạm vào dịch tiết ở mắt người bệnh rồi dụi lên mắt mình, hoặc dùng chung các vật dụng cá nhân như khăn mặt, gối, kính mắt và chậu rửa mặt. Bên cạnh đó, các hạt dịch bắn li ti khi người bệnh ho, hắt hơi cũng có thể phát tán mầm bệnh trong không gian kín hoặc nơi tập trung đông người.

Do đó, nguyên tắc quan trọng hàng đầu trong kiểm soát bệnh là cách ly đồ dùng cá nhân tuyệt đối. Mỗi người trong gia đình cần có khăn mặt, khăn tắm, gối và cốc chén riêng biệt. Người bệnh nên chủ động đeo khẩu trang y tế khi tiếp xúc gần với người khác, hạn chế đến những nơi đông người như trường học, công sở hay hồ bơi trong giai đoạn bệnh đang phát triển mạnh để ngăn chặn bùng phát thành ổ dịch.

Vệ sinh tay và khử khuẩn bề mặt tiếp xúc

Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy hoặc sử dụng dung dịch sát khuẩn tay nhanh là biện pháp hiệu quả nhất để cắt đứt chuỗi lây truyền. Thói quen đưa tay lên dụi mắt là nguyên nhân chính khiến bệnh lây từ mắt này sang mắt kia hoặc lây cho người xung quanh, đồng thời dễ làm tổn thương lớp biểu mô giác mạc nhạy cảm.

Bên cạnh việc sát khuẩn tay, các bề mặt tiếp xúc thường xuyên như tay nắm cửa, bàn phím máy tính, điện thoại di động và điều khiển tivi cần được lau chùi định kỳ bằng cồn hoặc dung dịch khử trùng phù hợp. Việc nâng cao ý thức vệ sinh bề mặt sẽ giảm thiểu tối đa nguy cơ mầm bệnh tồn tại âm thầm trong môi trường sống và nơi làm việc.

Làm sạch mắt đúng cách bằng nước muối sinh lý vô trùng

Biện pháp chăm sóc tại chỗ an toàn nhất cho người bị đau mắt đỏ do virus là vệ sinh mắt bằng dung dịch nước muối sinh lý natri clorid 0,9%. Nước muối sinh lý giúp làm mềm rỉ mắt, rửa trôi bớt dịch tiết chứa mầm bệnh và làm dịu cảm giác cộm xốn. Khi vệ sinh, nên dùng gạc y tế vô trùng hoặc bông gòn sạch lau nhẹ từ góc trong khóe mắt ra đuôi mắt, sau đó vứt bỏ gạc ngay và không dùng chung một miếng gạc cho cả hai mắt.

Cần lưu ý không để đầu lọ thuốc nhỏ mắt hoặc lọ nước muối chạm trực tiếp vào lông mi, mí mắt hoặc dịch tiết của mắt nhằm tránh làm nhiễm bẩn toàn bộ lọ dung dịch. Mỗi người cần dùng một lọ nước muối sinh lý riêng biệt, tuyệt đối không dùng chung thuốc nhỏ mắt với người khác ngay cả khi các thành viên trong gia đình cùng mắc bệnh.

Cẩn trọng với việc tự ý dùng thuốc và mẹo dân gian

Một sai lầm rất phổ biến là tự ý tìm mua các loại thuốc nhỏ mắt phối hợp kháng sinh và corticoid khi thấy mắt sưng đỏ nhiều. Đau mắt đỏ do virus không đáp ứng với thuốc kháng sinh thông thường, và việc dùng kháng sinh chỉ được cân nhắc khi có dấu hiệu bội nhiễm vi khuẩn dưới sự chỉ định rõ ràng của bác sĩ chuyên khoa mắt.

Đặc biệt, việc tự ý dùng các chế phẩm chứa corticoid có thể ức chế miễn dịch tại chỗ, tạo điều kiện cho virus bùng phát mạnh hơn, làm vết loét lan rộng hoặc gây tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể. Ngoài ra, các phương pháp dân gian truyền miệng như đắp lá trầu không, xông lá hay nhỏ sữa mẹ vào mắt đều tiềm ẩn nguy cơ gây bỏng giác mạc, kích ứng nặng nề và nhiễm thêm nấm hoặc vi khuẩn nguy hiểm. Người bệnh chỉ nên sử dụng các sản phẩm hỗ trợ làm dịu mắt đơn thuần và tuân thủ hướng dẫn y khoa.

Chế độ nghỉ ngơi và dinh dưỡng tăng cường miễn dịch

Để hỗ trợ cơ thể sản sinh kháng thể ức chế sự nhân lên của virus, chế độ dinh dưỡng và nghỉ ngơi đóng vai trò vô cùng thiết yếu. Người bệnh cần ngủ đủ giấc, tránh thức khuya và hạn chế tối đa việc sử dụng màn hình điện thoại, máy tính, tivi trong giai đoạn mắt đang viêm đỏ nhằm giảm bớt sự điều tiết và kích thích từ ánh sáng xanh.

Về chế độ ăn uống, nên tăng cường bổ sung thực phẩm giàu vitamin A, vitamin C, vitamin E và kẽm như các loại rau có màu xanh thẫm, cà rốt, ớt chuông, trái cây họ cam quýt để củng cố sức đề kháng cho niêm mạc mắt. Đồng thời, cần uống đủ nước mỗi ngày, hạn chế các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá và tránh tiếp xúc trực tiếp với khói bụi, hóa chất độc hại bằng cách đeo kính bảo vệ mắt khi ra ngoài.

Dấu hiệu cảnh báo cần thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt

Mặc dù đa số các trường hợp đau mắt đỏ do virus đều tự khỏi mà không để lại di chứng, một số trường hợp có thể tiến triển nặng tạo màng giả (giả mạc) hoặc viêm giác mạc đốm gây giảm thị lực kéo dài. Người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được bác sĩ thăm khám bằng máy sinh hiển vi nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.

Các dấu hiệu cảnh báo bao gồm tình trạng đau nhức sâu trong mắt dữ dội, mắt nhìn mờ rõ rệt, thị lực giảm sút, cảm giác chói mắt sợ ánh sáng gay gắt, chảy nhiều mủ vàng xanh hoặc mắt không có dấu hiệu thuyên giảm sau một tuần chăm sóc. Bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ kiểm tra cẩn thận tình trạng giác mạc, tiến hành bóc giả mạc nếu có và kê đơn điều trị chuyên biệt phù hợp để ngăn ngừa tổn thương thị giác vĩnh viễn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức chăm sóc sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt có chứa hoạt chất kháng sinh hoặc corticoid, không đắp lá hay áp dụng các mẹo truyền miệng vào mắt. Khi mắt có dấu hiệu đau nhức nhiều, nhìn mờ hoặc không đỡ sau nhiều ngày, cần đến khám tại cơ sở y tế chuyên khoa mắt uy tín.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ do virus là bệnh lý nhãn khoa lành tính nhưng lây lan rất nhanh và tiềm ẩn nguy cơ để lại di chứng thị lực nếu chăm sóc sai cách. Việc chủ động giữ gìn vệ sinh mắt, cách ly nguồn lây và thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt khi xuất hiện biểu hiện bất thường sẽ giúp bảo vệ đôi mắt khỏe mạnh và phục hồi thị giác an toàn.