Đau mắt đỏ và nổi hạch ở tai: Nguyên nhân và cách phòng tránh biến chứng

Đau mắt đỏ và nổi hạch ở tai là gì?

Đau mắt đỏ là thuật ngữ dân gian dùng để chỉ tình trạng viêm kết mạc, xảy ra khi lớp màng trong suốt bao bọc lòng trắng của nhãn cầu và mặt trong mi mắt bị sưng viêm. Khi mầm bệnh xâm nhập và gây tổn thương niêm mạc mắt, hệ bạch huyết lân cận sẽ lập tức tiếp nhận các tín hiệu miễn dịch. Trong đó, các hạch bạch huyết nằm ở ngay trước nắp tai hoặc góc hàm dưới sẽ sưng to và trở nên nhạy cảm hơn bình thường.

Hiện tượng đau mắt đỏ kèm nổi hạch ở tai cho thấy cơ thể đang phải chống đỡ với phản ứng viêm có mức độ lây lan và hoạt lực cao hơn thông thường. Tình trạng này rất hay gặp trong các đợt dịch viêm kết mạc do virus, đòi hỏi người bệnh phải theo dõi sát sao tiến triển của mắt để kịp thời phát hiện các tổn thương sâu tại giác mạc.

Cơ chế dẫn đến phản ứng nổi hạch ở tai khi bị đau mắt đỏ

Hạch trước tai là một phần của hệ thống bạch huyết vùng đầu mặt, chịu trách nhiệm lọc và bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây viêm nhiễm ở nửa trên khuôn mặt, bao gồm cả kết mạc mắt và mi mắt. Khi mắt bị tấn công bởi virus hoặc vi khuẩn, các tế bào miễn dịch trong hạch bạch huyết sẽ tăng cường hoạt động để ngăn chặn mầm bệnh lan rộng, dẫn đến hiện tượng sưng to và đau khi chạm vào.

Tác nhân phổ biến nhất gây ra tình trạng đau mắt đỏ kèm nổi hạch trước tai là Adenovirus, thủ phạm chính của bệnh viêm kết mạc họng hạch và viêm kết giác mạc dịch tễ. Ngoài ra, một số vi khuẩn như lậu cầu, vi khuẩn mủ hoặc các chủng vi sinh vật khác cũng có thể kích hoạt phản ứng hạch, tạo nên cảm giác căng tức khó chịu ở vùng mang tai của người bệnh.

Các biểu hiện thường gặp khi đau mắt đỏ xuất hiện cùng hạch trước tai

Tình trạng viêm kết mạc kết hợp nổi hạch thường biểu hiện rầm rộ hơn so với viêm kết mạc thông thường. Người bệnh thường cảm thấy cộm xốn, mắt đỏ rực, chảy nhiều nước mắt và có gỉ mắt dính chặt mi vào buổi sáng khi ngủ dậy. Tại vị trí ngay phía trước nắp tai hoặc góc hàm, xuất hiện một hoặc vài cục hạch nhỏ tròn, di động, ấn vào thấy đau tức nhẹ đến vừa.

Bên cạnh tổn thương tại mắt, người bệnh có thể gặp các triệu chứng toàn thân đi kèm như sốt nhẹ, mệt mỏi, đau họng, nghẹt mũi hoặc nổi hạch dưới hàm. Đôi khi mi mắt sưng phù nề nhiều khiến việc mở mắt gặp khó khăn, gây tâm lý hoang mang và cản trở sinh hoạt hàng ngày.

Những nguy cơ và biến chứng nguy hiểm cần cảnh giác

Nếu không được theo dõi và xử trí đúng cách, viêm kết mạc có phản ứng hạch có thể dẫn đến nhiều biến chứng ảnh hưởng xấu đến chức năng thị giác. Nguy cơ thường gặp nhất là viêm giác mạc đốm dưới biểu mô, khiến người bệnh bị nhìn mờ kéo dài, chói mắt và sợ ánh sáng ngay cả khi mắt đã hết đỏ.

Một biến chứng nguy hiểm khác là sự hình thành màng giả (giả mạc) ở mặt trong của kết mạc mi mắt. Lớp màng này ngăn cản thuốc thẩm thấu, gây cọ xát trực tiếp vào bề mặt lòng đen (giác mạc), làm tăng nguy cơ trợt loét giác mạc và bội nhiễm vi khuẩn thứ phát. Trong những trường hợp nặng không được kiểm soát kịp thời, sẹo giác mạc có thể tồn tại vĩnh viễn và làm suy giảm thị lực nghiêm trọng.

Hướng dẫn chăm sóc và ngăn ngừa lây lan tại gia đình

Việc chăm sóc mắt đúng cách đóng vai trò then chốt trong việc giảm nhẹ cảm giác khó chịu và phòng ngừa lây nhiễm chéo. Người bệnh nên sử dụng nước muối sinh lý natri clorid 0,9% để vệ sinh mắt nhiều lần trong ngày, dùng gạc y tế sạch lau nhẹ nhàng từ trong khóe mắt ra ngoài và chỉ dùng một lần rồi vứt bỏ.

Người bệnh tuyệt đối không dùng chung khăn mặt, chậu rửa, kính mắt hoặc gối nằm với người khác. Cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt là trước và sau khi chạm vào vùng mắt. Việc cách ly tương đối và hạn chế tiếp xúc gần nơi đông người sẽ giúp ngăn chặn nguy cơ bùng phát dịch đau mắt đỏ trong cộng đồng.

Thời điểm cần đến cơ sở y tế chuyên khoa thăm khám

Mặc dù phần lớn các trường hợp đau mắt đỏ do virus có thể tự giới hạn, người bệnh không nên chủ quan khi đã có phản ứng sưng đau hạch. Cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được bác sĩ thăm khám bằng máy sinh hiển vi nếu xuất hiện các dấu hiệu như thị lực suy giảm, mắt nhìn mờ như có màn sương, đau nhức sâu bên trong hốc mắt, hoặc mắt chảy nhiều mủ đặc màu vàng xanh.

Bác sĩ chuyên khoa sẽ đánh giá mức độ tổn thương bề mặt nhãn cầu, kiểm tra xem có sự xuất hiện của giả mạc hay tổn thương giác mạc hay không. Từ đó, phác đồ can thiệp phù hợp như bóc tách giả mạc hoặc sử dụng các nhóm thuốc kiểm soát viêm an toàn sẽ được chỉ định chính xác, giúp người bệnh hồi phục nhanh chóng và ngăn ngừa di chứng.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt có chứa hoạt chất corticoid hoặc kháng sinh phổ rộng khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt. Việc lạm dụng corticoid có thể làm giảm khả năng miễn dịch tại chỗ, tạo điều kiện cho virus bùng phát mạnh hơn, làm mỏng giác mạc và tăng nguy cơ loét giác mạc khó hồi phục. Không đắp lá cây, xông hơi bằng các loại thảo dược không rõ nguồn gốc vào mắt vì rất dễ gây bỏng niêm mạc và bội nhiễm vi khuẩn. Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán và điều trị của nhân viên y tế.

Tóm tắt

Hiện tượng đau mắt đỏ kèm nổi hạch ở tai là dấu hiệu cảnh báo tình trạng viêm kết mạc có phản ứng miễn dịch rõ rệt hoặc nguy cơ nhiễm trùng lan tỏa. Việc nhận biết sớm các bất thường tại mắt, không tự ý dùng thuốc nhỏ chứa corticoid và tuân thủ thăm khám tại cơ sở y tế chuyên khoa mắt là yếu tố then chốt giúp bảo vệ thị lực cũng như phòng tránh các biến chứng nguy hiểm.