Giải đáp thắc mắc đau mắt đỏ uống kháng sinh gì và xử trí đúng cách

Đau mắt đỏ uống kháng sinh gì là gì?

Đau mắt đỏ hay viêm kết mạc là tình trạng viêm lớp màng trong suốt bao phủ lòng trắng của nhãn cầu và mặt trong mí mắt. Bệnh có thể do ba nhóm nguyên nhân chính gây ra: virus, vi khuẩn và các tác nhân dị ứng hoặc kích ứng môi trường.

Thống kê dịch tễ cho thấy đa số các ca đau mắt đỏ lây lan nhanh trong cộng đồng là do virus gây nên. Kháng sinh là nhóm thuốc có tác dụng tiêu diệt hoặc kìm hãm vi khuẩn, không có hiệu quả trên virus hay phản ứng dị ứng. Do đó, việc tự ý xác định đơn thuốc uống kháng sinh ngay khi mắt bắt đầu đỏ là một quan niệm sai lầm, có thể gây hại cho sức khỏe mà không giải quyết được gốc rễ của bệnh.

Vì sao kháng sinh không có tác dụng với phần lớn trường hợp đau mắt đỏ

Kháng sinh chỉ tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển của vi khuẩn, hoàn toàn không có hiệu lực đối với virus hoặc các phản ứng dị ứng. Trong khi đó, phần lớn các vụ dịch đau mắt đỏ trong cộng đồng bắt nguồn từ adenovirus hoặc các chủng virus đường hô hấp khác.

Do cơ chế tác động đặc hiệu lên thành tế bào hoặc quá trình sinh tổng hợp của vi khuẩn, việc dùng kháng sinh cho trường hợp viêm kết mạc do virus là không cần thiết. Thói quen uống kháng sinh bao vây để phòng ngừa bội nhiễm thường không mang lại lợi ích lâm sàng rõ ràng, ngược lại còn làm xáo trộn hệ vi sinh vật bình thường trong cơ thể và gây lãng phí điều trị.

Những trường hợp đau mắt đỏ cần sử dụng kháng sinh đường uống

Bác sĩ chuyên khoa mắt chỉ kê đơn kháng sinh đường uống trong những tình huống có nhiễm trùng vi khuẩn nặng, bệnh cảnh phức tạp hoặc có nguy cơ lan rộng. Điển hình là viêm kết mạc do lậu cầu (Neisseria gonorrhoeae) hoặc vi khuẩn Chlamydia trachomatis, khi mầm bệnh có khả năng xâm nhập sâu và đe dọa tổn thương giác mạc nhanh chóng.

Ngoài ra, kháng sinh toàn thân cũng có thể được cân nhắc khi tình trạng viêm nhiễm từ kết mạc lan sang các tổ chức lân cận như viêm mô tế bào quanh hốc mắt, hoặc trên những bệnh nhân suy giảm miễn dịch nặng. Việc lựa chọn nhóm kháng sinh nào, phác đồ cụ thể ra sao phải dựa trên thăm khám trực tiếp và đánh giá chuyên môn của bác sĩ.

Tác hại của việc tự ý uống kháng sinh khi chưa có chỉ định

Tự ý mua và sử dụng kháng sinh đường uống khi bị đau mắt đỏ tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sức khỏe tổng thể. Người bệnh có thể gặp các phản ứng dị ứng từ nhẹ như nổi mề đay, ngứa ngáy đến nặng như sốc phản vệ hoặc hội chứng phát ban nhiễm độc nguy hiểm.

Bên cạnh đó, kháng sinh toàn thân thường gây rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy do mất cân bằng hệ vi khuẩn ruột và làm tăng gánh nặng chuyển hóa lên gan và thận. Hậu quả lâu dài và đáng lo ngại nhất của việc lạm dụng kháng sinh là gia tăng tình trạng kháng kháng sinh trong cộng đồng, khiến các đợt nhiễm khuẩn thực sự trong tương lai trở nên khó điều trị hơn rất nhiều.

Hướng chăm sóc và xử trí đúng cách khi mắt bị đỏ cộm

Khi bị đau mắt đỏ, mục tiêu chăm sóc ban đầu là giữ vệ sinh và làm dịu các triệu chứng khó chịu tại chỗ. Người bệnh nên sử dụng nước muối sinh lý đẳng trương loại nhỏ mắt chuyên dụng để rửa sạch rỉ mắt và dịch tiết nhiều lần trong ngày, dùng gạc y tế riêng biệt cho từng mắt để tránh lây nhiễm chéo.

Nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế nhìn màn hình điện tử và đeo kính bảo vệ mắt khi ra ngoài giúp mắt bớt kích thích. Người bệnh tuyệt đối không đắp lá dại, không xông tinh dầu nóng vào mắt và không tự ý sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt phối hợp chứa corticoid khi chưa có sự kiểm tra tổn thương bề mặt giác mạc từ nhân viên y tế.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức, không thay thế cho việc chẩn đoán hay đơn thuốc từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự mua kháng sinh uống hoặc thuốc nhỏ mắt chứa hoạt chất mạnh khi chưa được khám chuyên khoa mắt. Nếu xuất hiện dấu hiệu nhìn mờ, đau nhức sâu trong mắt hoặc chảy mủ đặc, cần đến ngay cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ là tình trạng thường gặp nhưng không thể dùng chung một loại thuốc cho mọi người bệnh. Người bệnh không nên tự ý tìm mua kháng sinh uống khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Việc thăm khám sớm, dùng đúng thuốc và thực hiện tốt vệ sinh mắt là chìa khóa giúp bảo vệ thị lực an toàn.