Đau mắt đỏ: Biểu hiện thường gặp và biện pháp phòng ngừa lây lan

Đau mắt đỏ là gì?

Đau mắt đỏ trong y khoa được định nghĩa là tình trạng viêm lớp màng trong suốt bao phủ bề mặt tròng trắng của nhãn cầu và mặt trong của mi mắt, còn gọi là viêm kết mạc. Lớp màng này chứa nhiều mạch máu nhỏ li ti; khi bị kích ứng hoặc tấn công bởi các tác nhân gây viêm, các mạch máu sẽ sưng phồng và sung huyết, làm cho lòng trắng của mắt chuyển sang màu đỏ hoặc hồng.

Căn nguyên gây ra đau mắt đỏ rất đa dạng, trong đó phổ biến nhất là do virus thuộc nhóm Adenovirus, Enterovirus hoặc các vi khuẩn như phế cầu, tụ cầu gây nên. Bệnh cũng có thể xuất phát từ phản ứng dị ứng với phấn hoa, lông thú nuôi, bụi mạt hoặc do kích thích bởi hóa chất, khói bụi và clo trong nước bể bơi. Tùy thuộc vào từng nguyên nhân cụ thể, mức độ tiến triển và khả năng lây lan của bệnh sẽ có sự khác biệt, đòi hỏi phương pháp chăm sóc và theo dõi phù hợp để bảo vệ an toàn cho đôi mắt.

Biểu hiện thường gặp giúp phát hiện sớm đau mắt đỏ

Đau mắt đỏ thường khởi phát đột ngột ở một bên mắt, sau đó nhanh chóng lan sang mắt còn lại sau vài ngày. Biểu hiện rõ ràng nhất là lòng trắng của mắt chuyển sang màu hồng nhạt hoặc đỏ đậm do các mạch máu tại kết mạc bị giãn nở. Người mắc bệnh thường có cảm giác cộm xốn liên tục như có hạt cát nằm trong mi mắt, kèm theo tình trạng ngứa ngáy, cay mắt và chảy nước mắt sống nhiều hơn bình thường.

Bên cạnh hiện tượng đỏ mắt, sự xuất hiện của chất tiết dịch hay còn gọi là ghèn dỉ mắt là dấu hiệu nhận diện rất rõ rệt. Dịch tiết có thể ở dạng lỏng trong suốt nếu do virus, hoặc dạng nhầy đặc màu vàng xanh nếu có bội nhiễm vi khuẩn. Dịch tiết này tích tụ nhiều vào ban đêm khiến hai bờ mi dính chặt vào nhau sau khi thức dậy vào buổi sáng. Ngoài ra, mi mắt có thể hơi sưng nề nhẹ, gây cảm giác nặng mi và sợ ánh sáng nhẹ nhưng thường không làm suy giảm thị lực tức thì.

Những con đường lây truyền đau mắt đỏ trong cộng đồng

Nguyên nhân chủ yếu khiến đau mắt đỏ dễ bùng phát thành đợt dịch là do tính chất lây nhiễm mạnh mẽ của các chủng virus như Adenovirus hoặc các loại vi khuẩn thông thường. Đường lây phổ biến nhất là tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mắt người bệnh khi họ vô tình dụi mắt rồi chạm vào các vật dụng chung như tay nắm cửa, điều khiển tivi, bàn phím máy tính hoặc đồ chơi trẻ em.

Ngoài ra, giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện ở khoảng cách gần cũng có thể phát tán mầm bệnh vào không khí. Việc dùng chung các vật dụng vệ sinh cá nhân như khăn mặt, gối ngủ, kính mắt hoặc dùng chung nguồn nước bể bơi chưa được khử trùng đạt chuẩn cũng là môi trường thuận lợi để mầm bệnh xâm nhập vào kết mạc mắt người lành. Bệnh có thể lây ngay từ giai đoạn ủ bệnh khi người mắc chưa biểu hiện rõ triệu chứng cho đến khi mắt hết đỏ hoàn toàn.

Chăm sóc và vệ sinh mắt hằng ngày khi bị viêm kết mạc

Khi xuất hiện triệu chứng đau mắt đỏ, việc chăm sóc đúng phương pháp tại nhà đóng vai trò quyết định giúp mắt nhanh hồi phục và hạn chế tổn thương giác mạc. Người bệnh nên sử dụng nước muối sinh lý natri clorid 0,9% chuyên dụng cho mắt để rửa sạch chất tiết hằng ngày. Khi lau rửa ghèn dỉ, hãy dùng gạc y tế sạch hoặc bông gòn dùng một lần, lau nhẹ nhàng từ đầu mắt ra đuôi mắt rồi bỏ ngay vào thùng rác kín, tuyệt đối không dùng khăn ướt lau đi lau lại.

Trong suốt thời gian bị viêm kết mạc, tuyệt đối không đưa tay lên dụi mắt vì hành động này có thể làm xước biểu mô giác mạc và đưa thêm vi khuẩn lạ vào mắt. Người bệnh cần tạm ngừng đeo kính áp tròng, không trang điểm vùng mắt và đeo kính râm bảo vệ khi ra ngoài để giảm kích ứng từ khói bụi cũng như ánh sáng mặt trời. Cần cho mắt nghỉ ngơi điều độ, hạn chế sử dụng thiết bị điện tử liên tục trong nhiều giờ để tránh tình trạng khô mắt và mỏi điều tiết.

Biện pháp phòng ngừa lây lan đau mắt đỏ hiệu quả

Để ngăn bệnh lây lan trong gia đình và tập thể, việc cách ly đồ dùng và vệ sinh môi trường là rất quan trọng. Người mắc bệnh cần dùng riêng toàn bộ đồ cá nhân như khăn mặt, gối ngủ, chậu rửa, chăn màn và cốc nước. Khăn mặt và vỏ gối nên được giặt sạch bằng xà phòng mỗi ngày, phơi dưới nắng hoặc sấy khô.

Các thành viên cần duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy tối thiểu 20 đến 30 giây, nhất là trước và sau khi nhỏ mắt hoặc chạm vào đồ vật công cộng. Cần lau khử khuẩn định kỳ các bề mặt hay tiếp xúc như tay nắm cửa, công tắc đèn. Người bệnh nên chủ động nghỉ học hoặc nghỉ làm vài ngày trong giai đoạn tiết dịch nhiều để hạn chế phát tán mầm bệnh ra cộng đồng.

Những dấu hiệu cảnh báo cần đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt

Dù phần lớn các trường hợp đau mắt đỏ do virus tự giới hạn sau khoảng 1 đến 2 tuần, người bệnh cần cảnh giác trước các diễn tiến bất thường. Hãy đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được thăm khám nếu xuất hiện đau nhức sâu trong mắt, cảm giác đau tăng dần hoặc suy giảm thị lực như nhìn mờ, thấy quầng sáng quanh đèn.

Các dấu hiệu cảnh báo khác gồm mắt đỏ dữ dội kèm mủ đặc liên tục, sưng húp mi mắt khó mở, tròng đen xuất hiện đốm trắng hoặc có màng giả bám mặt trong mí mắt. Trẻ sơ sinh, người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch khi bị đau mắt đỏ cần được bác sĩ chuyên khoa mắt theo dõi sát để tránh biến chứng viêm loét giác mạc.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng, không thể thay thế cho việc chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc kháng sinh để sử dụng khi chưa có thăm khám y khoa, vì việc dùng sai thuốc có thể dẫn đến nguy cơ tăng nhãn áp, loét giác mạc hoặc suy giảm thị lực nghiêm trọng. Không áp dụng các biện pháp dân gian chưa kiểm chứng như xông lá trầu không hay đắp lá vào mắt để tránh làm bỏng hoặc nhiễm trùng giác mạc nặng hơn.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ tuy là bệnh lý lành tính phổ biến nhưng có tốc độ lây lan rất nhanh và tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nếu chăm sóc sai cách. Chủ động giữ gìn vệ sinh cá nhân, không đưa tay chạm mắt và cách ly hợp lý khi mắc bệnh là chìa khóa phòng ngừa hiệu quả nhất. Khi có bất kỳ biểu hiện bất thường nào về thị lực, người bệnh nên chủ động đến gặp bác sĩ nhãn khoa để được thăm khám và hướng dẫn kịp thời.