Đau mắt đỏ tra thuốc gì để nhanh hồi phục và bảo vệ mắt

Đau mắt đỏ tra thuốc gì là gì?

Đau mắt đỏ là thuật ngữ dân gian chỉ tình trạng viêm kết mạc, lớp màng trong suốt bao phủ bề mặt lòng trắng nhãn cầu và mặt trong mi mắt. Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều căn nguyên khác nhau, bao gồm nhiễm virus như Adenovirus, nhiễm các chủng vi khuẩn thông thường, hoặc do phản ứng dị ứng với phấn hoa, lông động vật, bụi bẩn và hóa chất sinh hoạt. Mỗi tác nhân gây bệnh sẽ có cơ chế phát sinh và phương thức can thiệp hoàn toàn riêng biệt.

Bệnh thường biểu hiện qua các triệu chứng như kết mạc đỏ rực, cảm giác cộm xốn như có dị vật, ngứa ngáy, chảy nước mắt nhiều và tiết dử mắt dính chặt mi vào buổi sáng sau khi thức dậy. Khi bị đau mắt đỏ, người bệnh không nên nôn nóng tìm kiếm loại thuốc làm mắt hết đỏ cấp tốc. Việc hiểu rõ bản chất tổn thương viêm kết mạc và áp dụng đúng giải pháp chăm sóc dịu nhẹ là chìa khóa giúp niêm mạc mắt nhanh chóng tái tạo mà không để lại di chứng cho thị lực.

Bản chất bệnh đau mắt đỏ và nguyên tắc dùng thuốc tra mắt an toàn

Khi bị đau mắt đỏ, tâm lý chung của người bệnh là muốn tìm loại thuốc tra nào giúp mắt hết đỏ nhanh nhất trong vòng một đến hai ngày. Tuy nhiên, về mặt y khoa, không có loại thuốc thần tốc nào có thể làm bệnh biến mất ngay lập tức nếu chưa xác định được căn nguyên. Đau mắt đỏ thực chất là viêm kết mạc, phần lớn do virus nhóm Adenovirus gây ra, một số ít do vi khuẩn hoặc dị ứng thời tiết và khói bụi.

Với các đợt viêm kết mạc do virus, bệnh có tính chất tự giới hạn và thường cần khoảng một đến hai tuần để hệ miễn dịch dọn dẹp mầm bệnh. Các thuốc tra nhỏ mắt trong giai đoạn này chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ, giữ ẩm, làm sạch dử mắt và hạn chế biến chứng bội nhiễm vi khuẩn. Do đó, mục tiêu điều trị hàng đầu là bảo vệ giác mạc, giảm nhẹ triệu chứng cộm rát và ngăn ngừa lây lan sang mắt lành hoặc người xung quanh, thay vì cố gắng dùng thuốc ức chế triệu chứng một cách vội vã.

Các nhóm thuốc tra và nhỏ mắt thường dùng cho từng nguyên nhân

Tùy thuộc vào tác nhân gây bệnh, bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ cân nhắc chỉ định nhóm thuốc tra phù hợp cho từng bệnh nhân. Dung dịch nước muối sinh lý natri clorid 0,9% chuyên dùng cho mắt và nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản là lựa chọn an toàn phổ biến. Chúng giúp rửa trôi bớt lượng virus, vi khuẩn, chất tiết bám trên bờ mi và làm dịu cảm giác xốn cộm như có cát trong mắt.

Trong trường hợp có bằng chứng viêm kết mạc do vi khuẩn, biểu hiện qua tình trạng dử mắt màu vàng hoặc xanh đặc dính kèm sưng nề mi, bác sĩ có thể kê đơn các loại dung dịch hoặc mỡ tra mắt chứa kháng sinh như tobramycin, ofloxacin hoặc ciprofloxacin. Nếu đau mắt đỏ bắt nguồn từ dị ứng, các thuốc nhỏ mắt kháng histamin hoặc ổn định dưỡng bào sẽ được ưu tiên nhằm giảm ngứa và phù nề. Người bệnh không nên tự ý đổi chéo đơn thuốc của người khác vì mỗi nguyên nhân đòi hỏi hoạt chất điều trị hoàn toàn khác nhau.

Nguy cơ nghiêm trọng khi tự ý dùng thuốc tra mắt chứa corticoid

Một sai lầm phổ biến và nguy hiểm là tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt kết hợp kháng sinh và corticoid như dexamethasone hay prednisolone về dùng khi thấy mắt đỏ và cộm. Các chế phẩm chứa corticoid có khả năng làm giảm nhanh tình trạng viêm, co mạch tạm thời khiến mắt trắng trở lại chỉ sau vài lần tra, tạo cảm giác bệnh đã khỏi nhanh chóng.

Tuy nhiên, nếu nguyên nhân gây đau mắt đỏ là virus Herpes simplex hoặc vi khuẩn chưa được kiểm soát, corticoid sẽ làm suy giảm phản ứng miễn dịch tại chỗ, tạo điều kiện cho mầm bệnh tấn công sâu vào nhu mô giác mạc, dẫn đến loét giác mạc, thủng nhãn cầu hoặc để lại sẹo đục vĩnh viễn. Ngoài ra, việc dùng corticoid tra mắt kéo dài còn có nguy cơ gây đục thủy tinh thể và tăng nhãn áp hay còn gọi là thiên đầu thống, có thể cướp đi thị lực không thể phục hồi. Do vậy, nhóm thuốc này chỉ được phép sử dụng dưới sự kiểm soát chặt chẽ của bác sĩ mắt.

Quy trình thao tác tra thuốc mắt đúng cách giúp tăng hiệu quả điều trị

Hiệu quả của thuốc tra mắt phụ thuộc rất nhiều vào kỹ thuật sử dụng hàng ngày của người bệnh. Trước khi tiến hành tra thuốc, cần rửa sạch tay bằng xà phòng và nước sạch để tránh đưa thêm vi khuẩn lạ vào mắt đang bị tổn thương. Khi mở nắp lọ thuốc, tuyệt đối không để đầu ống nhỏ chạm trực tiếp vào lông mi, bờ mi hoặc bề mặt kết mạc nhằm giữ cho dung dịch bên trong luôn vô khuẩn.

Người bệnh nên ngửa nhẹ đầu ra sau, dùng một ngón tay kéo nhẹ mi dưới xuống để tạo thành một túi cùng kết mạc nhỏ, sau đó nhỏ một giọt thuốc vào khoảng trống này rồi nhẹ nhàng nhắm mắt lại. Không nên chớp mắt liên tục hoặc nhắm quá chặt vì sẽ đẩy thuốc trào ra ngoài má. Nếu phải dùng đồng thời hai loại thuốc nhỏ mắt khác nhau, cần tạo khoảng nghỉ tối thiểu từ năm đến mười phút giữa các lần nhỏ để thuốc ngấm tốt và không bị dung dịch sau hòa loãng làm trôi mất tác dụng. Với dạng thuốc mỡ tra mắt, nên dùng sau cùng hoặc trước khi đi ngủ vì thuốc mỡ có thể gây nhìn mờ thoáng qua.

Những dấu hiệu bất thường ở mắt cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa ngay

Phần lớn các trường hợp đau mắt đỏ thông thường có thể tự thuyên giảm nếu được chăm sóc và vệ sinh đúng cách tại nhà. Tuy nhiên, viêm kết mạc đôi khi có thể tiến triển phức tạp hoặc nhầm lẫn với các bệnh lý nguy hiểm khác ở mắt như viêm màng bồ đào, viêm loét giác mạc hay cơn glôcôm cấp tính. Việc chậm trễ phát hiện các biến chứng này có thể ảnh hưởng nặng nề đến chức năng thị giác lâu dài.

Người bệnh cần nhanh chóng đến bệnh viện hoặc phòng khám mắt khi xuất hiện các triệu chứng báo động như đau nhức mắt dữ dội lan lên nửa đầu, cảm giác sợ ánh sáng chói, nhìn mờ đi rõ rệt, mắt chảy dịch mủ đặc liên tục không dứt, hoặc tình trạng đỏ mắt không có dấu hiệu thuyên giảm sau năm đến bảy ngày tự chăm sóc. Việc thăm khám bằng kính hiển vi sinh học sẽ giúp bác sĩ quan sát chi tiết tổn thương trên giác mạc và đưa ra phác đồ can thiệp chính xác nhất.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không áp dụng các phương pháp dân gian truyền miệng như xông mắt bằng lá trầu không, đắp lá cây hoặc nhỏ sữa mẹ vào mắt vì dễ gây bỏng giác mạc và bội nhiễm vi khuẩn nặng. Không dùng chung lọ thuốc nhỏ mắt, khăn mặt hoặc gối với người khác để tránh lây nhiễm chéo. Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc chẩn đoán và chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa mắt.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ là tình trạng thường gặp nhưng không nên chủ quan tự ý tra các loại thuốc đặc trị khi chưa có chẩn đoán y khoa. Việc vệ sinh mắt bằng dung dịch vô khuẩn và nghỉ ngơi hợp lý là nền tảng giúp mắt mau lành. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, người bệnh cần đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám kịp thời.