Đau mắt đỏ phù nề vào mùa nóng: Biểu hiện và cách chăm sóc
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đau mắt đỏ phù nề là tình trạng viêm kết mạc cấp tính đi kèm hiện tượng sưng húp mi mắt và phù mọng màng kết mạc, thường xuất hiện rầm rộ vào những tháng thời tiết nắng nóng. Căn bệnh này khiến người mắc cảm thấy cộm rát dữ dội, cản trở tầm nhìn và sinh hoạt thường nhật, đồng thời có tốc độ lây lan rất nhanh trong cộng đồng.
Việc hiểu rõ nguyên nhân khởi phát vào mùa nóng, phân biệt các dấu hiệu nhận biết và nắm vững cách chăm sóc vệ sinh mắt đúng chuẩn sẽ giúp giảm nhẹ triệu chứng sưng phù, rút ngắn thời gian hồi phục và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm lên giác mạc.
Đau mắt đỏ phù nề là gì?
Đau mắt đỏ phù nề là thuật ngữ miêu tả tình trạng viêm kết mạc cấp tính có kèm theo phản ứng phù nề các mô mềm xung quanh nhãn cầu, đặc biệt là mi mắt và màng kết mạc nhãn cầu. Kết mạc là lớp màng trong suốt bao phủ lòng trắng của mắt và lót bên trong mí mắt; khi bị các tác nhân gây viêm tấn công, các mạch máu tại đây giãn nở mạnh làm mắt đỏ ngầu, đồng thời tăng tính thấm thành mạch khiến dịch viêm tích tụ gây sưng phù nề rõ rệt. Tình trạng này có thể xuất hiện ở một mắt rồi nhanh chóng lan sang mắt còn lại qua tay hoặc vật dụng tiếp xúc. Mặc dù phần lớn các trường hợp đau mắt đỏ có thể tự thoái lui sau một đến hai tuần nếu được chăm sóc vệ sinh đúng cách, nhưng phản ứng phù nề nghiêm trọng nếu không theo dõi cẩn thận có thể che lấp các tổn thương giác mạc sâu bên dưới, dẫn đến nguy cơ viêm loét giác mạc và ảnh hưởng lâu dài đến thị lực của người bệnh.
Vì sao đau mắt đỏ kèm phù nề dễ bùng phát vào mùa nóng
Vào mùa nóng, nhiệt độ tăng cao kết hợp độ ẩm thay đổi tạo điều kiện thuận lợi cho các tác nhân vi sinh vật sinh sôi, đặc biệt là Adenovirus và các loại vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp, mắt. Bên cạnh đó, thói quen đi bơi tại các hồ bơi công cộng đông người, sự gia tăng khói bụi và việc sử dụng máy điều hòa liên tục làm khô rát bề mặt nhãn cầu cũng khiến mắt dễ bị kích ứng và nhiễm trùng hơn bình thường. Khi kết mạc bị viêm cấp tính, các mạch máu giãn nở mạnh kèm theo thoát dịch vào tổ chức mô liên kết lỏng lẻo quanh mắt, dẫn đến tình trạng sưng phù mi mắt và phù kết mạc rõ rệt.
Biểu hiện thường gặp khi bị đau mắt đỏ sưng phù nề
Người mắc đau mắt đỏ có phù nề thường có biểu hiện mi mắt sưng húp, khó mở mắt vào buổi sáng do mi dính chặt bởi dịch tiết. Lòng trắng của mắt đỏ rực do sung huyết mạch máu nông, kết mạc phù mọng có thể lồi ra ngoài khe mi. Người bệnh thường cảm thấy cộm xốn như có cát bên trong mắt, nóng rát, chảy nhiều nước mắt và sợ ánh sáng. Chất tiết ở mắt có thể ở dạng dịch trong, dính nhầy nếu do virus hoặc chuyển sang dạng mủ màu vàng xanh đặc quánh nếu có bội nhiễm vi khuẩn. Một số trường hợp có thể đi kèm sốt nhẹ, đau họng, nổi hạch nhỏ trước tai hoặc sưng đau góc hàm.
Cách vệ sinh và chăm sóc mắt bị sưng phù tại nhà
Khi phát hiện mắt sưng đỏ, việc chăm sóc tại nhà cần tập trung vào khâu vệ sinh và giảm bớt cảm giác khó chịu. Người bệnh nên rửa mắt thường xuyên bằng dung dịch nước muối sinh lý natri clorid 0,9% chuyên dụng cho mắt, nhỏ từng giọt để rửa trôi dịch tiết và gỉ mắt bám ở bờ mi. Sử dụng gạc y tế hoặc khăn giấy dùng một lần riêng cho từng bên mắt, lau từ khóe mắt trong ra đuôi mắt rồi vứt bỏ ngay. Chườm lạnh nhẹ nhàng bằng túi chườm sạch bọc qua khăn mềm đặt lên vùng mi mắt khép kín có thể giúp co mạch tạm thời, làm dịu cảm giác sưng căng và phù nề mi mắt. Không dùng chung chậu rửa mặt, khăn mặt hay thuốc nhỏ mắt với người xung quanh.
Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt ngay
Đau mắt đỏ phần lớn là lành tính nhưng nếu xử trí sai cách hoặc gặp chủng virus độc lực cao có thể dẫn đến những tổn thương sâu tại giác mạc. Người bệnh cần nhanh chóng đến bệnh viện mắt hoặc cơ sở y tế khi xuất hiện các triệu chứng báo động như: cảm giác đau nhức nhức sâu bên trong mắt, thị lực suy giảm đột ngột hoặc nhìn mờ, nhìn thấy quầng sáng quanh đèn, mắt chói cộm dữ dội không mở được. Tình trạng sưng phù mi mắt lan rộng ra vùng má, mắt chảy mủ đặc liên tục không đỡ sau vài ngày hoặc xuất hiện đốm trắng mờ đục trên lòng đen cũng là dấu hiệu tổn thương giác mạc cần được điều trị y khoa tích cực.
Biện pháp phòng ngừa lây lan đau mắt đỏ trong cộng đồng
Để ngăn ngừa lây lan đau mắt đỏ trong gia đình và cộng đồng vào mùa nóng, thói quen giữ gìn vệ sinh cá nhân là yếu tố then chốt. Mỗi người cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn tay, đặc biệt sau khi tiếp xúc với các bề mặt công cộng và trước khi chạm vào vùng mặt. Tuyệt đối tránh thói quen dụi mắt bằng tay bẩn. Đeo kính râm bảo vệ mắt khi đi ra ngoài trời nắng, nhiều khói bụi. Khi đi bơi, nên đeo kính bơi chuyên dụng và rửa lại mắt bằng nước muối sinh lý ngay sau khi bơi xong. Người đang mắc bệnh nên nghỉ học, nghỉ làm tạm thời từ 3 đến 5 ngày trong giai đoạn tiết nhiều dịch để tránh lây nhiễm cho người khác.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định y khoa trực tiếp. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid hay kháng sinh mạnh khi chưa có đơn thuốc của bác sĩ mắt, vì việc dùng sai thuốc có thể làm bệnh trầm trọng hơn, gây tăng nhãn áp hoặc loét thủng giác mạc. Người bệnh không được áp dụng các biện pháp đắp lá, xông thuốc dân gian truyền miệng vào mắt. Khi có các dấu hiệu nhìn mờ, đau nhức mắt dữ dội, cần tới ngay cơ sở chuyên khoa mắt để được thăm khám.
Tóm tắt
Đau mắt đỏ kèm phù nề mi mắt và kết mạc là tình trạng nhiễm trùng mắt thường gặp vào mùa nóng, có thể lây lan nhanh chóng trong gia đình và trường học. Việc nhận biết sớm triệu chứng, chăm sóc mắt khoa học và tuân thủ nguyên tắc cách ly sẽ giúp bệnh nhanh hồi phục và hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng tổn thương giác mạc. Người bệnh không nên tự dùng thuốc nhỏ chứa kháng sinh hay corticoid mà cần đến các cơ sở nhãn khoa để được thăm khám chính xác.
Nguồn tham khảo
- KOLONI: Beyond The Red Eye: Rational Clinical Management And Antibiotic Stewardship In Pediatric Acute Bacterial Conjunctivitis At Primary Care Level
- Lechaschi Vrach: Management of a patient with viral conjunctivitis on an outpatient basis: a case of acute viral conjunctivitis in a patient with hay fever
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Đau mắt đỏ phù nề có cần dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh ngay không?
Đau mắt đỏ có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau như virus, vi khuẩn hoặc dị ứng. Thuốc nhỏ mắt kháng sinh chỉ có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn và hoàn toàn không có hiệu quả với virus, do đó việc dùng thuốc cần có chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa mắt.
Có nên tự xông lá trầu không hoặc lá dâu tằm khi mắt bị sưng đỏ?
Tuyệt đối không nên xông mắt bằng các loại lá dân gian vì nhiệt độ cao dễ gây bỏng niêm mạc, đồng thời bụi bẩn và vi sinh vật trên lá cây có thể xâm nhập gây bội nhiễm nặng hơn, dẫn đến loét giác mạc nguy hiểm.
Tình trạng đau mắt đỏ sưng phù nề thường kéo dài trong bao lâu?
Đau mắt đỏ do virus hoặc vi khuẩn thường kéo dài khoảng 7 đến 14 ngày. Các triệu chứng sưng phù nề và tiết dịch thường thuyên giảm dần sau tuần đầu tiên nếu được chăm sóc và vệ sinh mắt đúng cách.
Nhìn vào mắt người bị đau mắt đỏ có bị lây bệnh không?
Bệnh đau mắt đỏ lây qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của mắt, mũi, miệng hoặc chạm vào bề mặt dính mầm bệnh rồi đưa lên mắt, không lây qua việc nhìn trực tiếp vào mắt người bệnh.
Bị đau mắt đỏ sưng phù có được đeo kính áp tròng không?
Người bệnh nên ngừng hoàn toàn việc đeo kính áp tròng từ khi xuất hiện triệu chứng sưng đỏ và chỉ đeo lại sau khi mắt đã hồi phục hoàn toàn, đồng thời cần thay mới hộp ngâm và dung dịch ngâm kính để tránh tái nhiễm.
