Đau mắt đỏ ở trẻ em và các giai đoạn tiến triển phụ huynh cần lưu ý
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đau mắt đỏ ở trẻ em là tình trạng viêm nhiễm kết mạc cấp tính rất phổ biến, có thể xuất hiện rải rác quanh năm hoặc bùng phát thành đợt dịch lớn tại các trường học và khu dân cư. Do niêm mạc mắt của trẻ nhỏ còn non nớt cùng thói quen hiếu động, hay dụi tay lên mắt, mầm bệnh rất dễ xâm nhập và phát triển nhanh chóng.
Bệnh thường tiến triển tuần tự qua các giai đoạn từ lúc mới nhiễm mầm bệnh, khởi phát những dấu hiệu cộm xốn đầu tiên, đến giai đoạn đỏ mắt rầm rộ và cuối cùng là thoái lui hồi phục. Việc nhận biết chính xác các triệu chứng ở từng thời điểm giúp các bậc phụ huynh chủ động chăm sóc đúng phương pháp, hạn chế nguy cơ lây nhiễm trong gia đình và phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng đến thị lực của con.
Đau mắt đỏ ở trẻ em là gì?
Đau mắt đỏ ở trẻ em, theo thuật ngữ y khoa là viêm kết mạc, xảy ra khi lớp màng mỏng trong suốt che phủ tròng trắng và lót bên trong mí mắt bị tổn thương bởi các tác nhân gây viêm. Nguyên nhân hàng đầu gây nên bệnh lý này là các loại virus lây lan qua đường hô hấp như adenovirus hay enterovirus, bên cạnh các loại vi khuẩn phổ biến như tụ cầu, phế cầu hoặc do phản ứng dị ứng của cơ thể với bụi bẩn và thời tiết. Khi kết mạc bị viêm, mạng lưới mao mạch tại đây giãn nở và ứ máu, làm cho mắt chuyển sang màu đỏ hoặc hồng nhạt. Căn bệnh này có khả năng lây lan rất nhanh thông qua các giọt bắn đường thở khi ho, hắt hơi, hoặc qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mắt người bệnh bám trên đồ chơi, bàn ghế và khăn mặt. Phần lớn các đợt viêm kết mạc do virus có diễn tiến lành tính và tự khỏi sau một đến hai tuần, tuy nhiên việc theo dõi sát sao từng giai đoạn là hết sức cần thiết để bảo vệ đôi mắt của trẻ.
Giai đoạn ủ bệnh và dấu hiệu khởi phát sớm
Thời kỳ ủ bệnh thường kéo dài từ vài ngày đến một tuần tùy thuộc vào tác nhân gây bệnh như virus hay vi khuẩn. Trong giai đoạn này, trẻ hầu như chưa có biểu hiện rõ rệt ra bên ngoài nhưng mầm bệnh đã bắt đầu nhân lên trong niêm mạc mắt. Khi bệnh bắt đầu khởi phát, trẻ thường có biểu hiện ngứa ngáy, hay đưa tay lên dụi mắt và chớp mắt liên tục do cảm giác cộm xốn như có hạt cát bên trong. Tròng trắng của mắt bắt đầu xuất hiện những tia máu nhỏ li ti làm mắt phớt hồng nhẹ. Bên cạnh đó, trẻ có thể chảy nước mắt trong nhiều hơn bình thường, hơi nhạy cảm với ánh sáng ban ngày và có thể kèm theo triệu chứng mệt mỏi, ho nhẹ hoặc sổ mũi nếu nguyên nhân bắt nguồn từ nhiễm virus đường hô hấp trên.
Giai đoạn toàn phát với biểu hiện xung huyết và tiết dịch rầm rộ
Khi bước vào giai đoạn toàn phát, các triệu chứng viêm nhiễm diễn ra rầm rộ và rõ nét nhất trên cả một hoặc cả hai mắt của trẻ. Toàn bộ kết mạc nhãn cầu xung huyết mạnh khiến lòng trắng đỏ rực, mí mắt có thể sưng nề và đỏ ửng gây khó khăn khi trẻ mở mắt vào buổi sáng. Điểm đặc trưng trong giai đoạn này là sự xuất hiện của rất nhiều dịch tiết hay còn gọi là rỉ mắt. Nếu do virus, rỉ mắt thường lỏng, trong hoặc hơi dính; còn nếu do vi khuẩn, rỉ mắt thường đặc quánh, có màu vàng hoặc xanh lục khiến hai mi mắt dính chặt vào nhau sau giấc ngủ. Trẻ thường xuyên quấy khóc, khó chịu, sợ ánh sáng mạnh và cảm thấy đau rát vùng quanh hốc mắt. Một số trẻ có thể xuất hiện hạch nhỏ sưng nhẹ ở vùng trước tai hoặc dưới hàm.
Giai đoạn thoái lui và phục hồi niêm mạc mắt
Sau giai đoạn bùng phát đỉnh điểm kéo dài khoảng ba đến năm ngày, bệnh sẽ chuyển dần sang giai đoạn lui bệnh nếu không gặp phải biến chứng. Lúc này, tình trạng xung huyết đỏ mắt bắt đầu nhạt dần, mí mắt giảm sưng phù và lượng rỉ mắt tiết ra ít hơn rõ rệt. Trẻ không còn cảm giác đau rát hay cộm xốn nhiều, mắt mở to tự nhiên và cảm giác sợ ánh sáng cũng biến mất. Dịch mắt dần chuyển về trạng thái trong suốt bình thường trước khi dứt hẳn. Dù các triệu chứng thuyên giảm, cha mẹ vẫn cần tiếp tục duy trì việc vệ sinh và giữ khoảng cách an toàn cho trẻ thêm vài ngày, bởi vì mầm bệnh vẫn có thể tồn tại trong dịch tiết và có nguy cơ lây lan cho người xung quanh.
Cách chăm sóc và vệ sinh mắt an toàn cho trẻ tại nhà
Trong suốt quá trình chăm sóc trẻ bị đau mắt đỏ, việc duy trì vệ sinh mắt đúng kỹ thuật đóng vai trò quyết định giúp trẻ nhanh hồi phục. Cha mẹ nên sử dụng nước muối sinh lý dạng đơn liều hoặc lọ nhỏ riêng biệt để rửa mắt cho trẻ từ ba đến bốn lần mỗi ngày. Khi vệ sinh, cần dùng bông gạc y tế vô trùng lau nhẹ nhàng từ đầu khóe mắt ra phía đuôi mắt, tuyệt đối dùng miếng gạc riêng cho từng bên mắt để tránh lây chéo vi khuẩn. Khăn mặt, gối và chăn màn của trẻ phải được giặt sạch bằng xà phòng, phơi dưới ánh nắng mặt trời và không dùng chung với các thành viên khác trong gia đình. Cần nhắc nhở trẻ thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và cắt ngắn móng tay để hạn chế tổn thương giác mạc khi trẻ vô tình dụi mắt.
Lưu ý an toàn
Phụ huynh tuyệt đối không được tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa thành phần corticoid hoặc kháng sinh mạnh để nhỏ cho trẻ khi chưa có đơn chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt, bởi việc lạm dụng có thể dẫn đến biến chứng loét giác mạc hoặc tăng nhãn áp rất nguy hiểm. Không áp dụng các biện pháp truyền miệng dân gian như đắp lá cây, xông hơi tinh dầu nóng hay nhỏ sữa mẹ vào mắt trẻ vì niêm mạc mắt của bé rất mỏng manh, dễ bị bỏng rát và bội nhiễm nghiêm trọng. Mọi dấu hiệu bất thường về thị lực cần được bác sĩ thăm khám và đánh giá cẩn thận.
Tóm tắt
Đau mắt đỏ ở trẻ nhỏ tuy gây nhiều khó chịu và rất dễ lây lan nhưng phần lớn đều có thể hồi phục thuận lợi nếu được phát hiện sớm và chăm sóc đúng phương pháp. Việc nắm rõ từng giai đoạn diễn tiến của bệnh giúp phụ huynh luôn chủ động theo dõi, vệ sinh mắt khoa học cho con và kịp thời đưa bé đến bệnh viện chuyên khoa mắt khi xuất hiện các biểu hiện bất thường.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bệnh đau mắt đỏ ở trẻ em thường kéo dài trong bao lâu?
Thông thường bệnh đau mắt đỏ do virus ở trẻ em sẽ kéo dài khoảng bảy đến mười ngày. Nếu được chăm sóc vệ sinh sạch sẽ và đúng cách, các triệu chứng sẽ giảm rõ rệt sau một tuần và khỏi hẳn mà không để lại di chứng.
Đau mắt đỏ ở một bên mắt có lây sang mắt còn lại không?
Bệnh rất dễ lây sang mắt còn lại do thói quen dụi mắt hoặc dùng chung khăn lau mặt. Để hạn chế, cha mẹ cần vệ sinh từng mắt bằng gạc riêng biệt và nhắc nhở trẻ không dùng tay chạm từ mắt này sang mắt kia.
Trẻ bị đau mắt đỏ có cần kiêng gió và kiêng nước không?
Trẻ không cần kiêng tắm rửa hay kiêng gió tuyệt đối. Phụ huynh vẫn nên tắm rửa toàn thân sạch sẽ cho bé nhưng tránh để xà phòng dính vào mắt, đồng thời cho trẻ đeo kính bảo hộ khi ra ngoài để tránh khói bụi gây kích ứng thêm.
Có nên dùng nước muối sinh lý để rửa mắt cho trẻ hàng ngày không?
Nước muối sinh lý nồng độ không phẩy chín phần trăm rất an toàn để làm mềm rỉ mắt và rửa trôi mầm bệnh. Phụ huynh nên nhỏ nhẹ nhàng rồi dùng gạc vô khuẩn lau từ khóe mắt ra đuôi mắt, dùng riêng cho từng bên.
Khi nào phụ huynh cần đưa trẻ bị đau mắt đỏ đi khám bác sĩ ngay?
Cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay nếu bé có biểu hiện đau nhức mắt dữ dội, quấy khóc nhiều, sợ ánh sáng, mí mắt sưng to che lấp đồng tử, mắt tiết mủ đặc hoặc có dấu hiệu giảm thị lực.
