Đau mắt đỏ lây qua đường nào và cách phòng tránh hiệu quả nhất

Đau mắt đỏ lây qua đường nào là gì?

Đau mắt đỏ, hay còn gọi là viêm kết mạc cấp, là tình trạng lớp màng trong suốt bao phủ bề mặt nhãn cầu và mặt trong mí mắt bị viêm nhiễm. Nguyên nhân gây bệnh thường bắt nguồn từ các loại virus như Adenovirus, Enterovirus hoặc các vi khuẩn phổ biến như tụ cầu, phế cầu. Bệnh có thể xuất hiện quanh năm nhưng dễ gia tăng thành các đợt dịch lớn vào giai đoạn chuyển mùa hè sang thu do điều kiện thời tiết nóng ẩm tạo môi trường thuận lợi cho vi sinh vật phát triển. Dù phần lớn các trường hợp diễn tiến lành tính và có thể tự cải thiện sau một đến hai tuần nếu được chăm sóc đúng cách, việc thiếu hiểu biết về cách phòng ngừa có thể dẫn đến tình trạng lây lan diện rộng trong gia đình và tập thể.

Các con đường lây truyền chính của bệnh đau mắt đỏ

Đau mắt đỏ chủ yếu lây truyền qua con đường tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với dịch tiết từ mắt và đường hô hấp của người bệnh. Khi người bệnh dụi mắt, mầm bệnh sẽ bám vào ngón tay và truyền sang người khác thông qua các hành động bắt tay hoặc tiếp xúc thân mật.

Bên cạnh đó, việc chạm tay vào các vật dụng chứa virus, vi khuẩn như tay nắm cửa, điều khiển tivi, bàn phím máy tính, nút bấm thang máy hoặc đồ chơi chung rồi vô tình đưa tay chạm lên mắt là con đường lây nhiễm gián tiếp vô cùng phổ biến. Một số chủng virus gây viêm kết mạc như Adenovirus còn có thể phát tán qua các giọt bắn nhỏ li ti khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện ở khoảng cách gần. Sử dụng nguồn nước không đảm bảo vệ sinh tại các bể bơi công cộng cũng làm tăng nguy cơ mầm bệnh xâm nhập vào màng kết mạc của mắt.

Làm rõ quan niệm đau mắt đỏ lây qua ánh nhìn

Nhiều người vẫn giữ quan niệm sai lầm rằng việc nhìn trực diện vào mắt người đang bị đau mắt đỏ có thể khiến bản thân bị lây bệnh. Về mặt sinh học và y khoa, ánh nhìn hoàn toàn không phải là phương tiện chuyên chở virus hoặc vi khuẩn từ người này sang người khác.

Sự lây nhiễm chỉ diễn ra khi có sự trao đổi vật chất mang mầm bệnh. Việc những người sống chung một nhà hoặc làm cùng một phòng dễ đồng loạt mắc bệnh là do họ thường xuyên tiếp xúc gần, nói chuyện mà không đeo khẩu trang, hoặc dùng chung không gian và bề mặt đồ vật có dính giọt bắn chứa tác nhân gây bệnh chứ không phải do tác động từ ánh nhìn.

Biện pháp phòng tránh đau mắt đỏ hiệu quả trong cộng đồng

Để phòng ngừa đau mắt đỏ một cách tối ưu, việc duy trì thói quen vệ sinh cá nhân đóng vai trò quan trọng hàng đầu. Mỗi người cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất ba mươi giây, đặc biệt là sau khi từ nơi công cộng về hoặc sau khi tiếp xúc với các bề mặt dùng chung.

Tuyệt đối không dùng tay chạm lên mắt, mũi hoặc miệng khi chưa rửa tay sạch sẽ. Mỗi cá nhân trong gia đình cũng như tại nơi làm việc cần có riêng các vật dụng sinh hoạt như khăn mặt, khăn tắm, gối ngủ, kính mắt và chai thuốc nhỏ mắt. Khi ra ngoài đường hoặc đến các khu vực đông người trong thời điểm dịch bùng phát, nên đeo kính bảo hộ hoặc kính râm nhằm giảm thiểu bụi bẩn và giọt bắn xâm nhập vào mắt.

Cách chăm sóc và kiểm soát lây lan khi có người thân mắc bệnh

Khi trong gia đình có thành viên được chẩn đoán mắc đau mắt đỏ, cần thiết lập các nguyên tắc cách ly nhẹ nhàng và khử khuẩn hợp lý. Người bệnh nên nghỉ ngơi tại phòng riêng, hạn chế tiếp xúc gần với người già, trẻ nhỏ và phụ nữ có thai để giảm thiểu nguy cơ phát tán mầm bệnh.

Tất cả đồ dùng cá nhân của người bệnh như khăn, vỏ gối, chăn màn cần được giặt riêng bằng xà phòng và phơi dưới ánh nắng mặt trời hoặc sấy khô ở nhiệt độ cao. Các bề mặt tiếp xúc thường xuyên trong nhà như tay nắm cửa, lan can cầu thang, công tắc điện nên được lau chùi định kỳ bằng dung dịch sát khuẩn clo hoặc cồn y tế. Người chăm sóc cần đeo khẩu trang và rửa tay sạch sẽ ngay sau mỗi lần hỗ trợ vệ sinh mắt cho người bệnh.

Lưu ý an toàn

Thông tin về cách lây truyền và phòng ngừa đau mắt đỏ mang tính chất tham khảo kiến thức y học phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán và điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa thành phần kháng sinh liều cao hoặc corticoid khi chưa có chỉ định y tế vì có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm như loét giác mạc hoặc tăng nhãn áp. Không tự ý đắp các loại lá cây, xông hơi mắt bằng thảo dược dân gian chưa qua kiểm chứng khoa học để tránh nguy cơ nhiễm trùng bội nhiễm. Khi mắt xuất hiện dấu hiệu đau nhức dữ dội, giảm thị lực hoặc sợ ánh sáng, cần nhanh chóng đến bệnh viện mắt để được kiểm tra kịp thời.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ là bệnh lý lành tính nhưng có tốc độ lây lan nhanh trong cộng đồng nếu không áp dụng đúng các biện pháp phòng ngừa. Việc nắm rõ các con đường lây truyền và chủ động bảo vệ mắt giúp hạn chế tối đa nguy cơ mắc bệnh cũng như giảm thiểu khả năng bùng phát thành dịch. Khi nhận thấy mắt có dấu hiệu bất thường, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám và hướng dẫn xử trí an toàn.