Đau mắt đỏ là gì và các biện pháp phòng ngừa lây lan

Phòng ngừa đau mắt đỏ là gì?

Đau mắt đỏ, hay theo thuật ngữ y khoa là viêm kết mạc, xảy ra khi lớp màng mỏng trong suốt che phủ tròng trắng của nhãn cầu và mặt trong mí mắt bị viêm nhiễm hoặc kích ứng. Khi các mạch máu nhỏ ở màng kết mạc bị sưng phù và sung huyết, mắt sẽ chuyển sang màu đỏ hoặc hồng nhạt. Bệnh có thể xuất hiện ở một mắt rồi nhanh chóng lan sang mắt còn lại.

Mặc dù phần lớn các trường hợp đau mắt đỏ do virus có xu hướng tự giới hạn và khỏi sau khoảng một đến hai tuần, bệnh lại có khả năng lây truyền rất nhanh qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với dịch tiết từ mắt người nhiễm. Do đó, việc trang bị kiến thức nhận biết bản chất bệnh lý và tuân thủ các nguyên tắc vệ sinh mắt hàng ngày đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát sự lây lan, giúp bảo vệ thị lực và hạn chế các biến chứng khó chịu cho giác mạc.

Các con đường lây truyền phổ biến của bệnh đau mắt đỏ

Đau mắt đỏ lây lan chủ yếu thông qua tiếp xúc trực tiếp với giọt bắn dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với dịch gỉ mắt. Khi người mang mầm bệnh chạm tay lên mắt rồi tiếp xúc với người khác hoặc chạm vào các bề mặt dùng chung, virus và vi khuẩn sẽ bám lại trên đó.

Những đồ vật quen thuộc như tay nắm cửa, điều khiển từ xa, bàn phím máy tính, điện thoại, khăn mặt và gối nằm là các vật trung gian truyền bệnh rất phổ biến. Mầm bệnh có thể tồn tại trên các bề mặt này trong nhiều giờ. Ngoài ra, việc dùng chung các vật dụng cá nhân như kính mắt, thuốc nhỏ mắt, chậu rửa mặt hoặc bơi lội tại các hồ bơi công cộng không bảo đảm tiêu chuẩn khử trùng cũng làm tăng đáng kể nguy cơ lây nhiễm chéo giữa các thành viên.

Biện pháp vệ sinh cá nhân để phòng ngừa đau mắt đỏ

Vệ sinh cá nhân là lá chắn quan trọng nhất để ngăn chặn vi khuẩn và virus xâm nhập vào niêm mạc mắt. Mỗi người nên duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch dưới vòi chảy trong ít nhất hai mươi giây, đặc biệt là sau khi đi vệ sinh, trước khi ăn và sau khi trở về từ nơi đông người.

Bên cạnh đó, việc hạn chế tối đa hành vi dụi mắt hoặc chạm tay lên mặt là nguyên tắc bảo vệ cơ bản. Nếu cảm thấy mắt bị bụi bẩn hoặc khô ráp, nên sử dụng nước muối sinh lý natri clorid không phẩy chín phần trăm để vệ sinh nhẹ nhàng bên ngoài. Mỗi cá nhân cần dùng riêng khăn mặt, khăn tắm, kính mắt và vỏ gối. Khăn lau cần được giặt sạch hàng ngày và phơi dưới ánh nắng mặt trời để loại bỏ mầm bệnh tồn lưu.

Cách ngăn ngừa lây nhiễm đau mắt đỏ trong gia đình và trường học

Tại các môi trường sinh hoạt tập thể như gia đình, trường học hoặc công sở, khi xuất hiện người có biểu hiện đau mắt đỏ, cần triển khai ngay các bước cách ly tương đối để hạn chế bùng phát thành đợt dịch lớn. Người bị đau mắt đỏ nên hạn chế tiếp xúc gần với người xung quanh và tránh dùng chung bất kỳ vật dụng sinh hoạt nào.

Các bề mặt tiếp xúc thường xuyên như tay vịn cầu thang, bàn học, đồ chơi trẻ em và công tắc đèn cần được lau khử khuẩn định kỳ bằng dung dịch sát khuẩn thích hợp. Phòng ở và lớp học cần được giữ thông thoáng khí tự nhiên, tránh để không khí ngột ngạt hoặc quá ẩm thấp. Trẻ em mắc bệnh nên được cho nghỉ học tại nhà theo khuyến cáo của cơ sở y tế để vừa có thời gian nghỉ ngơi phục hồi, vừa bảo đảm an toàn dịch tễ cho tập thể lớp.

Những sai lầm cần tránh khi bảo vệ mắt trong mùa dịch

Nhiều người có thói quen tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc kháng sinh mạnh về sử dụng khi mắt vừa có dấu hiệu đỏ. Hành động tự ý dùng thuốc này không những không đem lại hiệu quả trong các đợt viêm kết mạc do virus mà còn tiềm ẩn nguy cơ tăng nhãn áp, loét giác mạc hoặc bội nhiễm nghiêm trọng hơn.

Một sai lầm phổ biến khác là áp dụng các biện pháp truyền miệng chưa có chứng minh khoa học như xông lá trầu không, đắp lá cây hoặc nhỏ nước cốt chanh vào mắt. Những phương pháp này có thể gây bỏng biểu mô giác mạc, kích ứng nặng nề và dẫn tới nhiễm trùng thứ phát. Đồng thời, việc tiếp tục đeo kính áp tròng trong khi mắt đang có dấu hiệu kích ứng hoặc chia sẻ chai thuốc nhỏ mắt với người khác cũng là con đường khiến bệnh trầm trọng và lây lan diện rộng.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau nhức mắt dữ dội, giảm thị lực, mắt mờ đột ngột, sợ ánh sáng chói hoặc chảy mủ đặc quánh, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được thăm khám cẩn thận. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid hay áp dụng mẹo dân gian chưa được kiểm chứng.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ là bệnh lý mắt thường gặp nhưng hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa nếu mỗi người duy trì thói quen vệ sinh lành mạnh, rửa tay sạch sẽ và không dùng chung đồ dùng cá nhân. Việc nhận thức đúng về đường lây truyền và chăm sóc mắt khoa học sẽ bảo vệ thị lực khỏe mạnh cho cả gia đình và cộng đồng.