Đau mắt đỏ kèm ù tai khi nào thì bị và cách xử trí

Đau mắt đỏ ù tai là gì?

Đau mắt đỏ và ù tai là hai triệu chứng phản ánh tình trạng kích ứng hoặc viêm nhiễm ở cơ quan thị giác và thính giác. Viêm kết mạc đặc trưng bởi hiện tượng sung huyết mạch máu màng mắt, gây cộm rát và tiết dịch nhầy mủ. Trong khi đó, ù tai là cảm giác nghe thấy tiếng vo ve, rù rù hoặc lùng bùng trong tai dù không có nguồn âm thanh bên ngoài.

Khi hai hiện tượng này diễn ra đồng thời, nguyên nhân phổ biến nhất không phải do bệnh lý tai mắt độc lập mà là hệ quả của phản ứng viêm lan tỏa dọc theo đường hô hấp trên. Sự thông thương giữa góc mắt xuống khoang mũi qua ống lệ mũi, cùng với vòi Eustache nối vòm mũi họng vào hòm tai giữa, tạo điều kiện cho vi sinh vật hoặc tình trạng phù nề niêm mạc tác động cùng lúc lên cả mắt và tai. Hiểu rõ bản chất này giúp người bệnh chủ động phòng ngừa biến chứng viêm nhiễm sâu.

Mối liên hệ giải phẫu giữa cơ quan thị giác và thính giác

Đau mắt đỏ hay viêm kết mạc là tình trạng viêm lớp màng trong suốt bao bọc củng mạc và lót phía trong mi mắt. Thông thường bệnh chỉ khu trú tại mắt với các biểu hiện cộm xốn, đỏ mắt và tiết nhiều ghèn. Tuy nhiên hệ thống niêm mạc mắt, mũi và họng có sự thông nối mật thiết thông qua ống lệ mũi.

Ống lệ mũi dẫn lưu nước mắt từ góc trong mắt xuống ngách mũi dưới. Khi mắt bị viêm nhiễm do virus như Adenovirus, mầm bệnh dễ dàng lan xuống niêm mạc mũi họng gây viêm mũi họng cấp. Tại vùng vòm mũi họng có lỗ mở của vòi Eustache nối liền vòm họng với hòm tai giữa. Sự phù nề niêm mạc hầu họng có thể làm tắc nghẽn vòi nhĩ, thay đổi áp suất trong hòm tai và tạo ra cảm giác lùng bùng, ù tai hoặc giảm sức nghe thoáng qua. Do đó triệu chứng ở mắt và tai thường xuất hiện đồng thời trong một bệnh cảnh nhiễm trùng hô hấp chung.

Những thời điểm thường xuất hiện đau mắt đỏ kèm ù tai

Tình trạng đau mắt đỏ đi kèm ù tai thường xuất hiện rõ rệt nhất trong các đợt sốt viêm kết mạc họng hạch do virus Adenovirus gây ra. Trong đợt bùng phát này, người bệnh không chỉ bị đỏ mắt mà còn kèm theo sốt nhẹ, đau rát họng, chảy nước mũi và nổi hạch trước tai. Phản ứng viêm lan rộng khiến niêm mạc vòi tai sưng nề, dẫn đến chứng rối loạn chức năng vòi nhĩ gây ù tai.

Bối cảnh thứ hai là hội chứng viêm kết mạc kết hợp viêm tai giữa cấp, thường gặp ở trẻ nhỏ hoặc người có tiền sử viêm mũi xoang mạn tính do vi khuẩn Haemophilus influenzae hoặc phế cầu khuẩn. Vi khuẩn từ đường hô hấp có thể di chuyển ngược dòng lên vòi tai gây ứ dịch hòm nhĩ đồng thời lây lan lên mắt qua dịch tiết. Ngoài ra, việc người bệnh xì mũi quá mạnh khi đang nghẹt mũi và đau mắt cũng vô tình đẩy không khí mang mầm bệnh vào tai giữa, kích hoạt triệu chứng đau và ù tai.

Các biểu hiện bất thường cảnh báo nguy cơ biến chứng

Mặc dù phần lớn các trường hợp đau mắt đỏ kèm ù tai xuất phát từ viêm đường hô hấp lành tính, người bệnh cần đặc biệt cảnh giác với một số dấu hiệu nguy hiểm. Cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa mắt hoặc tai mũi họng nếu nhận thấy mắt đau nhức dữ dội, sợ ánh sáng gắt, nhìn mờ đột ngột hoặc xuất hiện màng giả dày đặc ở kết mạc mi.

Về phía tai, các dấu hiệu cảnh báo bao gồm đau nhức sâu trong ống tai, cảm giác đau nhói lan lên nửa đầu, chảy mủ hoặc dịch vàng từ tai, chóng mặt mất thăng bằng hoặc suy giảm thính lực nghiêm trọng. Đây có thể là biểu hiện của viêm màng bồ đào, viêm loét giác mạc hoặc biến chứng viêm tai giữa cấp tính có nguy cơ tổn thương màng nhĩ. Việc phát hiện sớm giúp bác sĩ can thiệp kịp thời, hạn chế biến chứng nguy hiểm cho cả thị lực và thính lực.

Nguyên tắc chăm sóc và bảo vệ mắt tai đúng cách

Khi gặp tình trạng này, người bệnh cần ưu tiên nghỉ ngơi tại môi trường sạch sẽ, thoáng mát và tránh tiếp xúc với khói bụi độc hại. Việc vệ sinh mắt cần được thực hiện bằng gạc sạch riêng biệt cho từng bên mắt cùng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương, tuyệt đối không dùng chung khăn mặt để ngăn ngừa lây nhiễm chéo giữa hai mắt hoặc lây cho người thân.

Người bệnh không nên tự ý dùng tay ngoáy sâu vào ống tai hoặc cố gắng xì mũi thật mạnh vì áp lực lớn sẽ làm tổn thương thêm niêm mạc vòi nhĩ. Thay vào đó, hãy giữ ấm cơ thể, súc họng thường xuyên bằng dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ và uống đủ nước ấm để làm loãng chất nhầy đường hô hấp. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc kháng sinh nhỏ mắt, nhỏ tai chứa hoạt chất corticoid khi chưa có sự thăm khám và kê đơn của bác sĩ chuyên khoa.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa đại chúng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y tế chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý sử dụng các bài thuốc dân gian như đắp lá cây, xông khói nóng vào mắt hay nhỏ tinh dầu vào tai. Khi xuất hiện dấu hiệu suy giảm thị lực, mờ mắt hoặc đau tai dữ dội, cần nhanh chóng đến bệnh viện có chuyên khoa mắt và tai mũi họng để được soi khám và hướng dẫn phác đồ điều trị an toàn.

Tóm tắt

Hiện tượng đau mắt đỏ kèm ù tai phần lớn liên quan đến tình trạng viêm nhiễm đường hô hấp trên và phản ứng phù nề vòi nhĩ. Dù nhiều trường hợp có thể thuyên giảm khi ổ viêm hồi phục, người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan tự ý mua thuốc nhỏ tai hay nhỏ mắt bừa bãi. Việc thăm khám chuyên khoa mắt và tai mũi họng sẽ giúp xác định đúng nguyên nhân, bảo vệ an toàn thị giác cùng thính lực lâu dài.