Đau mắt đỏ kèm sốt có phải bị sởi không và cách nhận biết chính xác
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Hiện tượng đau mắt đỏ kèm sốt là tình trạng khiến nhiều người lo lắng, đặc biệt trong những giai đoạn có dịch bệnh truyền nhiễm bùng phát. Câu hỏi đau mắt đỏ kèm sốt có phải bị sởi không là thắc mắc rất phổ biến vì cả hai bệnh lý này đều có những biểu hiện ban đầu tương đối giống nhau.
Thực tế y khoa cho thấy đau mắt đỏ kết hợp sốt có thể là dấu hiệu sớm của bệnh sởi, nhưng phần lớn các trường hợp trong cộng đồng lại bắt nguồn từ viêm kết mạc do virus khác như adenovirus hoặc cảm cúm hô hấp. Để xác định chính xác nguyên nhân, người bệnh cần theo dõi sát sao chuỗi triệu chứng đi kèm như mức độ phát ban trên da, tổn thương niêm mạc miệng và tình trạng đường hô hấp.
Đau mắt đỏ kèm sốt là gì?
Đau mắt đỏ là tình trạng kết mạc nhãn cầu và kết mạc mi mắt bị sung huyết, đỏ rực do phản ứng viêm dưới tác động của virus, vi khuẩn hoặc các yếu tố kích ứng môi trường. Khi đau mắt đỏ xuất hiện đồng thời với cơn sốt, đây là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang có phản ứng miễn dịch toàn thân chống lại tác nhân gây nhiễm trùng. Sốt có thể dao động từ nhẹ đến sốt cao tùy thuộc vào độc lực của mầm bệnh và sức đề kháng của từng cá nhân. Bệnh sởi là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus sởi gây ra, lây lan mạnh qua đường hô hấp và thường gây tổn thương đa cơ quan, trong đó viêm kết mạc mắt và sốt cao là hai triệu chứng khởi điểm rất điển hình. Việc hiểu rõ bản chất của các triệu chứng giúp người bệnh chủ động theo dõi và có biện pháp cách ly, phòng ngừa lây nhiễm phù hợp.
Mối liên hệ giữa triệu chứng đau mắt đỏ và bệnh sởi
Viêm kết mạc mắt hay đau mắt đỏ là một trong những biểu hiện kinh điển trong giai đoạn khởi phát của bệnh sởi. Virus sởi thuộc họ Paramyxoviridae xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp và nhanh chóng lan tỏa đến các biểu mô niêm mạc, bao gồm kết mạc mắt và niêm mạc đường hô hấp trên. Khi mắc sởi, người bệnh thường sốt cao liên tục kèm theo tình trạng mắt đỏ rực, sưng mí, nhiều ghèn và đặc biệt là rất nhạy cảm với ánh sáng hay còn gọi là chứng sợ ánh sáng. Tình trạng viêm kết mạc trong bệnh sởi thường đi kèm với các triệu chứng viêm long hô hấp dữ dội như ho khan từng cơn, chảy nước mũi trong và hắt hơi liên tục. Đây là giai đoạn virus nhân lên mạnh mẽ và có khả năng lây lan rất cao trong cộng đồng qua đường không khí hoặc giọt bắn. Tuy nhiên, chỉ dựa vào hiện tượng đau mắt đỏ kèm theo sốt thì chưa đủ cơ sở khẳng định chắc chắn là bệnh sởi, bởi vì nhiều tác nhân vi sinh khác cũng có thể gây ra bệnh cảnh lâm sàng tương tự trong giai đoạn đầu.
Các nguyên nhân khác thường gây đau mắt đỏ kèm sốt
Bên cạnh bệnh sởi, nguyên nhân phổ biến hàng đầu gây ra đau mắt đỏ kèm sốt là do nhiễm adenovirus. Virus này thường gây ra hội chứng sốt viêm kết mạc hạch hoặc viêm kết mạc họng hạch, với biểu hiện mắt đỏ cộm xốn, sốt nhẹ đến sốt vừa, đau họng và nổi hạch nhỏ trước tai hoặc dưới hàm. Ngoài ra, các chủng enterovirus, virus cúm mùa, virus hợp bào hô hấp và một số bệnh nhiễm trùng toàn thân như bệnh Rubella hay sốt xuất huyết ở giai đoạn đầu cũng có thể làm kết mạc mắt sung huyết kèm theo phản ứng sốt. Ở nhóm nguyên nhân do vi khuẩn như phế cầu, tụ cầu hoặc lậu cầu, người bệnh cũng có thể bị sốt nếu có phản ứng viêm toàn thân kết hợp, tuy nhiên mắt thường tiết nhiều mủ đặc màu vàng xanh khiến hai mi mắt dính chặt vào nhau sau khi ngủ dậy. Do đó, hiện tượng mắt đỏ và sốt là phản ứng viêm phối hợp của hệ miễn dịch trước nhiều loại tác nhân gây bệnh khác nhau chứ không phải triệu chứng đặc thù của riêng bệnh sởi.
Dấu hiệu đặc trưng giúp phân biệt bệnh sởi với viêm kết mạc thông thường
Để phân biệt giữa bệnh sởi và các bệnh lý đau mắt đỏ thông thường, yếu tố then chốt nằm ở toàn bộ diễn tiến lâm sàng và các tổn thương đặc thù đi kèm. Ở người mắc sởi, trước khi nổi ban ngoài da khoảng một đến hai ngày, bác sĩ có thể quan sát thấy các nốt Koplik nhỏ màu trắng xám bao quanh bởi quầng đỏ nằm ở niêm mạc má đối diện răng hàm. Sau đó, ban sởi dạng dát sẩn bắt đầu xuất hiện tuần tự theo quy luật từ sau tai, lan ra mặt, cổ, ngực, lưng rồi mới xuống tứ chi và lòng bàn chân bàn tay. Trong khi đó, viêm kết mạc do adenovirus thông thường chỉ tập trung tại mắt và vùng họng, người bệnh có thể sốt và nổi hạch nhưng hoàn toàn không xuất hiện ban dát sẩn theo trình tự sởi. Hơn nữa, mức độ sợ ánh sáng và kích ứng mắt ở bệnh sởi thường nặng nề hơn đáng kể so với viêm kết mạc mùa thông thường. Tiền sử tiêm chủng vaccine phòng sởi và yếu tố dịch tễ tiếp xúc cũng là căn cứ rất quan trọng giúp định hướng chẩn đoán chính xác.
Nguyên tắc chăm sóc và theo dõi người bệnh đau mắt đỏ có sốt
Khi xuất hiện triệu chứng mắt đỏ kèm sốt, người bệnh cần được chăm sóc đúng cách nhằm giảm bớt cảm giác khó chịu và hạn chế nguy cơ lây lan. Về vệ sinh mắt, nên sử dụng nước muối sinh lý natri clorid 0,9% nhỏ rửa mắt mỗi ngày vài lần, dùng gạc y tế sạch lau nhẹ nhàng từ đầu mắt ra đuôi mắt cho từng bên mắt riêng biệt để tránh lây nhiễm chéo. Người bệnh cần được nghỉ ngơi tại phòng thoáng khí, tránh ánh sáng mạnh chiếu thẳng vào mắt bằng cách kéo rèm hoặc đeo kính râm bảo vệ. Cần uống đủ nước ấm, bổ sung dung dịch điện giải oresol nếu sốt cao và ăn các thức ăn mềm, lỏng, giàu dinh dưỡng và vitamin. Đồ dùng cá nhân như khăn mặt, gối, chăn và kính mắt phải được giặt giũ riêng, phơi nắng hoặc khử khuẩn thường xuyên. Tuyệt đối không để người bệnh dùng chung đồ vật cá nhân với các thành viên khác trong gia đình nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Thời điểm người bệnh cần đến cơ sở y tế thăm khám ngay
Mặc dù nhiều trường hợp viêm kết mạc có sốt tự thuyên giảm sau vài ngày, người bệnh vẫn cần được đưa đến cơ sở y tế chuyên khoa ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm. Nếu cơn sốt kéo dài trên ba ngày không hạ, sốt cao liên tục không đáp ứng với các biện pháp hạ sốt thông thường hoặc kèm theo co giật, lừ đừ, ngủ li bì thì cần được cấp cứu khẩn cấp. Về phía mắt, nếu người bệnh cảm thấy đau nhức dữ dội trong nhãn cầu, thị lực suy giảm đột ngột, nhìn mờ, mắt sợ sáng gay gắt hoặc bề mặt giác mạc có dấu hiệu loét mờ đục, việc thăm khám là tối khẩn cấp để tránh biến chứng sẹo giác mạc vĩnh viễn. Ngoài ra, bất kỳ dấu hiệu khó thở, thở gấp, ho rút lõm lồng ngực hoặc tình trạng phát ban lan nhanh toàn thân đều là chỉ điểm của tổn thương hô hấp hoặc bệnh sởi biến chứng, đòi hỏi sự can thiệp trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa nhiễm và chuyên khoa mắt.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe tổng quan, không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định y khoa từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh mạnh, corticoid hoặc thuốc hạ sốt khi chưa có tư vấn chuyên môn. Khi mắt có biểu hiện đau nhức dữ dội, mờ mắt hoặc sốt cao kéo dài, cần đến bệnh viện khám ngay.
Tóm tắt
Đau mắt đỏ kèm sốt có thể chỉ là đợt viêm kết mạc do virus thông thường nhưng cũng có thể là khởi đầu của bệnh sởi truyền nhiễm. Việc chủ động theo dõi diễn tiến sốt, tình trạng phát ban và các dấu hiệu toàn thân giúp phát hiện sớm nguy cơ biến chứng. Khi triệu chứng kéo dài hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và hướng dẫn điều trị kịp thời.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Thời gian ủ bệnh sởi thường kéo dài trong bao lâu?
Bệnh sởi thường có thời gian ủ bệnh kéo dài từ 7 đến 14 ngày trước khi xuất hiện các triệu chứng khởi phát như sốt cao, viêm kết mạc mắt và viêm long đường hô hấp trên.
Bị đau mắt đỏ kèm sốt có nên tự mua thuốc nhỏ mắt kháng sinh không?
Không nên tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt, vì việc này có thể gây tác dụng phụ nguy hiểm và che lấp triệu chứng bệnh.
Dấu hiệu hạt Koplik trong bệnh sởi là gì?
Hạt Koplik là những đốm nhỏ màu trắng ngà có viền đỏ xuất hiện ở niêm mạc má phía trong miệng, là dấu hiệu lâm sàng rất đặc trưng của bệnh sởi trước khi phát ban ra ngoài da.
Đau mắt đỏ kèm sốt do virus có lây cho người xung quanh không?
Đau mắt đỏ do virus có khả năng lây lan nhanh qua dịch tiết mắt, giọt bắn hô hấp và tiếp xúc với đồ dùng chung, do đó cần hạn chế tiếp xúc gần và sát khuẩn tay thường xuyên.
Tiêm phòng vaccine có giúp ngăn ngừa đau mắt đỏ do sởi không?
Tiêm vaccine sởi đầy đủ và đúng lịch là biện pháp phòng ngừa bệnh sởi hiệu quả nhất, giúp cơ thể tạo miễn dịch chủ động và giảm nguy cơ biến chứng nặng khi tiếp xúc với nguồn lây.
