Đau mắt đỏ hột: Nhận diện biểu hiện và cách phòng ngừa

Đau mắt đỏ hột là gì?

Đau mắt đỏ hột trong cách gọi dân gian thường bao gồm hai bệnh cảnh nhãn khoa: bệnh mắt hột mạn tính do vi khuẩn Chlamydia trachomatis và viêm kết mạc có phản ứng hột do các chủng virus như Adenovirus gây ra. Khi niêm mạc kết mạc bị tác nhân gây bệnh tấn công, hệ miễn dịch phản ứng bằng cách hình thành các nang lympho nhô cao trên bề mặt kết mạc mi mắt, dân gian thường gọi là nổi hột.

Sự xuất hiện của các nốt hột này khiến bề mặt mi mắt mất đi độ trơn nhẵn tự nhiên, tạo cảm giác chà xát liên tục vào giác mạc mỗi khi chớp mắt. Bệnh có thể biểu hiện từ mức độ nhẹ gây đỏ mắt thoáng qua cho đến những đợt viêm cấp tính sưng nề và tiết nhiều ghèn rỉ. Hiểu rõ bản chất bệnh giúp người bệnh có hướng chăm sóc an toàn và chủ động phòng ngừa lây nhiễm.

Bản chất của đau mắt đỏ nổi hột và nguyên nhân thường gặp

Tình trạng mắt đỏ và nổi hột chủ yếu xuất phát từ sự xâm nhập của các vi sinh vật vào màng kết mạc mắt. Bệnh mắt hột do vi khuẩn Chlamydia trachomatis thường tiến triển âm thầm, kéo dài, với các hột viêm tập trung nhiều ở sụn mi trên. Nếu không được kiểm soát đúng cách, các nốt hột này có thể xơ hóa tạo sẹo, dẫn đến biến chứng lông quặm cọ xát gây tổn thương giác mạc.

Trong khi đó, phản ứng nổi hột cấp tính thường gặp hơn trong các đợt viêm kết mạc do virus, điển hình là Adenovirus. Dạng viêm kết mạc này khởi phát đột ngột với các nang hột nhỏ ở cùng đồ mi dưới và lây lan rất nhanh qua giọt bắn hoặc dịch tiết mắt. Ngoài ra, việc đeo kính áp tròng sai cách hoặc phản ứng dị ứng mạn tính cũng có thể kích hoạt các nốt hột ở niêm mạc mắt.

Những biểu hiện thường gặp khi mắt bị đỏ và nổi hột

Triệu chứng nổi bật nhất của đau mắt đỏ hột là cảm giác cộm xốn dữ dội như có hạt cát nằm trong mắt mỗi khi chớp mắt. Kết mạc mắt chuyển sang màu đỏ ửng hoặc cương tụ mạch máu đỏ rực, đi kèm hiện tượng sưng nề mi mắt. Người bệnh thường xuyên bị chảy nước mắt và tiết nhiều ghèn nhầy, nhất là vào buổi sáng khiến hai mi mắt dính chặt vào nhau.

Khi lật nhẹ bờ mi mắt, có thể quan sát thấy các nốt sần nhỏ li ti màu hồng nhạt hoặc vàng nhạt nổi gồ trên bề mặt kết mạc. Mắt người bệnh trở nên rất nhạy cảm với ánh sáng, dễ bị chói và mỏi mệt khi nhìn lâu. Ở những trường hợp do virus gây ra, người bệnh có thể xuất hiện thêm hạch nhỏ sưng đau ở trước tai kèm theo cảm giác mệt mỏi nhẹ.

Cách chăm sóc và vệ sinh mắt an toàn tại nhà

Khi mắt bị đỏ cộm, việc giữ gìn vệ sinh sạch sẽ là bước chăm sóc quan trọng nhất giúp mắt nhanh hồi phục. Người bệnh nên sử dụng nước muối sinh lý 0,9% chuyên dùng cho mắt để nhỏ rửa đều đặn mỗi ngày, giúp làm sạch ghèn rỉ và dịch tiết ứ đọng. Mỗi lần lau mắt, cần dùng gạc y tế sạch riêng biệt cho từng mắt, lau nhẹ từ góc trong ra ngoài rồi bỏ đi.

Người bệnh có thể chườm mát nhẹ nhàng quanh hốc mắt bằng khăn sạch để làm dịu cảm giác sưng rát và xốn ngứa. Trong suốt thời gian mắt đang viêm, cần tạm ngưng hoàn toàn việc đeo kính áp tròng và trang điểm mắt. Đồng thời, nên để mắt nghỉ ngơi điều độ, hạn chế tiếp xúc liên tục với màn hình điện tử nhằm giảm áp lực điều tiết cho thị giác.

Biện pháp chủ động phòng ngừa đau mắt đỏ hột

Đau mắt đỏ có phản ứng hột do nhiễm khuẩn hoặc virus rất dễ lây lan qua tiếp xúc gián tiếp, do đó việc giữ vệ sinh cá nhân là chìa khóa phòng bệnh hàng đầu. Mọi người cần duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt là trước khi chạm vào vùng mặt. Tuyệt đối không đưa tay lên dụi mắt khi cảm thấy ngứa ngáy.

Bên cạnh đó, mỗi cá nhân cần sử dụng riêng khăn mặt, gối ngủ, kính mắt và chậu rửa mặt. Khi ra ngoài đường nhiều khói bụi hoặc đi bơi ở hồ bơi công cộng, nên đeo kính bảo hộ để che chắn cho mắt. Nếu trong gia đình hoặc nơi làm việc có người đang mắc bệnh, cần hạn chế tiếp xúc gần và sát khuẩn thường xuyên các vật dụng dùng chung như tay nắm cửa hay bàn ghế.

Lưu ý an toàn

Nội dung trong bài mang tính chất phổ biến kiến thức giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh phối hợp corticoid để sử dụng, vì có thể dẫn đến nguy cơ loét giác mạc hoặc tăng nhãn áp nguy hiểm. Tuyệt đối không áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như đắp lá hoặc xông mắt bằng lá trầu không. Khi mắt có dấu hiệu đau nhức dữ dội, nhìn mờ hoặc chảy mủ đặc, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được thăm khám.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ hột gây nhiều phiền toái trong sinh hoạt nhưng có thể phòng tránh và kiểm soát tốt nếu nhận biết sớm và chăm sóc đúng cách. Xây dựng thói quen vệ sinh mắt sạch sẽ, không tự ý dùng thuốc và chủ động tham vấn ý kiến bác sĩ chuyên khoa mắt là biện pháp an toàn nhất để bảo vệ đôi mắt luôn sáng khỏe.