Đau mắt đỏ và những dấu hiệu chính xác nhất

Đau mắt đỏ là gì?

Đau mắt đỏ là cách gọi dân gian của tình trạng viêm kết mạc, xảy ra khi các mao mạch nhỏ tại màng kết mạc bị sung huyết và viêm nhiễm. Lớp màng này có nhiệm vụ bảo vệ nhãn cầu và giữ ẩm cho bề mặt mắt, do đó khi bị tác nhân bên ngoài xâm nhập, mắt sẽ phản ứng lại bằng hiện tượng đỏ rực, sưng phù và tiết nhiều dịch nhờn.

Nguyên nhân dẫn tới đau mắt đỏ rất đa dạng, trong đó phổ biến nhất là nhiễm virus như Adenovirus, nhiễm khuẩn do tụ cầu hoặc liên cầu, và phản ứng dị ứng trước các dị nguyên môi trường như phấn hoa, mạt bụi hay lông thú nuôi. Tùy thuộc vào tác nhân kích hoạt, các biểu hiện lâm sàng sẽ có sự khác biệt rõ rệt về tính chất ghèn rỉ, tốc độ lây lan và thời gian hồi phục. Đa phần các trường hợp có thể thuyên giảm tốt nếu được giữ vệ sinh đúng cách, nhưng nếu xử trí sai lầm bằng cách tự ý dùng thuốc nhỏ mắt bừa bãi, bệnh có thể tiến triển nặng và ảnh hưởng xấu đến giác mạc.

Các biểu hiện điển hình giúp nhận biết đau mắt đỏ sớm

Dấu hiệu phổ biến nhất của đau mắt đỏ là tròng trắng mắt chuyển sang màu hồng nhạt hoặc đỏ đậm do các mạch máu nông tại màng kết mạc bị giãn nở. Người bệnh thường cảm thấy cộm rát khó chịu như có hạt cát nằm bên trong mi mắt, kích thích chớp mắt liên tục.

Đi kèm với đỏ mắt là hiện tượng chảy nước mắt sống và tăng tiết dịch rỉ mắt hay còn gọi là ghèn. Buổi sáng sau khi ngủ dậy, hai mi mắt có thể bị dính chặt lại do lớp ghèn khô bám quanh bờ mi. Ngoài ra, mi mắt có thể sưng nề nhẹ, kèm theo cảm giác ngứa ngáy hoặc châm chích quanh hốc mắt, gây nhiều bất tiện cho sinh hoạt hằng ngày.

Cách phân biệt đau mắt đỏ do virus vi khuẩn và dị ứng

Nhận biết nguồn gốc gây bệnh đóng vai trò then chốt trong việc lựa chọn hướng xử trí thích hợp:

Viêm kết mạc do virus: Thường khởi phát ở một mắt rồi nhanh chóng lan sang mắt còn lại sau vài ngày. Dịch tiết mắt chủ yếu ở dạng nước trong, chảy nước mắt nhiều, mi mắt phù nề. Người bệnh có thể kèm theo triệu chứng cảm cúm như sốt nhẹ, đau họng, chảy mũi hoặc nổi hạch nhỏ đau ở trước tai.

Viêm kết mạc do vi khuẩn: Bệnh thường xuất hiện nhiều ghèn đặc màu vàng hoặc xanh lục bám dày ở khóe mắt và chân lông mi. Ghèn tái lập nhanh chóng chỉ sau một thời gian ngắn lau rửa, hai mi mắt dễ dính chặt vào nhau sau giấc ngủ.

Viêm kết mạc dị ứng: Thường xảy ra đồng thời ở cả hai mắt ngay từ đầu. Biểu hiện nổi bật nhất là cảm giác ngứa ngáy dữ dội, kèm theo hắt hơi, ngạt mũi hoặc đỏ da. Dịch mắt thường trong hoặc có dạng nhầy dính, bệnh hay tái phát khi tiếp xúc với phấn hoa, bụi nhà, lông động vật hoặc hóa chất.

Hướng dẫn chăm sóc và làm sạch mắt an toàn tại nhà

Trong giai đoạn mắt đang tổn thương, việc chăm sóc đúng nguyên tắc giúp giảm bớt khó chịu và đẩy nhanh quá trình hồi phục:

Vệ sinh mắt nhẹ nhàng: Sử dụng nước muối sinh lý natri clorid 0,9% nhỏ rửa mắt mỗi ngày vài lần để cuốn trôi dịch tiết và ghèn thừa. Khi lau mắt, cần dùng gạc y tế hoặc khăn giấy dùng một lần lau từ khóe mắt trong ra đuôi mắt ngoài, sử dụng miếng gạc riêng cho từng bên mắt để không làm lây chéo vi khuẩn hay virus.

Chườm mát xoa dịu mi mắt: Đặt một miếng gạc sạch nhúng nước mát lên mi mắt khép kín trong khoảng 5 đến 10 phút có thể giúp co bớt mạch máu, giảm cảm giác sưng phù và bỏng rát. Tuyệt đối không dùng nước quá lạnh hoặc đắp trực tiếp đá lạnh lên vùng da mỏng quanh mắt.

Tạm ngưng dùng kính áp tròng và trang điểm: Cần tháo bỏ kính áp tròng và chuyển sang đeo kính gọng cho đến khi mắt khỏi hoàn toàn. Không sử dụng mỹ phẩm kẻ mắt, chuốt mi trong thời gian này và nên vứt bỏ các dụng cụ trang điểm mắt đã dùng trước đó để phòng ngừa tái nhiễm.

Dấu hiệu nguy hiểm cần đến khám chuyên khoa mắt ngay

Mặc dù đa số các trường hợp đau mắt đỏ đều có thể tự khỏi nếu chăm sóc đúng, một số triệu chứng cảnh báo tổn thương giác mạc hoặc biến chứng nội nhãn cần được bác sĩ chuyên khoa mắt kiểm tra khẩn cấp:

Đau nhức sâu bên trong mắt: Khác với cảm giác cộm xốn ngoài bề mặt màng kết mạc, đau buốt dữ dội hoặc đau lan lên vùng trán và thái dương là dấu hiệu bất thường nghiêm trọng.

Giảm sút thị lực: Nếu người bệnh cảm thấy mắt nhìn mờ rõ rệt, nhìn thấy quầng sáng xung quanh bóng đèn hoặc thị lực không cải thiện sau khi đã chớp mắt và lau sạch ghèn, đây có thể là dấu hiệu viêm loét giác mạc.

Sợ ánh sáng nghiêm trọng: Hiện tượng mắt chói buốt, nhắm tịt mắt lại và không thể mở ra khi tiếp xúc với ánh sáng bình thường đòi hỏi phải được đánh giá y khoa ngay lập tức để ngăn ngừa sẹo giác mạc vĩnh viễn.

Biện pháp phòng ngừa lây lan đau mắt đỏ trong cộng đồng

Đau mắt đỏ do virus lây lan rất nhanh qua giọt bắn đường hô hấp và tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với dịch tiết từ mắt người bệnh. Để hạn chế bùng phát thành ổ dịch trong gia đình và trường học, cần chú ý:

Giữ gìn vệ sinh đôi bàn tay: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất 20 giây, nhất là sau khi chạm vào mắt, sau khi nhỏ thuốc hoặc lau dịch tiết. Tuyệt đối không dùng tay dụi mắt vì hành động này làm trầy xước bề mặt kết mạc và phát tán mầm bệnh.

Không dùng chung đồ dùng cá nhân: Mỗi thành viên trong gia đình cần có khăn mặt, khăn tắm, gối ngủ và chậu rửa riêng biệt. Khăn mặt của người bệnh cần được giặt sạch bằng xà phòng, phơi dưới ánh nắng mặt trời hoặc sấy khô ở nhiệt độ cao.

Hạn chế tiếp xúc nơi đông người: Khi đang trong đợt đau mắt đỏ cấp tính, người bệnh nên chủ động nghỉ học hoặc hạn chế đến những nơi công cộng, không đi bơi tại các hồ bơi công cộng để tránh phát tán mầm bệnh vào nguồn nước.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa thường thức, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y tế trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý đắp lá cây, xông mắt bằng các loại thảo dược không rõ nguồn gốc, hoặc tự mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh, corticoid khi chưa có đơn thuốc, vì điều này có thể dẫn đến viêm loét giác mạc hoặc biến chứng tăng nhãn áp nghiêm trọng.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ là tình trạng thường gặp và phần lớn lành tính nếu được nhận diện đúng và chăm sóc cẩn thận ngay từ đầu. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc corticoid khi chưa có chỉ định y khoa. Khi mắt có dấu hiệu bất thường, việc thăm khám chuyên khoa mắt kịp thời là cách an toàn nhất để bảo vệ thị lực lâu dài.