Đau mắt đỏ có nguy hiểm không và những biến chứng cần lưu ý

Đau mắt đỏ có nguy hiểm không?

Bệnh đau mắt đỏ là thuật ngữ thường ngày để chỉ tình trạng viêm kết mạc, tức phản ứng viêm tại màng kết mạc lót phía trong mí mắt và phủ ngoài củng mạc. Nguyên nhân phổ biến nhất gây ra tình trạng này là do nhiễm các chủng virus như Adenovirus, vi khuẩn tụ cầu hoặc liên cầu, hay do phản ứng dị ứng trước phấn hoa, bụi mịn và lông thú cưng.

Khi bị đau mắt đỏ, hệ thống mạch máu nhỏ tại kết mạc bị xung huyết và giãn nở, khiến lòng trắng của mắt chuyển sang màu đỏ hoặc hồng nhạt. Phần lớn các trường hợp viêm kết mạc cấp tính có diễn tiến lành tính và tự hồi phục khi hệ miễn dịch đào thải được tác nhân gây bệnh. Tuy nhiên, tính chất lây lan rất mạnh qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mắt người bệnh khiến bệnh dễ trở thành vấn đề y tế cộng đồng cần được kiểm soát cẩn trọng.

Mức độ nguy hiểm thực tế của bệnh đau mắt đỏ

Đau mắt đỏ, hay viêm kết mạc, là tình trạng viêm lớp màng trong suốt bao bọc lòng trắng và mặt trong mi mắt. Trên thực tế lâm sàng, phần lớn các đợt đau mắt đỏ do virus hoặc vi khuẩn nhẹ gây ra đều có tiên lượng lành tính, có xu hướng thuyên giảm sau một đến hai tuần khi được giữ gìn vệ sinh hợp lý. Trong giai đoạn này, các biểu hiện như cộm xốn, đỏ mắt, chảy nước mắt và nhiều ghèn mi gây nhiều bất tiện cho sinh hoạt thường nhật nhưng hiếm khi đe dọa trực tiếp tới chức năng nhìn.

Dù vậy, đau mắt đỏ không thể bị xem nhẹ hoàn toàn. Tính chất nguy hiểm của bệnh nằm ở tốc độ lây lan nhanh chóng tạo thành đợt bùng phát trong gia đình, trường học và nơi làm việc, cùng khả năng chuyển biến xấu nếu chăm sóc sai phương pháp. Đối với những đối tượng nhạy cảm như trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền suy giảm miễn dịch, tổn thương mắt có thể kéo dài dai dẳng và dễ dẫn đến bội nhiễm vi sinh vật thứ phát nguy hiểm hơn.

Những biến chứng tiềm ẩn ảnh hưởng đến thị lực

Biến chứng đáng lo ngại nhất của viêm kết mạc là khi tổn thương viêm lan từ lớp kết mạc nông vào giác mạc, tức phần lòng đen trong suốt của nhãn cầu. Tình trạng viêm giác mạc đốm hoặc viêm giác mạc chấm nông khiến mắt đau nhức dữ dội, chói mắt nghiêm trọng và giảm tầm nhìn rõ rệt. Những tổn thương này đòi hỏi thời gian điều trị kéo dài nhiều tuần đến nhiều tháng mới có thể ổn định.

Nếu không được xử trí đúng cách, bệnh có thể tiến triển thành loét giác mạc hoặc bội nhiễm nấm, vi khuẩn độc lực cao. Ổ loét khi lành thường để lại sẹo giác mạc đục mờ vĩnh viễn, làm suy giảm thị lực không hồi phục, thậm chí dẫn đến nguy cơ thủng nhãn cầu trong các ca viêm hoại tử nặng. Bên cạnh đó, một số trường hợp tạo màng giả kết mạc nếu không được bóc tách định kỳ sẽ khiến dịch viêm ứ đọng, cản trở thuốc ngấm vào mô mắt và làm chậm quá trình phục hồi biểu mô.

Sai lầm phổ biến khiến bệnh tiến triển nghiêm trọng

Một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến đau mắt đỏ từ lành tính chuyển sang nguy hiểm là thói quen tự ý điều trị tại nhà. Nhiều người bệnh tự mua các loại thuốc nhỏ mắt phối hợp chứa hoạt chất kháng viêm nhóm corticoid khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Hoạt chất này có thể làm giảm đỏ mắt tức thời nhưng lại làm suy yếu hàng rào miễn dịch tại chỗ, tạo cơ hội cho vi nấm và virus bùng phát, gia tăng nguy cơ tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể.

Ngoài ra, việc áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như đắp lá cây, xông mắt bằng các loại thảo dược không rõ nguồn gốc tiềm ẩn rủi ro nhiễm khuẩn rất cao. Hơi nóng và độc tố từ lá cây có thể gây bỏng nhiệt, trầy xước biểu mô giác mạc và đưa tạp khuẩn nguy hiểm trực tiếp vào nhãn cầu. Thói quen dụi mắt liên tục khi ngứa cộm cũng góp phần làm trợt xước bề mặt giác mạc, biến một đợt viêm nông thông thường thành ổ loét sâu phức tạp.

Dấu hiệu cảnh báo cần đến khám bác sĩ chuyên khoa mắt

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo chuyển nặng giúp người bệnh tiếp cận can thiệp y khoa kịp thời, ngăn chặn tổn thương nhãn cầu không thể đảo ngược. Người bệnh cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa mắt ngay khi xuất hiện tình trạng nhìn mờ đột ngột, thấy quầng sáng xung quanh đèn hoặc suy giảm thị lực rõ rệt so với mắt bên lành.

Những triệu chứng báo động khác bao gồm cơn đau nhức sâu bên trong hốc mắt, cảm giác chói mắt đến mức không thể mở mí mắt dưới ánh sáng bình thường, hoặc mi mắt sưng nề biến dạng kèm chảy dịch mủ đặc màu vàng xanh. Khi các triệu chứng không có dấu hiệu thuyên giảm sau 5 đến 7 ngày tự theo dõi, hoặc bệnh bùng phát kèm theo sốt cao, nổi hạch sưng đau trước tai, người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa mắt thăm khám bằng máy sinh hiển vi để đánh giá chính xác mức độ tổn thương giác mạc.

Biện pháp chăm sóc và phòng ngừa lây nhiễm an toàn

Để hỗ trợ mắt nhanh chóng hồi phục và phòng ngừa lây lan mầm bệnh, việc thực hiện chế độ vệ sinh cá nhân nghiêm ngặt là yêu cầu cốt lõi. Người bệnh nên dùng nước muối sinh lý đẳng trương 0,9% nhỏ mắt mỗi ngày để loại bỏ ghèn gỉ và dịch tiết nhầy mủ, dùng gạc y tế sạch lau riêng cho từng bên mắt rồi bỏ ngay vào thùng rác kín. Tuyệt đối không dùng chung khăn mặt, gối, kính mắt hoặc lọ thuốc nhỏ với người xung quanh.

Bên cạnh đó, bàn tay cần được rửa sạch bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn trước và sau mỗi lần chăm sóc vùng mắt. Trong thời gian mắt đang viêm, cần ngừng sử dụng hoàn toàn kính áp tròng và mỹ phẩm trang điểm mắt. Giữ cho mắt được nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế nhìn màn hình thiết bị điện tử trong nhiều giờ liên tục và đeo kính râm bảo vệ mắt khỏi khói bụi khi ra ngoài trời sẽ giúp giảm kích ứng và đẩy nhanh quá trình tái tạo niêm mạc.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết chỉ mang tính chất cung cấp kiến thức giáo dục sức khỏe tổng quan và không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh, kháng viêm nhóm corticoid hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng để đắp, xông mắt. Khi mắt có biểu hiện đau nhức dữ dội, suy giảm thị lực hoặc chảy mủ đặc, người bệnh cần đến ngay bệnh viện có chuyên khoa mắt để được thăm khám trực tiếp.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ phần lớn là bệnh lành tính và có thể hồi phục hoàn toàn nếu được chăm sóc đúng mực. Mức độ nguy hiểm của bệnh phụ thuộc rất lớn vào sự chủ động thăm khám y tế sớm và thói quen giữ gìn vệ sinh của người bệnh. Việc tuân thủ hướng dẫn chuyên môn từ bác sĩ chuyên khoa mắt là biện pháp tốt nhất để bảo vệ thị lực và ngăn ngừa lây lan cho cộng đồng.