Bệnh đau mắt đỏ có lây qua nước bọt không và các con đường lây truyền cần biết

Đau mắt đỏ có lây qua nước bọt không là gì?

Đau mắt đỏ là thuật ngữ dân gian dùng để chỉ bệnh viêm kết mạc cấp tính, thường khởi phát đột ngột ở một mắt rồi nhanh chóng lan sang mắt còn lại. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ virus như Adenovirus, Enterovirus hoặc do các vi khuẩn như phế cầu, tụ cầu gây ra. Khi màng kết mạc bị viêm, các mạch máu nhỏ giãn nở khiến tròng trắng có màu hồng hoặc đỏ rực, đi kèm cảm giác cộm xốn, chảy nước mắt và tăng tiết ghèn.

Bệnh lý này có khả năng lây lan rất nhanh trong các môi trường tập thể như trường học, công sở hay nơi công cộng. Mặc dù phần lớn các trường hợp viêm kết mạc do virus có thể tự giới hạn và khỏi sau khoảng một đến hai tuần nếu được chăm sóc đúng cách, nhưng sự lây lan dễ dàng qua dịch tiết mắt và giọt bắn nước bọt đường hô hấp khiến bệnh dễ bùng phát thành đợt dịch lớn nếu cộng đồng thiếu cảnh giác.

Cơ chế lây truyền bệnh đau mắt đỏ qua nước bọt và giọt bắn hô hấp

Nhiều người lầm tưởng đau mắt đỏ chỉ lây khi chạm trực tiếp vào dịch ghèn mắt. Tuy nhiên, các tác nhân gây viêm kết mạc do virus, tiêu biểu là Adenovirus, có khả năng xâm nhập và nhân lên ở cả niêm mạc đường hô hấp trên và họng. Trong giai đoạn toàn phát, nước bọt và dịch đờm hầu họng của người bệnh chứa lượng lớn hạt virus có khả năng lây nhiễm cao.

Khi người bệnh nói chuyện đối diện ở khoảng cách gần, ho, hắt hơi hoặc khạc nhổ, các giọt bắn li ti mang virus sẽ phát tán vào không khí. Nếu những giọt bắn này vô tình bay thẳng vào niêm mạc mắt của người xung quanh, virus sẽ bám vào kết mạc và bắt đầu quá trình gây bệnh. Bên cạnh đó, các hạt dịch hô hấp này cũng có thể rơi xuống bàn ghế, nắm cửa, điện thoại hoặc đồ chơi, tạo thành nguồn lây gián tiếp nguy hiểm khi người lành chạm tay vào rồi đưa lên dụi mắt.

Những con đường lây nhiễm đau mắt đỏ phổ biến khác trong đời sống

Dù giọt bắn nước bọt là một đường lây quan trọng, con đường lây truyền nhanh nhất và dễ gặp nhất của đau mắt đỏ vẫn là tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với dịch tiết từ mắt. Khi mắt bị viêm, dịch ghèn và nước mắt chứa mật độ virus hoặc vi khuẩn rất đậm đặc. Người bệnh dùng tay dụi mắt rồi cầm nắm đồ vật chung sẽ truyền mầm bệnh sang các bề mặt tiếp xúc.

Người khỏe mạnh khi vô tình chạm vào các vật dụng chứa dịch tiết như khăn mặt, gối ngủ, kính mắt, mỹ phẩm trang điểm hay tay nắm cửa, sau đó đưa tay chạm lên mắt sẽ gần như chắc chắn bị lây nhiễm. Ngoài ra, việc dùng chung chậu rửa mặt, nguồn nước bể bơi không được khử trùng đạt chuẩn cũng là môi trường thuận lợi để virus phát tán rộng rãi giữa nhiều người trong cùng một thời điểm.

Các biểu hiện gợi ý đau mắt đỏ lây qua đường hô hấp

Khi đau mắt đỏ bắt nguồn từ virus lây qua đường hô hấp như Adenovirus, người bệnh thường không chỉ có triệu chứng đơn thuần tại mắt mà còn xuất hiện các dấu hiệu toàn thân. Tình trạng này trong y khoa thường được gọi là hội chứng viêm kết mạc kèm sốt và viêm họng.

Bên cạnh mắt bị đỏ, cộm như có hạt cát, mi mắt sưng nề và tiết nhiều ghèn loãng, người bệnh có thể bị sốt nhẹ, đau rát cổ họng, nghẹt mũi, chảy nước mũi và mệt mỏi. Một số trường hợp còn sờ thấy hạch nhỏ sưng đau ở trước tai hoặc dưới hàm. Việc xuất hiện đồng thời các triệu chứng đường hô hấp trên là minh chứng rõ ràng cho thấy virus đang tồn tại ở vùng hầu họng, làm tăng đáng kể nguy cơ lây truyền qua nước bọt và giọt bắn.

Biện pháp phòng ngừa lây lan đau mắt đỏ qua nước bọt và dịch tiết

Để ngăn chặn đau mắt đỏ lây lan qua nước bọt và dịch tiết mắt, việc thực hiện đồng bộ các biện pháp vệ sinh cá nhân là yếu tố quyết định. Cả người bệnh và người chăm sóc cần đeo khẩu trang y tế khi tiếp xúc gần để cản giọt bắn hô hấp phát tán khi trò chuyện, ho hoặc hắt hơi. Người bệnh nên dùng khăn giấy một lần che miệng khi ho và vứt bỏ ngay vào thùng rác có nắp đậy.

Thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn cần được duy trì nghiêm ngặt, đặc biệt là trước và sau khi nhỏ mắt hoặc chạm vào vùng mặt. Tuyệt đối không dùng chung vật dụng cá nhân như khăn lau mặt, gối, ly uống nước, bát đũa. Đồng thời, cần lau chùi và khử khuẩn định kỳ các bề mặt tiếp xúc thường xuyên như tay nắm cửa, mặt bàn, điện thoại để cắt đứt chuỗi lây nhiễm trong gia đình và cộng đồng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh, kháng viêm hay corticosteroid khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Việc dùng sai thuốc có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm như tăng nhãn áp, loét giác mạc hoặc làm bệnh kéo dài. Khi mắt xuất hiện dấu hiệu bất thường, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám chính xác.

Tóm tắt

Tóm lại, bệnh đau mắt đỏ hoàn toàn có thể lây qua nước bọt và các giọt bắn đường hô hấp bên cạnh con đường lây truyền qua dịch tiết mắt. Nhận biết đúng các phương thức lây nhiễm và duy trì thói quen đeo khẩu trang, rửa tay sạch sẽ là cách hiệu quả nhất để tự bảo vệ bản thân và bảo vệ cộng đồng khỏi nguy cơ dịch bùng phát.