Bệnh đau mắt đỏ có lây qua nhìn không và đường lây truyền thực sự
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Câu hỏi đau mắt đỏ có lây qua nhìn không là băn khoăn của rất nhiều người mỗi khi mùa dịch viêm kết mạc bùng phát. Câu trả lời chính xác từ y học là hoàn toàn không lây qua việc nhìn nhau.
Ánh nhìn không phải là phương tiện chuyên chở vi sinh vật. Mầm bệnh đau mắt đỏ chỉ có thể truyền từ người này sang người khác qua dịch tiết mắt, giọt bắn đường hô hấp hoặc qua bàn tay và đồ dùng nhiễm khuẩn. Hiểu đúng cơ chế lây truyền sẽ giúp bạn chủ động phòng tránh an toàn và tránh sự kỳ thị không cần thiết đối với người mắc bệnh.
Đau mắt đỏ có lây qua nhìn không là gì?
Đau mắt đỏ là cách gọi dân gian của bệnh viêm kết mạc, tình trạng viêm lớp màng trong suốt bao phủ lòng trắng của nhãn cầu và mặt trong mí mắt. Bệnh biểu hiện đặc trưng bởi tình trạng mắt đỏ ngầu, cộm xốn, ngứa ngáy, chảy nước mắt và tiết nhiều rỉ ghèn dính chặt vào mí mắt, nhất là sau khi ngủ dậy. Nguyên nhân gây bệnh có thể do virus, vi khuẩn, dị ứng hoặc kích ứng hóa chất. Trong đó, viêm kết mạc do virus là dạng lây lan mạnh nhất và dễ tạo thành các đợt dịch trong cộng đồng. Mặc dù phần lớn trường hợp đau mắt đỏ đều lành tính và tự khỏi sau một đến hai tuần nếu được chăm sóc đúng cách, bệnh vẫn gây ra nhiều phiền toái trong sinh hoạt thường ngày và tiềm ẩn nguy cơ biến chứng tổn thương giác mạc nếu điều trị sai phương pháp.
Nguồn gốc của hiểu lầm đau mắt đỏ lây qua ánh nhìn
Nhiều người vẫn tin rằng chỉ cần nhìn vào mắt người đang bị viêm kết mạc thì tia mắt sẽ truyền mầm bệnh sang người lành. Trên thực tế khoa học nhãn khoa khẳng định ánh nhìn không chứa bất kỳ phân tử sinh học hay vi sinh vật nào có khả năng gây bệnh. Virus và vi khuẩn không thể tự bay qua không gian thông qua đường truyền thị giác. Sở dĩ hiểu lầm này tồn tại dai dẳng là vì bệnh đau mắt đỏ có tốc độ lây lan rất nhanh trong các môi trường tập thể như trường học, công sở hay gia đình. Khi một người mắc bệnh, những người xung quanh thường xuyên tiếp xúc gần gũi rất dễ bị nhiễm bệnh ngay sau đó. Sự trùng hợp về thời gian này khiến nhiều người lầm tưởng việc chạm mắt nhìn nhau là nguyên nhân gây lây truyền, trong khi thủ phạm thực sự là sự tiếp xúc gián tiếp mà người bệnh không để ý.
Con đường lây truyền thực sự của bệnh viêm kết mạc
Tác nhân gây đau mắt đỏ phổ biến nhất là virus như Adenovirus, Enterovirus hoặc các loại vi khuẩn như tụ cầu, phế cầu. Các vi sinh vật này cư trú với số lượng rất lớn trong dịch tiết nước mắt, ghèn rỉ mắt và dịch tiết đường hô hấp của người bệnh. Con đường lây lan hàng đầu là tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp qua bàn tay. Khi người bệnh lấy tay chùi rỉ mắt rồi chạm vào tay nắm cửa, bàn phím, điện thoại, điều khiển tivi, mầm bệnh sẽ bám lại trên các bề mặt đó. Người khỏe mạnh chạm tay vào các vật dụng này rồi vô tình đưa tay lên dụi mắt, ngoáy mũi hoặc chạm vào mặt sẽ tạo điều kiện cho virus xâm nhập vào kết mạc. Ngoài ra, việc dùng chung khăn mặt, gối ngủ, kính mắt hoặc lọ thuốc nhỏ mắt là con đường lây truyền trực tiếp vô cùng phổ biến trong gia đình.
Biện pháp phòng ngừa lây nhiễm đau mắt đỏ hiệu quả
Để ngăn chặn sự bùng phát của viêm kết mạc trong cộng đồng, việc thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc vệ sinh cá nhân là yếu tố then chốt. Mỗi người cần duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch dưới vòi nước chảy trong ít nhất hai mươi giây, đặc biệt là sau khi chạm vào các bề mặt dùng chung. Tuyệt đối không đưa tay lên dụi mắt hay sờ chạm vào vùng mặt khi chưa rửa tay sạch sẽ. Mỗi cá nhân trong gia đình cần có khăn mặt, khăn tắm, bàn chải và gối ngủ riêng biệt, giặt giũ thường xuyên và phơi dưới ánh nắng mặt trời. Nếu trong nhà có người mắc bệnh, cần cách ly các vật dụng cá nhân, thường xuyên sát khuẩn các bề mặt tiếp xúc như tay nắm cửa, công tắc đèn và vòi nước để bảo vệ những người xung quanh.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid hay kháng sinh liều cao để tự điều trị tại nhà vì có thể gây tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc loét giác mạc. Không áp dụng các biện pháp truyền miệng như xông mắt bằng lá trầu không hoặc đắp lá cây vì rất dễ gây bỏng giác mạc và nhiễm trùng nặng thêm. Nếu xuất hiện các triệu chứng báo động như nhìn mờ, chói mắt dữ dội, đau nhức sâu trong mắt hoặc rỉ mắt có mủ đặc, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được bác sĩ khám và điều trị kịp thời.
Tóm tắt
Quan niệm đau mắt đỏ lây qua đường nhìn là hoàn toàn sai lầm. Hiểu đúng đường lây truyền qua dịch tiết và tiếp xúc giúp bạn chủ động bảo vệ bản thân mà không tạo tâm lý xa lánh người bệnh. Duy trì thói quen vệ sinh tay sạch sẽ, dùng riêng vật dụng cá nhân và đi thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt khi có dấu hiệu bất thường là giải pháp tốt nhất để kiểm soát bệnh an toàn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Đau mắt đỏ có lây qua đường không khí khi ngồi cùng phòng không?
Bệnh không lây qua không khí khoảng cách xa nhưng có thể lây nếu người bệnh ho, hắt hơi tạo giọt bắn chứa virus văng vào mắt bạn ở cự ly gần, hoặc khi bạn chạm vào bề mặt dính giọt bắn rồi dụi mắt.
Người bị đau mắt đỏ đeo kính râm có tác dụng ngăn lây lan không?
Đeo kính râm không ngăn được ánh nhìn lây bệnh vì mắt nhìn không phát tán mầm bệnh. Kính râm chỉ giúp người bệnh giảm chói mắt, cản bụi bẩn và hạn chế thói quen đưa tay lên chạm trực tiếp vào mắt.
Bệnh đau mắt đỏ thường kéo dài bao nhiêu ngày thì khỏi?
Thông thường viêm kết mạc do virus có thể tự thoái lui sau khoảng một đến hai tuần nếu được chăm sóc vệ sinh đúng cách. Tuy nhiên, bạn cần theo dõi sát để tránh bội nhiễm vi khuẩn hoặc biến chứng giác mạc.
Bị đau mắt đỏ có được tắm gội bình thường không?
Người bị đau mắt đỏ vẫn có thể tắm gội bình thường nhưng cần cẩn thận tránh để xà phòng hay nước bẩn chảy vào mắt. Tuyệt đối không dùng chung khăn tắm, chậu rửa mặt với các thành viên khác trong gia đình.
Có nên tự mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc corticoid về dùng không?
Bạn không nên tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hay kháng sinh mạnh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Việc tự điều trị sai thuốc có thể làm tổn thương giác mạc hoặc tăng nhãn áp nguy hiểm.
