Đau mắt đỏ có lây không và cách chăm sóc, điều trị

Đau mắt đỏ có lây không?

Đau mắt đỏ là thuật ngữ thường dùng để chỉ tình trạng viêm kết mạc cấp. Kết mạc là lớp màng nhầy che phủ phần lòng trắng của mắt và mặt trong mi mắt. Khi các mạch máu nhỏ ở kết mạc bị sưng viêm do nhiễm trùng hoặc kích ứng, mắt sẽ chuyển sang màu hồng hoặc đỏ ngầu đặc trưng. Bên cạnh tình trạng đỏ mắt, người mắc bệnh thường có cảm giác cộm xốn, ngứa ngáy, chảy nước mắt liên tục và tiết nhiều dử mắt khiến hai mi dính chặt vào nhau sau khi ngủ dậy. Nguyên nhân gây đau mắt đỏ rất đa dạng, trong đó phổ biến nhất là do virus nhóm Adenovirus, tiếp theo là vi khuẩn, dị ứng thời tiết, bụi phấn hoa hoặc hóa chất kích ứng. Tùy thuộc vào nguyên nhân cụ thể, mức độ lây lan và phương pháp can thiệp sẽ có sự khác biệt rõ rệt, đòi hỏi người bệnh phải nhận diện chính xác để có hướng xử trí phù hợp.

Đau mắt đỏ lây qua những con đường nào

Đau mắt đỏ do virus hoặc vi khuẩn có tốc độ lây lan rất nhanh và dễ tạo thành các đợt dịch lớn. Tuy nhiên, bệnh hoàn toàn không lây truyền qua việc nhìn nhau như nhiều lời đồn thổi trong dân gian. Con đường lây nhiễm chính của bệnh là thông qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với dịch tiết nhãn khoa của người đang nhiễm bệnh.

Khi người bệnh dụi mắt, mầm bệnh sẽ bám dính vào bàn tay, sau đó truyền sang bề mặt các vật dụng thường ngày như tay nắm cửa, điều khiển tivi, bàn phím máy tính hoặc đồ chơi. Nếu người bình thường chạm vào những bề mặt này rồi vô tình đưa tay lên chạm vào mắt, mũi hoặc miệng, virus sẽ xâm nhập và gây bệnh. Bên cạnh đó, việc dùng chung khăn mặt, gối ngủ, kính mắt hoặc lọ thuốc nhỏ mắt là con đường lây truyền rất phổ biến trong gia đình. Ngoài ra, dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho hoặc hắt hơi cũng có thể bắn ra các giọt bắn mang mầm bệnh sang người ở cự ly gần.

Nguyên tắc điều trị đau mắt đỏ theo từng nguyên nhân

Phương pháp điều trị đau mắt đỏ phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân gây bệnh, do đó người bệnh không nên áp dụng chung một biện pháp cho mọi trường hợp. Với viêm kết mạc do virus, bệnh có tính chất tự giới hạn và thường thuyên giảm sau bảy đến mười ngày. Mục tiêu điều trị chủ yếu là giảm nhẹ triệu chứng bằng cách vệ sinh mắt bằng dung dịch nước muối sinh lý natri clorid không phẩy chín phần trăm, chườm lạnh mi mắt để giảm sưng và dùng nước mắt nhân tạo nhằm làm dịu giác mạc. Các loại kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt virus nên không được dùng tùy tiện khi chưa có dấu hiệu bội nhiễm.

Nếu đau mắt đỏ bắt nguồn từ vi khuẩn, biểu hiện thường là dử mắt đặc màu vàng hoặc xanh, bác sĩ nhãn khoa có thể chỉ định các loại thuốc nhỏ mắt hoặc mỡ tra mắt chứa kháng sinh phù hợp. Đối với đau mắt đỏ do dị ứng, bệnh không có tính lây truyền, việc điều trị tập trung vào việc cách ly khỏi dị nguyên, dùng thuốc kháng histamin nhỏ mắt hoặc thuốc ổn định dưỡng bào theo hướng dẫn y khoa.

Những sai lầm nguy hiểm cần tránh khi tự chữa đau mắt đỏ

Nhiều người khi bị đau mắt đỏ thường tự ý mua thuốc điều trị hoặc áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng mà không lường trước hậu quả nghiêm trọng. Sai lầm phổ biến nhất là tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa Mắt. Dù nhóm thuốc này có thể làm giảm đỏ mắt nhanh chóng, việc lạm dụng có thể làm suy giảm miễn dịch tại chỗ, khiến nhiễm trùng bùng phát nặng hơn, làm tăng nguy cơ loét giác mạc, tăng nhãn áp hoặc thậm chí dẫn đến mù lòa.

Bên cạnh đó, thói quen xông mắt bằng lá trầu không, đắp lá cây hoặc nhỏ sữa mẹ vào mắt là những phương pháp tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn nặng nề và bỏng nhiệt cho giác mạc. Một sai lầm khác là dùng chung một lọ thuốc nhỏ mắt cho cả mắt lành và mắt bệnh, hoặc dùng chung cho nhiều thành viên trong nhà, vô tình biến lọ thuốc thành nguồn trung gian phát tán virus, khiến tình trạng viêm nhiễm kéo dài dai dẳng.

Các biện pháp chăm sóc và phòng ngừa lây nhiễm tại nhà

Để kiểm soát và ngăn chặn lây lan đau mắt đỏ, vệ sinh cá nhân là yếu tố mang tính quyết định hàng đầu. Người bệnh cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch dưới vòi nước chảy trong ít nhất hai mươi giây, nhất là trước và sau khi làm vệ sinh cho mắt. Sử dụng khăn giấy hoặc bông gòn sạch, dùng một lần để lau dử mắt rồi vứt ngay vào thùng rác có nắp đậy, tuyệt đối không dùng lại khăn vải ẩm ướt.

Các vật dụng cá nhân như khăn mặt, vỏ gối, chăn màn cần được giặt giũ riêng bằng nước ấm và phơi dưới ánh nắng mặt trời. Bề mặt các đồ vật tiếp xúc thường xuyên trong gia đình hoặc nơi làm việc nên được khử khuẩn định kỳ bằng dung dịch sát khuẩn phù hợp. Người đang mắc bệnh nên tạm thời nghỉ học, nghỉ làm ở giai đoạn dịch tiết nhiều, hạn chế đến những nơi công cộng như bể bơi. Đối với người chưa mắc bệnh, cần tránh đưa tay lên mắt, không dùng chung đồ dùng cá nhân và duy trì thói quen đeo kính bảo hộ khi ra đường.

Thời điểm cần đến cơ sở y tế thăm khám ngay

Mặc dù phần lớn các ca đau mắt đỏ đều lành tính và tự khỏi, người bệnh không nên chủ quan nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo tổn thương giác mạc hoặc biến chứng sâu bên trong nhãn cầu. Cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa Mắt nếu mắt xuất hiện triệu chứng đau nhức dữ dội, cảm giác đau buốt lan sâu vào trong hốc mắt hoặc kèm theo đau đầu dữ dội.

Dấu hiệu suy giảm thị lực như nhìn mờ, nhìn đôi, thấy quầng sáng xung quanh nguồn sáng hoặc mắt trở nên nhạy cảm quá mức với ánh sáng cũng là tín hiệu nguy hiểm bắt buộc phải được bác sĩ nhãn khoa kiểm tra bằng kính hiển vi sinh học. Ngoài ra, nếu tình trạng đỏ mắt không có dấu hiệu thuyên giảm sau một tuần chăm sóc tại nhà, dử mắt chảy mủ xanh đặc quánh hoặc mí mắt sưng nề biến dạng, việc thăm khám kịp thời sẽ giúp ngăn ngừa các di chứng lâu dài như sẹo giác mạc hoặc viêm loét giác mạc hoại tử.

Lưu ý an toàn

Toàn bộ thông tin trong bài viết nhằm mục đích giáo dục sức khỏe và chia sẻ kiến thức phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị của nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt kháng sinh hoặc thuốc nhỏ mắt chứa thành phần corticoid khi chưa có kết luận từ bác sĩ chuyên khoa Mắt. Tuyệt đối không áp dụng các phương pháp đắp lá cây, xông hơi lá trầu không lên vùng mắt vì nguy cơ gây bỏng giác mạc và nhiễm trùng thứ phát. Mọi bất thường về thị lực cần được kiểm tra trực tiếp tại cơ sở y tế.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ là bệnh lý viêm nhiễm nhãn khoa có khả năng lây lan rất nhanh qua tiếp xúc dịch tiết nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu hiểu đúng đường lây và tuân thủ nguyên tắc vệ sinh. Việc giữ đôi bàn tay sạch sẽ, không dụi mắt và tuân thủ hướng dẫn điều trị từ bác sĩ chuyên khoa Mắt là cách tốt nhất để bảo vệ thị lực và ngăn chặn dịch bùng phát.