Đau mắt đỏ chữa không đúng cách có thể dẫn đến những hậu quả gì?

Đau mắt đỏ chữa không đúng cách là gì?

Đau mắt đỏ là thuật ngữ thường dùng để chỉ bệnh viêm kết mạc, khởi phát do nhiều nguyên nhân khác nhau như virus Adenovirus, vi khuẩn tụ cầu hoặc liên cầu, dị ứng thời tiết và các chất kích thích từ môi trường. Bệnh có đặc tính lây lan nhanh qua đường tiếp xúc trực tiếp hoặc giọt bắn, tạo thành dịch tại cộng đồng học đường và công sở.

Mỗi căn nguyên gây đau mắt đỏ đòi hỏi hướng can thiệp hoàn toàn khác nhau. Viêm kết mạc do virus chủ yếu cần chăm sóc hỗ trợ, vệ sinh vô khuẩn và chờ hệ miễn dịch tự đào thải mầm bệnh. Trong khi đó, việc tự phỏng đoán triệu chứng và dùng sai thuốc rất dễ làm biến đổi diễn tiến tự nhiên của tổn thương, khiến màng mắt mất đi hàng rào bảo vệ sinh học tự nhiên và mở đường cho các biến chứng sâu hơn.

Nguy cơ tổn thương giác mạc và suy giảm thị lực

Khi đau mắt đỏ không được kiểm soát đúng, viêm nhiễm có thể lan từ màng kết mạc nông vào sâu trong giác mạc, gây viêm giác mạc đốm hoặc viêm giác mạc biểu mô. Nếu người bệnh liên tục dụi mắt hoặc dùng các loại thuốc không phù hợp, bề mặt giác mạc dễ bị trợt rách, tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm xâm nhập gây loét giác mạc.

Loét giác mạc là biến chứng nguy hiểm hàng đầu vì có thể để lại sẹo đục vĩnh viễn ngay tại trục thị giác. Tình trạng sẹo hóa này làm giảm độ trong suốt của mắt, dẫn đến mờ mắt vĩnh viễn, thị lực suy giảm nghiêm trọng và trong các trường hợp hoại tử nặng có thể gây thủng giác mạc, đe dọa trực tiếp đến cấu trúc toàn bộ nhãn cầu.

Biến chứng do tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid

Sai lầm phổ biến nhất trong cộng đồng là tự mua các chai thuốc nhỏ mắt kết hợp kháng sinh và hoạt chất kháng viêm corticoid như dexamethasone hay prednisolone khi thấy mắt đỏ và cộm ngứa. Corticoid có thể làm giảm nhanh triệu chứng sưng đỏ bề mặt, tạo cảm giác giả là bệnh đang thuyên giảm cấp tốc.

Tuy nhiên, việc dùng corticoid không có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ làm suy giảm miễn dịch tại chỗ của mô mắt, tạo cơ hội cho virus và nấm bùng phát dữ dội. Nguy hiểm hơn, lạm dụng kéo dài các chế phẩm này còn gây biến chứng tăng nhãn áp thứ phát dẫn đến bệnh glôcôm, đục thủy tinh thể sớm và tổn thương không hồi phục dây thần kinh thị giác.

Nguy hại từ các phương pháp truyền miệng và đắp lá dân gian

Nhiều người bệnh vẫn giữ thói quen truyền miệng xông mắt bằng lá trầu không, đắp lá dâu tằm hoặc đắp nha đam trực tiếp lên mí mắt để hạ nhiệt. Những loại lá cây này dù rửa sạch vẫn chứa rất nhiều tạp chất, nấm mốc, vi khuẩn và tinh dầu có tính kích ứng mạnh đối với niêm mạc nhãn khoa cực kỳ nhạy cảm.

Hơi nóng từ việc xông hoặc dịch tiết từ lá cây dễ làm bỏng biểu mô kết mạc, phù nề giác mạc và khiến tình trạng viêm sưng bùng phát dữ dội hơn. Không ít trường hợp ghi nhận nhiễm trùng thứ phát với trực khuẩn mủ xanh nguy hiểm chỉ sau vài lần đắp lá, khiến quá trình phục hồi trở nên phức tạp và để lại di chứng kéo dài.

Nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn và lây lan diện rộng trong gia đình

Viêm kết mạc ban đầu do virus có thể biến chuyển thành bội nhiễm vi khuẩn nếu khâu vệ sinh mắt không được đảm bảo, biểu hiện qua tình trạng gỉ mắt chuyển màu vàng xanh đặc quánh, mí mắt dính chặt vào buổi sáng. Việc tự ý rửa mắt bằng dung dịch pha chế tại nhà không vô trùng cũng là nguồn gốc đưa mầm bệnh mới vào nhãn cầu.

Bên cạnh đó, việc dùng chung khăn mặt, chậu rửa, thuốc nhỏ mắt giữa các thành viên trong gia đình sẽ tạo thành vòng lây nhiễm chéo liên tục. Khi một người khỏi bệnh lại tiếp tục bị lây ngược trở lại từ người thân, làm tăng thời gian nhiễm bệnh, gia tăng áp lực lên hệ thống miễn dịch mắt và tăng nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc tại cộng đồng.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không dùng lại đơn thuốc cũ hoặc mượn thuốc nhỏ mắt của người khác khi gặp triệu chứng mắt đỏ. Khi nhỏ mắt, không để đầu lọ chạm vào lông mi hoặc tròng mắt để tránh lây nhiễm chéo. Nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau nhức mắt dữ dội, sợ ánh sáng gắt, nhìn mờ đột ngột hoặc mắt tiết dịch mủ nhiều, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được thăm khám sinh hiển vi và hướng dẫn can thiệp kịp thời.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ là bệnh lý thông thường nhưng tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nặng nề nếu tự điều trị sai lầm. Tuân thủ nguyên tắc giữ gìn vệ sinh cá nhân, không tự ý lạm dụng thuốc kháng sinh hay corticoid và đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt đúng lúc chính là giải pháp an toàn nhất để bảo vệ đôi mắt sáng khỏe dài lâu.