Đau mắt đỏ chảy nước mắt là do đâu và cách xử trí

Đau mắt đỏ chảy nước mắt là gì?

Hiện tượng đau mắt đỏ chảy nước mắt xảy ra khi kết mạc, lớp màng mỏng trong suốt che phủ củng mạc mắt và lót bên trong mi mắt, bị kích thích hoặc viêm nhiễm. Các mạch máu nhỏ tại kết mạc giãn nở làm mắt có màu đỏ ngầu hoặc hồng nhạt, đồng thời tuyến lệ bị kích thích phản xạ tăng tiết nước mắt liên tục.

Phần lớn các trường hợp đau mắt đỏ kèm chảy nước mắt xuất phát từ các bệnh lý bề mặt nhãn cầu mang tính lành tính. Tuy nhiên, tình trạng này cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của các bệnh lý nhãn khoa phức tạp hơn như viêm giác mạc, viêm màng bồ đào hoặc tăng nhãn áp cấp. Việc hiểu rõ cơ chế và các nguyên nhân giúp người bệnh có thái độ chăm sóc đúng mực, tránh tâm lý chủ quan xem nhẹ hoặc tự ý can thiệp sai lầm.

Các nguyên nhân phổ biến gây đau mắt đỏ và tăng tiết nước mắt

Triệu chứng đau mắt đỏ chảy nước mắt xuất hiện khi màng kết mạc bao phủ lòng trắng và mặt trong mi mắt bị tổn thương. Nguyên nhân hàng đầu thường là viêm kết mạc do virus, điển hình là Adenovirus hoặc Enterovirus. Người bệnh thường cảm thấy cộm xốn như có cát trong mắt, mi mắt sưng nhẹ và nước mắt chảy liên tục nhưng dịch tiết lỏng trong suốt.

Nguyên nhân phổ biến thứ hai là dị ứng kết mạc khi tiếp xúc với phấn hoa, lông thú cưng, bụi nhà hoặc hóa chất tẩy rửa. Trong trường hợp này, chảy nước mắt kèm ngứa mắt dữ dội là dấu hiệu nổi bật nhất, mắt có thể đỏ đều cả hai bên và thường đi kèm hắt hơi, nghẹt mũi. Ngoài ra, sự xâm nhập của dị vật nhỏ, khói bụi môi trường hoặc tình trạng khô mắt mạn tính khiến phản xạ tăng tiết nước mắt bị kích hoạt quá mức cũng là lý do gây đỏ và chảy nước mắt thường gặp.

Phân biệt nguyên nhân qua biểu hiện dịch tiết và dấu hiệu đi kèm

Quan sát đặc điểm của dịch tiết mắt và các dấu hiệu đi kèm là cơ sở quan trọng giúp định hướng nguyên nhân, từ đó có biện pháp xử trí thích hợp:

Viêm kết mạc do virus thường khởi phát ở một bên mắt rồi nhanh chóng lan sang mắt còn lại sau vài ngày. Mắt đỏ ửng, nước mắt chảy ròng ròng, dịch tiết loãng trong, buổi sáng thức dậy có thể dính nhẹ mi mắt nhưng không có mủ vàng đặc. Người bệnh có thể kèm theo sốt nhẹ, đau họng hoặc nổi hạch trước tai.

Viêm kết mạc do vi khuẩn thường tiết ra nhiều ghèn mủ màu vàng hoặc xanh đục khiến hai mí mắt dính chặt vào nhau sau giấc ngủ, lượng nước mắt chảy ra không nhiều bằng dạng virus.

Viêm kết mạc dị ứng thường xuất hiện đồng thời ở cả hai mắt, biểu hiện chủ đạo là ngứa ngáy nhiều, phù nề màng kết mạc và chảy nước mắt liên tục nhưng không hình thành ghèn mủ đặc. Nắm rõ các biểu hiện này giúp người bệnh chủ động theo dõi và cung cấp thông tin chính xác khi thăm khám với bác sĩ chuyên khoa mắt.

Hướng dẫn chăm sóc và vệ sinh mắt an toàn tại nhà

Khi xuất hiện triệu chứng đau mắt đỏ chảy nước mắt, việc chăm sóc đúng cách đóng vai trò quyết định trong việc giảm nhẹ khó chịu và hỗ trợ mắt hồi phục:

Vệ sinh mắt bằng dung dịch natri clorid 0.9% chuyên dụng cho mắt là biện pháp an toàn hàng đầu. Bạn có thể nhỏ nước muối sinh lý từ 3 đến 5 lần mỗi ngày để làm sạch dịch tiết, sau đó dùng gạc tiệt trùng hoặc khăn giấy sạch mềm thấm nhẹ từ góc trong ra góc ngoài mắt, tuyệt đối không chùi mạnh làm trầy xước niêm mạc.

Chườm mát bằng khăn sạch thấm nước lạnh hoặc túi chườm chuyên dụng giúp làm dịu cảm giác cộm rát, co mạch máu kết mạc và giảm phù nề mi mắt. Người bệnh cần rửa tay bằng xà phòng trước và sau mỗi lần chăm sóc mắt, sử dụng khăn mặt riêng biệt, thay vỏ gối thường xuyên và không dùng chung đồ dùng cá nhân để tránh lây nhiễm cho người thân trong gia đình. Trong thời gian này, nên để mắt nghỉ ngơi, hạn chế tiếp xúc màn hình thiết bị điện tử.

Những sai lầm cần tránh khi mắt bị đỏ và chảy nước mắt

Nhiều người có thói quen tự xử trí đau mắt đỏ tại nhà theo kinh nghiệm truyền miệng, dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng đe dọa thị lực:

Sai lầm nguy hiểm nhất là tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa thành phần corticoid như Dexamethasone hoặc Prednisolone để làm mắt hết đỏ nhanh. Việc lạm dụng corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ có thể làm bùng phát nhiễm trùng, gây loét giác mạc khó hồi phục, tăng nhãn áp và thậm chí đục thủy tinh thể dẫn đến suy giảm thị lực vĩnh viễn.

Một thói quen tai hại khác là đắp các loại lá cây như lá trầu không, lá dâu tằm hoặc xông hơi nóng trực tiếp vào mắt. Các loại thảo mộc này không đảm bảo vô khuẩn, tinh dầu và hơi nóng có thể gây bỏng biểu mô giác mạc, tạo điều kiện cho vi nấm và vi khuẩn xâm nhập sâu vào nhãn cầu. Ngoài ra, việc dụi mắt liên tục khi ngứa hoặc dùng chung lọ thuốc nhỏ mắt cho cả hai bên mắt bị bệnh và mắt lành cũng khiến tình trạng tổn thương lan rộng và kéo dài.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo phổ quát, không thay thế cho chẩn đoán và phác đồ y khoa từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt kháng sinh, kháng viêm hoặc thuốc chứa corticoid khi chưa được thăm khám. Nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm như đau nhức mắt dữ dội, mắt nhìn mờ đột ngột, sợ ánh sáng chói hoặc có mủ vàng đặc nhiều, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được can thiệp kịp thời.

Tóm tắt

Tình trạng đau mắt đỏ kèm chảy nước mắt xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, phổ biến nhất là viêm kết mạc do virus hoặc dị ứng. Việc nhận diện đúng biểu hiện giúp người bệnh có hướng chăm sóc mắt khoa học, tránh các tổn thương giác mạc không đáng có. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, việc thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt là biện pháp an toàn nhất để bảo vệ thị lực lâu dài.