Đau mắt đỏ có thể bị mấy lần trong đời?

Đau mắt đỏ bị mấy lần là gì?

Đau mắt đỏ là thuật ngữ dân gian dùng để chỉ bệnh lý viêm kết mạc, xảy ra khi lớp màng trong suốt bao phủ tròng trắng của nhãn cầu và mặt trong mí mắt bị viêm nhiễm hoặc kích ứng. Khi kết mạc bị tổn thương, các mạch máu nhỏ li ti sưng phồng lên, khiến cho mắt có màu đỏ hoặc hồng đặc trưng kèm theo cảm giác cộm xốn, ngứa ngáy, chảy nước mắt và tiết nhiều gỉ mắt.

Bệnh lý này có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, từ trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ cho đến người trưởng thành và người cao tuổi. Do kết mạc là vùng niêm mạc ngoài cùng tiếp xúc trực tiếp với môi trường xung quanh nên rất dễ bị các yếu tố bên ngoài tấn công. Khác với một số bệnh lý miễn dịch tạo kháng thể suốt đời, cơ chế bảo vệ sau khi nhiễm viêm kết mạc rất hạn chế, khiến đôi mắt luôn đứng trước nguy cơ nhiễm lại nếu gặp điều kiện thuận lợi.

Vì sao cơ thể không có miễn dịch vĩnh viễn với đau mắt đỏ

Rất nhiều người lầm tưởng rằng viêm kết mạc cũng giống như một số bệnh truyền nhiễm khác, chỉ mắc một lần là có miễn dịch suốt đời. Tuy nhiên, hệ miễn dịch của cơ thể chỉ tạo ra kháng thể đặc hiệu tạm thời đối với chủng vi sinh vật cụ thể gây ra đợt viêm đó. Khi nồng độ kháng thể suy giảm theo thời gian, cơ thể hoàn toàn có nguy cơ tái nhiễm.

Bên cạnh đó, đau mắt đỏ không chỉ do một mầm bệnh duy nhất gây ra mà bắt nguồn từ rất nhiều tác nhân khác nhau, bao gồm hàng chục chủng adenovirus, enterovirus, coxsackievirus, cũng như các loại vi khuẩn và dị nguyên trong môi trường sống. Việc từng mắc một chủng virus trước đây không thể giúp mắt chống lại sự xâm nhập của các chủng virus khác trong những lần tiếp xúc sau. Do đó, một người hoàn toàn có thể bị đau mắt đỏ nhiều lần trong một năm hoặc nhiều lần trong suốt cuộc đời.

Các tác nhân khiến đau mắt đỏ dễ tái đi tái lại

Tác nhân phổ biến nhất gây các đợt bùng phát đau mắt đỏ trong cộng đồng là virus, đặc biệt là các chủng adenovirus. Nhóm virus này có khả năng biến đổi và tồn tại nhiều phân tuýp huyết thanh khác nhau, khiến mắt dễ dàng nhiễm phải một phân tuýp mới dù đợt viêm trước đó vừa kết thúc chưa lâu.

Nguyên nhân thứ hai là viêm kết mạc do vi khuẩn, thường gặp như tụ cầu vàng, phế cầu hoặc liên cầu. Vi khuẩn có thể xâm nhập khi tay bẩn tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc mắt hoặc do sử dụng nguồn nước ô nhiễm. Ngoài ra, viêm kết mạc dị ứng xuất phát từ phấn hoa, mạt bụi nhà, lông thú nuôi hay hóa mỹ phẩm cũng là nguyên nhân khiến mắt bị đỏ, ngứa tái đi tái lại nhiều lần theo mùa hoặc mỗi khi cơ địa nhạy cảm gặp phải dị nguyên kích ứng.

Nguy cơ tái nhiễm từ môi trường sống và thói quen sinh hoạt

Nhiều trường hợp người bệnh vừa kết thúc đợt điều trị nhưng chỉ sau một đến hai tuần đã xuất hiện triệu chứng đau cộm trở lại. Tình trạng này phần lớn bắt nguồn từ việc tái nhiễm mầm bệnh tồn lưu ngay trong môi trường sống và sinh hoạt hàng ngày.

Virus gây đau mắt đỏ có sức sống tương đối bền bỉ trên các bề mặt tiếp xúc như tay nắm cửa, điều khiển tivi, điện thoại, khăn mặt và vỏ gối. Nếu người bệnh không giặt sạch, khử khuẩn đồ dùng hoặc dùng chung đồ với người khác trong gia đình, mầm bệnh sẽ dễ dàng xâm nhập ngược trở lại niêm mạc mắt. Hơn nữa, thói quen dụi mắt khi tay chưa được rửa sạch bằng xà phòng cũng là con đường ngắn nhất đưa vi khuẩn và virus trở lại mắt, tạo thành vòng lặp nhiễm bệnh liên tục.

Biện pháp chủ động phòng ngừa tái phát viêm kết mạc

Để giảm thiểu tần suất mắc bệnh và bảo vệ mắt khỏi nguy cơ tái nhiễm, việc xây dựng thói quen vệ sinh cá nhân đóng vai trò quyết định. Mỗi người cần duy trì việc rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt là sau khi đến nơi đông người hoặc chạm vào các bề mặt dùng chung.

Không đưa tay lên chạm hoặc dụi mắt, sử dụng khăn mặt riêng biệt và giặt phơi dưới ánh nắng mặt trời thường xuyên. Đối với người thường xuyên bơi lội hoặc làm việc trong môi trường khói bụi, cần đeo kính bảo hộ thích hợp và sử dụng nước muối sinh lý đơn liều để vệ sinh mắt nhẹ nhàng. Khi trong gia đình hoặc nơi làm việc có người mắc bệnh, cần cách ly đồ dùng cá nhân và hạn chế tiếp xúc cự ly gần để cắt đứt đường lây truyền của mầm bệnh.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán y khoa trực tiếp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa thành phần kháng sinh liều cao hoặc corticoid để điều trị khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa mắt. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như đau nhức mắt dữ dội, sợ ánh sáng, nhìn mờ hoặc chảy mủ đặc, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được thăm khám và xử trí đúng cách.

Tóm tắt

Mỗi người hoàn toàn có thể bị đau mắt đỏ nhiều lần trong đời do tính đa dạng của mầm bệnh và sự thoái lui nhanh chóng của kháng thể. Cách bảo vệ đôi mắt hiệu quả nhất là giữ gìn vệ sinh cá nhân, không dụi mắt và thăm khám chuyên khoa mắt kịp thời khi có dấu hiệu bất thường.