Đau khớp vai: Nguyên nhân thường gặp và cách chăm sóc phục hồi vận động

Đau khớp vai là gì?

Khớp vai được tạo thành từ chỏm xương cánh tay tiếp khớp với ổ chảo của xương vai, kết hợp cùng đầu ngoài xương đòn để tạo nên một hệ thống khớp vận động vô cùng linh hoạt. Để giữ cho chỏm xương luôn nằm vững trong ổ chảo nông, cơ thể cần sự phối hợp nhịp nhàng của bao khớp, các dây chằng cùng nhóm cơ và gân chóp xoay bao quanh.

Đau khớp vai là thuật ngữ mô tả cảm giác nhức mỏi, đau nhói hoặc căng cứng xuất phát từ chính các cấu trúc bên trong khớp vai hoặc các phần mềm lân cận như bao hoạt dịch và gân cơ. Khi một trong các thành phần này bị viêm, thoái hóa hoặc rách do căng kéo quá mức, chức năng treo giữ và điều khiển cánh tay sẽ bị rối loạn, dẫn đến các cơn đau dai dẳng và suy giảm khả năng vận động thường ngày.

Các nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng đau khớp vai

Khớp vai là cấu trúc có biên độ vận động lớn nhất trên cơ thể con người, được giữ vững bởi hệ thống dây chằng, bao khớp và nhóm gân cơ chóp xoay. Do cấu tạo linh hoạt nhưng tương đối kém vững chắc, khớp vai rất dễ bị tổn thương dưới tác động của chấn thương hoặc quá trình thoái hóa tự nhiên.

Nguyên nhân phổ biến hàng đầu gây đau khớp vai là viêm gân hoặc rách gân chóp xoay, thường xuất hiện sau các chấn thương thể thao hoặc cử động lặp đi lặp lại ở người làm việc tay chân. Một nguyên nhân khác rất thường gặp ở độ tuổi trung niên là viêm dính bao khớp vai, hay còn gọi là hội chứng đông cứng khớp vai, khiến bao khớp dày lên và co thắt nghiêm trọng. Ngoài ra, tình trạng viêm bao hoạt dịch dưới mỏm cùng vai, thoái hóa khớp cùng vai đòn hoặc chèn ép dây thần kinh từ cột sống cổ lan xuống cũng tạo nên những cơn đau âm ỉ kéo dài tại vùng vai.

Những biểu hiện đặc trưng cảnh báo tổn thương khớp vai

Tùy thuộc vào vị trí cấu trúc bị tổn thương, biểu hiện đau khớp vai có thể thay đổi từ cảm giác nhức mỏi nhẹ cho đến những cơn đau buốt nhói từng cơn. Người bệnh thường cảm thấy đau tăng lên rõ rệt khi thực hiện các động tác đưa tay lên cao qua đầu, với tay ra phía sau lưng hoặc khi cố gắng mặc áo, chải tóc.

Cơn đau có xu hướng trở nên dữ dội hơn vào ban đêm, đặc biệt khi người bệnh vô tình nằm nghiêng đè lên cánh tay bên vai bị đau, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ. Bên cạnh cảm giác đau, người bệnh có thể nhận thấy khớp vai bị cứng dần, biên độ vận động của cánh tay bị thu hẹp đáng kể hoặc xuất hiện tiếng lục cục khi xoay khớp. Trong một số trường hợp tổn thương gân cơ nặng, người bệnh còn có cảm giác yếu cánh tay, khó nâng giữ đồ vật dù không thấy sưng đỏ bên ngoài.

Biện pháp chăm sóc ban đầu và phục hồi vận động khớp vai

Trong giai đoạn cơn đau mới khởi phát mức độ nhẹ, người bệnh nên dành thời gian nghỉ ngơi hợp lý, tạm dừng các hoạt động gắng sức hoặc mang vác vật nặng bằng tay đau. Biện pháp chườm lạnh trong khoảng mười lăm phút mỗi lần có thể giúp làm dịu cảm giác sưng nhức tại chỗ, trong khi chườm ấm thích hợp cho những trường hợp co cứng cơ mạn tính để hỗ trợ lưu thông khí huyết.

Vật lý trị liệu và các bài tập kéo giãn nhẹ nhàng giữ vai trò then chốt trong việc phục hồi chức năng khớp vai. Các bài tập con lắc đơn giản hoặc cử động bò tường trong phạm vi không gây đau buốt sẽ giúp duy trì tính linh hoạt của bao khớp và ngăn ngừa nguy cơ đông cứng vai. Người bệnh cần tránh các bài tập xoay giật cánh tay đột ngột và nên tập luyện dưới sự hướng dẫn của chuyên viên phục hồi chức năng để đảm bảo thực hiện đúng kỹ thuật.

Thời điểm người bệnh cần đến cơ sở y tế thăm khám

Đau khớp vai không phải lúc nào cũng đơn thuần do mỏi cơ thông thường. Người bệnh cần nhanh chóng đến bệnh viện để được kiểm tra kỹ lưỡng nếu cơn đau xuất hiện đột ngột sau tai nạn ngã chống tay, đi kèm tình trạng khớp vai bị biến dạng hoặc hoàn toàn không thể nhấc cánh tay lên được.

Ngoài ra, nếu cảm giác đau nhức kéo dài liên tục trên hai tuần mà không có dấu hiệu thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi, hoặc kèm theo các triệu chứng như sốt, sưng nóng đỏ tại khớp, tê bì lan xuống cẳng tay và bàn tay thì người bệnh tuyệt đối không nên chần chừ. Cần đặc biệt cảnh giác với trường hợp đau vai trái đột ngột kèm theo cảm giác đè nặng vùng ngực, khó thở hoặc toát mồ hôi, vì đây có thể là dấu hiệu cấp cứu của bệnh lý tim mạch nguy hiểm cần được xử trí y tế ngay lập tức.

Lưu ý an toàn

Các thông tin về chăm sóc khớp vai mang tính chất tham khảo kiến thức sức khỏe phổ thông và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc giảm đau hay tiêm thuốc trực tiếp vào khớp vai khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Không tự ý áp dụng các thủ thuật nắn bẻ khớp thô bạo hoặc đắp các loại lá thuốc không rõ nguồn gốc vì có thể làm rách gân nặng hơn hoặc gây nhiễm trùng khớp vai.

Tóm tắt

Đau khớp vai có thể thuyên giảm nếu được chăm sóc đúng cách và can thiệp kịp thời từ giai đoạn đầu. Việc duy trì vận động nhẹ nhàng, điều chỉnh tư thế sinh hoạt và tuân thủ hướng dẫn chuyên môn từ bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp sẽ giúp bảo tồn chức năng vận động lâu dài cho đôi vai.