Đau khớp vai kêu lục cục cảnh báo vấn đề gì và khi nào nên đi khám

Đau khớp vai kêu lục cục là gì?

Khớp vai là một trong những khớp cầu có biên độ vận động linh hoạt nhất trong cơ thể con người, được bao bọc bởi hệ thống dây chằng, sụn viền và nhóm cơ chóp xoay gồm bốn gân cơ chính. Tiếng kêu lục cục tại khớp vai, trong thuật ngữ y khoa gọi là tiếng lạo xạo khớp (crepitus), xuất hiện khi các bề mặt sụn tiếp xúc gồ ghề cọ xát vào nhau, hoặc khi gân cơ bị viêm dày lên cọ vào các mỏm xương xung quanh.

Hiện tượng này trở nên đáng lưu tâm khi gắn liền với phản ứng đau buốt, cảm giác kẹt khớp hoặc giảm sức mạnh nâng đỡ của cánh tay. Cơn đau có thể xuất hiện âm ỉ vào ban đêm, đau nhói khi giơ tay quá đầu hoặc lan xuống vùng cánh tay. Bản thân tiếng kêu kèm đau không phải là một bệnh đơn lẻ mà là phản ánh của tình trạng mất cân bằng hoặc tổn thương cấu trúc bên trong ổ khớp, đòi hỏi người bệnh phải chú ý theo dõi cẩn thận.

Các nguyên nhân thường gặp gây đau khớp vai kèm tiếng kêu lục cục

Tình trạng đau khớp vai kèm tiếng kêu lục cục thường xuất phát từ sự tổn thương của các cấu trúc phần mềm hoặc phần xương trong ổ khớp.

Thứ nhất là tổn thương hoặc rách nhóm gân cơ chóp xoay. Nhóm gân này giữ vai trò cố định chỏm xương cánh tay vào ổ chảo. Khi gân bị viêm rách do thoái hóa hoặc vận động quá sức, mép gân tổn thương sẽ cọ xát vào vòm mỏm cùng vai tạo nên âm thanh lục cục kèm cảm giác đau nhói, đặc biệt khi nâng tay sang ngang.

Thứ hai là viêm túi hoạt dịch dưới mỏm cùng vai. Túi hoạt dịch chứa chất bôi trơn giúp gân cơ trượt êm ái. Khi bị viêm, túi này sưng phù và dày lên, làm hẹp khoang dưới mỏm cùng, dẫn đến hiện tượng chèn ép và phát ra tiếng cọ xát mỗi khi cử động.

Thứ ba là thoái hóa khớp vai hoặc thoái hóa khớp cùng đòn. Lớp sụn bọc đầu xương bị mòn vẹt làm lộ bề mặt xương dưới sụn. Khi khớp vận động, các đầu xương thô ráp chà xát trực tiếp vào nhau gây đau buốt âm ỉ và tiếng lạo xạo rõ rệt.

Ngoài ra, rách sụn viền ổ chảo khớp vai cũng là nguyên nhân phổ biến sau các chấn thương thể thao, tạo cảm giác khớp bị kẹt và lỏng lẻo.

Yếu tố làm tăng nguy cơ tổn thương và thoái hóa khớp vai

Nhiều yếu tố đời sống và cơ địa có thể thúc đẩy sự phát triển của các bệnh lý gây đau khớp vai kêu lục cục.

Tuổi tác là yếu tố không thể tránh khỏi. Theo thời gian, lượng máu nuôi dưỡng gân chóp xoay suy giảm dần, sụn khớp mất nước và giảm độ đàn hồi, khiến cấu trúc khớp dễ bị tổn thương dù chỉ chịu những lực tác động nhỏ thường ngày.

Tính chất công việc hoặc thói quen vận động lặp đi lặp lại cũng đóng vai trò trọng yếu. Những người thường xuyên phải giơ tay cao quá đầu như thợ sơn, thợ cơ khí, vận động viên chơi cầu lông, bóng chuyền, bơi lội hoặc cử tạ thường tạo áp lực đè nén liên tục lên khoang dưới mỏm cùng vai, đẩy nhanh quá trình rách gân và viêm mạn tính.

Bên cạnh đó, tiền sử chấn thương vùng vai như trật khớp, ngã chống tay hoặc sai tư thế trong thời gian dài như ngồi gù lưng, đưa cổ và vai về phía trước làm mất cân bằng lực kéo của các nhóm cơ quanh xương bả vai. Tình trạng này khiến chỏm xương cánh tay dịch chuyển lệch trục, làm tăng ma sát bất thường trong khớp.

Biện pháp chăm sóc ban đầu và điều chỉnh sinh hoạt tại nhà

Khi khớp vai bắt đầu xuất hiện cảm giác đau kèm tiếng kêu lục cục nhẹ, người bệnh nên chủ động điều chỉnh sinh hoạt để giảm tải áp lực cho vùng khớp.

Đầu tiên, cần tạm dừng các động tác gây đau hoặc các hoạt động giơ tay quá đầu và mang vác vật nặng. Dành thời gian cho khớp vai được nghỉ ngơi tương đối, nhưng không nên bất động hoàn toàn cánh tay quá lâu vì dễ dẫn tới nguy cơ đông cứng khớp vai.

Chườm lạnh có thể được áp dụng trong 48 giờ đầu sau khi khởi phát đau nhức cấp tính hoặc sau các buổi vận động căng thẳng. Dùng túi đá bọc trong khăn sạch chườm lên vai khoảng 15 đến 20 phút mỗi lần giúp co mạch và giảm nhẹ phản ứng viêm cục bộ.

Bên cạnh đó, duy trì các bài tập kéo giãn nhẹ nhàng trong phạm vi không gây đau dưới sự hướng dẫn chuyên môn giúp cải thiện độ linh hoạt của bao khớp và duy trì lưu thông máu. Việc chú ý giữ tư thế ngồi thẳng lưng, mở rộng lồng ngực khi làm việc cũng góp phần giải phóng khoang khớp vai khỏi áp lực chèn ép cơ học.

Thời điểm cần đi khám chuyên khoa cơ xương khớp

Người bệnh không nên chủ quan xem nhẹ tiếng kêu lục cục ở vai nếu triệu chứng diễn tiến kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường. Cần đến cơ sở y tế chuyên khoa cơ xương khớp hoặc phục hồi chức năng khi gặp phải các tình huống sau:

Cơn đau vai xuất hiện liên tục kéo dài trên hai tuần, không thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi và điều chỉnh tư thế sinh hoạt.

Cơn đau tăng nặng về đêm, gây gián đoạn giấc ngủ hoặc người bệnh không thể nằm nghiêng về bên vai bị đau.

Cánh tay bị suy giảm sức mạnh rõ rệt, không thể tự nâng tay lên chải đầu, cài cúc áo hoặc với tay ra phía sau lưng.

Khớp vai xuất hiện cảm giác lỏng lẻo, bán trật khớp hoặc phát ra tiếng kêu rắc mạnh kèm theo cơn đau chói sau một va đập, té ngã.

Khu vực quanh vai có dấu hiệu sưng nề rõ rệt, tấy đỏ hoặc nóng ran khi chạm vào. Việc thăm khám sớm thông qua siêu âm khớp, chụp X-quang hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) sẽ giúp bác sĩ xác định chính xác tổn thương và đưa ra phác đồ can thiệp bảo tồn hiệu quả.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm để uống kéo dài khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Việc tự ý tiêm thuốc vào ổ khớp hoặc đắp các loại lá thuốc không rõ nguồn gốc tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng khớp vai và làm hoại tử gân cơ nghiêm trọng. Mọi can thiệp điều trị cần dựa trên kết quả thăm khám lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh cụ thể từ nhân viên y tế có chuyên môn.

Tóm tắt

Đau khớp vai kêu lục cục là dấu hiệu cảnh báo những tổn thương cấu trúc gân cơ và sụn khớp không nên bỏ qua. Việc lắng nghe cơ thể, điều chỉnh thói quen vận động và chủ động thăm khám y tế sớm sẽ giúp bảo tồn chức năng vận động linh hoạt của cánh tay, ngăn ngừa biến chứng thoái hóa nặng nề về sau.